Uluslararası hukukta devletlerin halefiyeti (state succession) rejimine dair 1978 tarihli Devletlerin Antlaşmalara Halefiyeti Hakkında Viyana Sözleşmesi'nin getirdiği düzenlemeler ve yerleşik teamül hukuku ilkeleri göz önüne alındığında, antlaşmaların ve borçların intikali hususunda aşağıdakilerden hangisi hukuken doğru bir değerlendirmedir?
- Bir devletin parçalanması (dissolution) veya ayrılması (separation) durumunda halef devletler için 'antlaşmaların sürekliliği' ilkesi benimsenmişken; sömürgecilikten kurtulan 'yeni bağımsız devletler' için 'temiz sayfa' (clean slate) ilkesi öngörülmüştür; ancak her iki durumda da sınır rejimlerini ve seyrüsefer haklarını düzenleyen 'yerleşmiş' (radicite) antlaşmalar halefiyetin dışında tutulamaz.Cevap
- BSömürge yönetiminden kurtulan yeni bağımsız devletler, 'temiz sayfa' ilkesi uyarınca selef devletin antlaşmalarına halef olmama hakkına sahip olduklarından, sınır antlaşmaları da dahil olmak üzere bölge üzerindeki tüm yükümlülükleri tek taraflı olarak sona erdirebilirler.
- CHükümetin ihtilal gibi anayasa dışı yollarla değişmesi, devletin uluslararası kişiliğinde bir kopuş yarattığından, yeni kurulan otorite selef hükümetin borçlarını ve antlaşmalarını 'devletlerin halefiyeti' kuralları çerçevesinde reddetme hakkına sahiptir.
- DDevletlerin halefiyeti durumunda, selef devletin tüm genel kamu borçları, halef devletin 'yeni bağımsız devlet' olup olmadığına bakılmaksızın, hakkaniyet ilkesi gereği yüzölçümü ve nüfus oranına göre otomatik olarak halef devlete geçer.
- EBir devletin ülkesinin bir kısmının başka bir devlete geçmesi durumunda (moving treaty frontiers), ilgili toprak parçası üzerinde selef devletin antlaşmaları geçerliliğini korumaya devam ederken, halef devletin antlaşmaları bu bölgeye ancak özel bir onay ile uygulanabilir.
Cevap
Bir devletin parçalanması durumunda süreklilik, yeni bağımsız devletlerde temiz sayfa ilkesi geçerli olsa da sınır ve bölge rejimlerine ilişkin 'radicite' antlaşmalar her zaman halefiyete tabidir.
Doğru seçenek, uluslararası hukukta devlet halefiyetinin en karmaşık ayrımını isabetle ortaya koymaktadır. 1978 Viyana Sözleşmesi'ne göre sömürge devletleri geçmiş antlaşmalarla bağlı olmama hakkına (clean slate) sahipken, normal parçalanma/ayrılma durumlarında istikrar için süreklilik (continuity) esastır. Ancak sınır antlaşmaları her iki durumda da baki kalır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
1978 Viyana Sözleşmesi çerçevesinde devletlerin halefiyeti ve Radicite Antlaşmalar istisnası
Daha Fazla Pratik
1983 tarihli Devletlerin Devlet Mallarına, Arşivlerine ve Borçlarına Halefiyeti Hakkında Viyana Sözleşmesi'nin 'Yeni Bağımsız Devletler' için getirdiği özel mülkiyet ve borç rejimini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s