Soru

Zorluk: Ortaİsnadiyet (Atıf) Kuralları ve Sorumluluğun Doğması

Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) tarafından hazırlanan 2001 tarihli 'Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeler' uyarınca, bir fiilin devlete isnat edilebilirliği (atıf) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Devletin yönetimini ele geçirerek yeni bir hükümet kurmayı başaran bir ihtilal hareketinin fiilleri, uluslararası hukuk uyarınca o devletin fiili olarak kabul edilir.Cevap
  2. B
    Bir devlet organının veya görevlisinin resmi sıfatıyla hareket ederken yetkisini aşarak (ultra vires) gerçekleştirdiği fiiller, devlete isnat edilemez.
  3. C
    Başarısızlıkla sonuçlanan ve devlet tarafından bastırılan bir ayaklanma hareketinin tüm fiilleri, toprak bütünlüğü ilkesi gereği doğrudan devlete isnat edilir.
  4. D
    Herhangi bir devlet organı bünyesinde yer almayan özel şahısların tüm haksız fiilleri, devletin 'gerekli özen' yükümlülüğünü ihlal edip etmediğine bakılmaksızın devlete isnat edilir.
  5. E
    Uluslararası sorumluluğun doğması için haksız fiilin yalnızca yürütme organı tarafından işlenmiş olması gerekir; yasama ve yargı organlarının fiilleri isnadiyet kapsamı dışındadır.

Cevap

Yeni hükümeti kuran veya yeni bir devlet oluşturan başarılı ihtilal hareketlerinin fiilleri, uluslararası hukukta o devlete isnat edilir.
Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) Taslak Maddeleri'nin 10. maddesine göre, bir devletin yeni hükümetini kuran bir ayaklanma hareketinin davranışı, uluslararası hukuk uyarınca o devletin bir fiili olarak kabul edilir. Bu, hareketin başarıya ulaşması durumunda geçmişteki eylemlerinin de devlete atfedileceği anlamına gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Fiili gerçekleştiren öznenin statüsünü belirle.
Özne, bir devletin yönetimini ele geçirmeyi başaran ihtilal hareketidir.
İsnadiyet kuralları, aktörün hukuki statüsüne ve sonucuna (başarı/başarısızlık) göre değişir.
2
UHK 2001 Taslak Maddeleri Madde 10'u uygula.
Başarılı hareketlerin fiilleri, hareketin başlangıcından itibaren devlete ait sayılır.
Devletin sürekliliği ve yeni otoritenin geçmişteki eylemlerinin sorumluluğunu üstlenmesi ilkesi gereğidir.

Anahtar Kavram

İhtilal Hareketlerinin İsnadiyeti ve Başarı Kriteri

Daha Fazla Pratik

İsnadiyet kurallarını pekiştirmek için 'gerekli özen' (due diligence) ilkesini ve devletin özel şahıs fiillerini 'benimsemesi' durumlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla