Examkin

Soru

Zorluk: Ortaİsnadiyet (Atıf) Kuralları ve Sorumluluğun Doğması

Uluslararası hukukta devletin sorumluluğunun doğabilmesi için temel şartlardan biri, haksız fiilin devlete isnat edilebilir (atfedilebilir) olmasıdır. Bir devletin, liman güvenliği ve gümrük denetimi gibi egemenlik yetkisi gerektiren bazı hizmetleri yürütmek üzere özel bir ticari kuruluşu iç hukukuyla yetkilendirdiği bir senaryoda; bu kuruluşun görevlileri tarafından gerçekleştirilen uluslararası hukuk ihlalleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Eylemler devlete isnat edilir; çünkü kuruluş, hükümet yetkisinin unsurlarını kullanmaya hukuken yetkilendirilmiştir.Cevap
  2. B
    Kuruluşun özel hukuk tüzel kişisi olması, eylemlerinin devlete isnat edilmesini hukuken imkansız kılar.
  3. C
    Kuruluş personeli yetkilerini aşarak hareket etmişse (ultra vires), bu fiiller hiçbir durumda devlete atfedilemez.
  4. D
    İsnadiyetin gerçekleşmesi için söz konusu kuruluşun devletin idari teşkilat yapısı içinde 'de jure' bir organ olarak yer alması şarttır.
  5. E
    Özel kuruluşun eylemlerinden dolayı devletin sorumlu tutulabilmesi için, devletin her bir somut işlem üzerinde 'etkin kontrol' (effective control) uyguladığı kanıtlanmalıdır.

Cevap

Kuruluşun hükümet yetkisinin unsurlarını kullanmaya hukuken yetkilendirilmiş olması durumunda, bu sıfatla gerçekleştirdiği eylemler devlete isnat edilir.
Doğru yanıt, Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) 2001 tarihli Taslak Maddeleri'nin 5. maddesine dayanmaktadır. Bu maddeye göre, bir devletin iç hukuku tarafından hükümet yetkisinin unsurlarını kullanmaya yetkili kılınan ve devlet organı olmayan bir kişi veya kuruluşun bu sıfatla gerçekleştirdiği fiiller, o devletin bir eylemi olarak kabul edilir. Sınır güvenliği ve gümrük işlemleri tipik egemenlik yetkileridir.

Adım Adım Çözüm

1
Eylemi gerçekleştiren öznenin hukuki statüsünü belirlemek.
Özne özel bir kuruluştur ancak gümrük denetimi gibi hükümet yetkilerini kullanmaya yetkilendirilmiştir.
UHK 5. madde, devlet organı olmayan ancak kamu gücü kullanmaya yetkili kılınan birimlerin durumunu düzenler.
2
Eylemin hangi sıfatla yapıldığını analiz etmek.
Eylem, verilen yetkinin icrası (görev sırasında) gerçekleştirilmiştir.
İsnadiyet için eylemin 'bu sıfatla' (acting in that capacity) yapılmış olması gerekir.
3
İsnadiyet kuralını uygulamak.
Eylemin devlete atfedilebilir olduğu sonucuna varılır.
Yetki aşımı veya özel statü, hukuken yetkilendirilmiş bir birimin kamusal faaliyetlerinden dolayı devletin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Anahtar Kavram

Hükümet Yetkisi Unsurlarını Kullanan Kişi veya Kuruluşların Eylemlerinin İsnadı (UHK Madde 5)

İpuçları

1
Devletin bir hizmeti özel sektöre devretmesi, o hizmetin icrasındaki hukuksuzluklardan devletin sorumlu olmayacağı anlamına gelmez.

Daha Fazla Pratik

Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun 2001 tarihli Taslak Maddeleri'nde yer alan 4, 5, 8 ve 11. maddeler arasındaki farkları bir tablo üzerinden çalışmak konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

İsnadiyet (Atıf) Kuralları ve Sorumluluğun Doğması

Bu konudan daha fazla soru