19 yaşında bir erkek hasta; aşırı susama, sık idrara çıkma ve son bir ayda 6 kg kaybetme şikayetleriyle başvuruyor. Laboratuvar incelemesinde kan glukoz düzeyi saptanıyor ve Tip 1 diabetes mellitus tanısı konuluyor. Bu hastada belirgin hiperglisemiye rağmen plazma glukagon düzeylerinin de uygunsuz şekilde yüksek olduğu belirleniyor.
Bu klinik durumun fizyolojik temeli ve pankreatik hormonların hücresel sinyal mekanizmaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Glukagon yüksekliği, insülinin hücreleri üzerindeki normal parakrin inhibitör etkisinin azalmasından kaynaklanır; insülin etkisini reseptör tirozin kinaz (RTK) üzerinden gösterir.Cevap
- BHiperglisemi normalde hücrelerini doğrudan uyararak glukagon salınımını artırır; somatostatin ise adacık içinde sadece hücrelerini inhibe eder.
- Cİnsülin ve glukagon, hedef hücrelerde etkilerini nükleer reseptörlere bağlanarak gen transkripsiyonunu değiştirme yoluyla ortak bir mekanizmayla gösterirler.
- DGlukagon hedef hücrelerde proteini üzerinden cAMP düzeyini azaltarak etki ederken; somatostatin parakrin yolla hücrelerini stimüle eder.
- Ehücrelerinden salınan insülin normalde hücrelerini stimüle eder; bu hastada stimülasyonun kaybı hiperglisemiye yol açan temel faktördür.
Cevap
Glukagon yüksekliği, insülinin alfa hücreleri üzerindeki baskılayıcı etkisinin kaybından kaynaklanır ve insülin reseptör tirozin kinaz kullanır.
Tip 1 Diabetes Mellitus'ta hücre harabiyeti sonucu insülin salınımı durur. Normal fizyolojide insülin, hücreleri üzerinde parakrin bir fren görevi görerek glukagon salınımını baskılar. Bu baskının kalkması sonucu, kan şekeri yüksek olsa dahi glukagon seviyeleri artar ve hiperglisemi derinleşir. Ayrıca insülinin hücre içi sinyal iletiminde reseptör tirozin kinaz (RTK) otosforilasyonu ve IRS proteinleri üzerinden etki gösterdiği temel bir fizyolojik bilgidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Pankreatik adacık içi parakrin düzenleme: İnsülin ve somatostatin glukagonu inhibe eder.