Toksik alkol (metanol veya etilen glikol) alımından şüphelenilen bir hastanın acil servisteki ilk değerlendirmesinde; kan değerinin ve anyon açığının (anion gap) normal sınırlarda olduğu, ancak ozmolar açığın (osmolar gap) belirgin şekilde yüksek saptandığı bildirilmiştir. Bu laboratuvar tablosu aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?
- Zehirlenmeye yol açan ana alkolün henüz asidik metabolitlerine dönüşmemiş olmasıCevap
- BHastada eş zamanlı kronik etanol kullanımına bağlı enzim indüksiyonu gelişmiş olması
- CAlkol dehidrogenaz enziminin sıfırıncı derece kinetik ile tam doygunluğa ulaşmış olması
- DToksik metabolitlerin böbrekler yoluyla hızlıca itrah edilerek kandan uzaklaştırılması
- ETedavide antidot olarak yüksek doz piridoksin ve tiamin takviyesi yapılmış olması
Cevap
Zehirlenmeye yol açan ana alkolün henüz asidik metabolitlerine dönüşmemiş olması
Metanol ve etilen glikol gibi toksik alkoller, alındıkları ilk saatlerde kanda yüksek konsantrasyonda 'ana bileşik' (parent compound) olarak bulunurlar. Bu bileşikler ozmotik olarak aktif oldukları için ozmolar açığı (ölçülen ozmolarite - hesaplanan ozmolarite) ciddi oranda artırırlar. Ancak bu maddelerin kendileri asit karakterde değildir. Alkol dehidrogenaz (ADH) enzimi tarafından metabolize edildikten sonra ortaya çıkan formik asit (metanol için) veya glikolik asit (etilen glikol için) anyon açığının artmasına ve düşüşüne neden olur. Dolayısıyla, yüksek ozmolar açık ile birlikte normal anyon açığı görülmesi, hastanın zehirlenmenin erken evresinde olduğunu veya metabolizmanın bir şekilde (örneğin etanol veya fomepizol ile) bloke edildiğini gösterir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Toksik alkol zehirlenmelerinde ozmolar açık ana alkolü, anyon açığı ise asidik metabolitleri yansıtır; bu iki değer zaman içinde ters orantılı değişir.
Daha Fazla Pratik
İzopropanol zehirlenmesinin, yüksek ozmolar açığa rağmen neden anyon açıklı asidoz yapmadığını (keton oluşumu) araştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s