Examkin

Soru

Zorluk: OrtaBağımlılık Teorisi

Andre Gunder Frank ve Raul Prebisch gibi düşünürlerin öncülüğünü yaptığı Bağımlılık Teorisi, az gelişmişliği ülkelerin içsel bir özelliği veya bir 'aşama' olarak değil, küresel kapitalist sistemin tarihsel bir sonucu olarak görür. Bu yaklaşıma göre küresel sistem, "merkez" ve "çevre" devletler arasında süreklilik arz eden eşitsiz bir ilişki üzerine kuruludur.

Bağımlılık Teorisi'nin bu temel argümanı dikkate alındığında, çevre ülkelerin az gelişmişlik durumunun sürekliliği aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?

  1. A
    Ülkelerin modernleşme sürecinde geleneksel kurumlardan modern kurumlara geçiş aşamasında henüz yeterli olgunluğa ulaşamamış olması
  2. Uluslararası sistemin, çevre ülkelerden merkez ülkelere sürekli bir artı-değer ve kaynak transferi yapacak şekilde eşitsiz bir yapıda kurgulanmış olmasıCevap
  3. C
    Devletlerin karşılıklı bağımlılık içinde olduğu küresel piyasada, hassasiyet ve kırılganlıkların asimetrik dağılımının iş birliğini zorlaştırması
  4. D
    Sistemin istikrarını sağlayan yarı-çevre ülkelerin, merkez ve çevre arasındaki çatışmayı engelleyerek statükoyu koruması
  5. E
    Anarşik bir yapıda olan uluslararası sistemde, devletlerin göreli kazançlarını artırmak için ekonomik korumacılığa yönelmek zorunda kalması

Cevap

Çevre ülkelerin az gelişmişliğinin temel nedeni, uluslararası sistemin çevre ülkelerden merkez ülkelere sürekli bir artı-değer ve kaynak transferi yapacak şekilde eşitsiz bir yapıda kurgulanmış olmasıdır.
Bağımlılık Teorisi'ne göre, az gelişmişlik ülkelerin bir tercihi veya eksikliği değil, dünya ekonomisinin işleyiş biçimiyle dayatılan bir durumdur. Küresel kapitalist sistem, çevre ülkelerin hammadde sağladığı ve merkez ülkelerin artı-değer biriktirdiği asimetrik bir yapıdadır; bu yüzden doğru cevap sistemin çevreden merkeze kaynak transferi yapacak şekilde kurgulanmış olduğunu belirten ifadedir.

Adım Adım Çözüm

1
Bağımlılık Teorisi'nin temel birimlerini belirleme
Teori sistemi 'merkez' (core) ve 'çevre' (periphery) olarak iki ana kutba ayırır.
Az gelişmişliği anlamak için ülkelerin iç yapısından ziyade sistemdeki konumlarına bakmak gerekir.
2
İlişki biçimini analiz etme
Merkez ülkeler çevreden hammadde ve ucuz işgücü alırken, işlenmiş ürünleri çevreye satarak artı-değere el koyar.
Bu durum 'eşitsiz mübadele' yoluyla zenginliğin sürekli çevreden merkeze akmasına neden olur.
3
Modernleşme ve Karşılıklı Bağımlılık gibi alternatifleri eleme
Az gelişmişlik bir aşama (Modernleşme) veya karşılıklı hassasiyet (Liberalizm) değil, sistemin yapısal bir sonucudur.
Bağımlılık Teorisi, kalkınmanın 'bağımlı' bir şekilde gerçekleştiğini veya engellendiğini savunur.

Anahtar Kavram

Yapısal Az Gelişmişlik ve Eşitsiz Mübadele

Daha Fazla Pratik

Bağımlılık Teorisi ile Dünya Sistemleri Teorisi arasındaki temel farkları, özellikle 'yarı-çevre' kavramının rolünü inceleyerek pekiştiriniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Bağımlılık Teorisi

Bu konudan daha fazla soru