Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDevletlerin Halefiyeti

"Meridya" Devleti'nde gerçekleşen bir devrimle mevcut krallık yönetimi yıkılmış ve anayasal düzen tamamen değiştirilerek "Meridya Demokratik Cumhuriyeti" ilan edilmiştir. Öte yandan, "Zealandiya" Devleti kendi iç dinamikleri sonucunda tamamen dağılarak "Kuzey Zealandiya" ve "Güney Zealandiya" adında iki yeni bağımsız devlete ayrılmıştır.

Uluslararası hukukta devletlerin halefiyeti, 1978 ve 1983 Viyana Sözleşmeleri ile devletin devamlılığı ilkeleri dikkate alındığında, bu durumların hukuki sonuçlarına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Meridya'daki köklü rejim değişikliği uluslararası hukukta bir halefiyet durumu yaratır ve yeni cumhuriyet "temiz sayfa" (tabula rasa) ilkesinden mutlak şekilde yararlanarak tüm eski antlaşmaları feshetmiş sayılır.
  2. B
    Zealandiya'nın dağılması sonucunda ortaya çıkan yeni devletler, dağılmadan önce yapılmış olan ve sınırları belirleyen "radisite" (mekani) antlaşmaları, halefiyet gerçekleştiği gerekçesiyle tek taraflı olarak sona erdirme hakkına sahiptir.
  3. Meridya'daki durum bir devlet halefiyeti değil, hükümet değişikliğidir; bu nedenle devletin uluslararası devamlılığı esastır ve kural olarak eski antlaşmalar ile devlet borçları geçerliliğini korur.Cevap
  4. D
    Kuzey ve Güney Zealandiya devletleri, sömürge idaresinden kurtulan "yeni bağımsız devletler" statüsünde kabul edildiklerinden, halefiyet hukuku kapsamında borçlar ve devlet malları bakımından hiçbir sorumluluk üstlenmezler.
  5. E
    Meridya'da devrim öncesi krallık görevlilerinin yetkilerini aşarak (ultra vires) işledikleri hukuka aykırı fiillerden doğan uluslararası sorumluluk, yeni bir anayasal düzen kurulduğu için devlete isnat edilemez.

Cevap

Doğru cevap, Meridya'daki durumun bir devlet halefiyeti değil, hükümet değişikliği olduğunu ve devletin devamlılığı ilkesi gereği antlaşmaların ile borçların yürürlükte kalacağını ifade eden seçenektir.
Meridya'da yaşanan olay sadece bir iç hukuku ilgilendiren rejim (hükümet) değişikliğidir. Uluslararası hukukta devletin devamlılığı esastır. Bu ilke gereğince, hükümetler veya anayasalar değişse dahi devletin taraf olduğu antlaşmalar, üstlendiği uluslararası borçlar ve sahip olduğu haklar kural olarak geçerliliğini korur. Halefiyet kuralları ve temiz sayfa ilkesi, sadece devletin ülkesel egemenliğinin el değiştirdiği gerçek halefiyet durumlarında (Zealandiya örneğindeki gibi dağılma, birleşme, sömürgeden bağımsızlık vb.) tartışılabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Meridya'daki durumun niteliğini tespit etmek.
Meridya'da anayasal düzen ve rejim değişmiş olsa da devletin uluslararası hukuktaki kişiliği (ülkesi ve halkı aynı kalarak) sona ermemiştir. Bu durum bir hükümet değişikliğidir.
Devlet halefiyeti ancak devletin ülkesel egemenliğinde bir değişiklik olduğunda (parçalanma, birleşme, ayrılma) söz konusu olur.
2
Meridya'nın antlaşma ve borç yükümlülüklerini değerlendirmek.
Hükümet değişikliği halefiyet yaratmadığı için devletin devamlılığı ilkesi işler; Meridya'nın eski antlaşmaları ve borçları kural olarak geçerliliğini sürdürür.
Uluslararası hukukta iç hukuk rejimindeki değişiklikler, devletin uluslararası hukuktaki taahhütlerini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
3
Zealandiya'nın durumunu ve antlaşmalara etkisini analiz etmek.
Zealandiya dağılmıştır. Yeni kurulan devletler halef olur. Ancak sınır belirleyen radisite antlaşmalar halefiyetten etkilenmez ve bağlayıcılığını korur. Ayrıca bu devletler sömürgeden kurtulmadıkları için "yeni bağımsız devlet" sayılamazlar.
1978 Viyana Sözleşmesi'ne göre sınır rejimleri sabittir ve dağılma durumlarında borçlar ile mallar hakkaniyete uygun paylaşılır, sömürge devletlerine özgü olan temiz sayfa ilkesi mutlak olarak uygulanmaz.
4
Verilen seçenekleri bu hukuki tespitlerle eşleştirmek.
Sadece Meridya'da devletin devamlılığının esas olduğunu belirten ifade doğru hukuki sonuçtur.
Diğer seçenekler devlet-hükümet ayrımını, radisite antlaşmaların durumunu veya devletin haksız fiil sorumluluğunu yanlış yorumlamaktadır.

Anahtar Kavram

Devlet Halefiyeti ve Hükümet Değişikliği Ayrımı
Bu soruyu puanla

Konular

Devletlerin Halefiyeti

Bu konudan daha fazla soru