40 haftalık gebe olan 29 yaşındaki hastaya doğum indüksiyonu amacıyla yüksek doz oksitosin… — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı

$40$ haftalık gebe olan $29$ yaşındaki hastaya doğum indüksiyonu amacıyla yüksek doz oksitosin infüzyonu uygulanmaktadır. İnfüzyonun $15$ . saatinde hastada konfüzyon, şiddetli baş ağrısı ve ardından jeneralize tonik-klonik nöbet gözleniyor. Laboratuvar incelemesinde serum sodyum düzeyi $120$ $mEq/L$ (Normal: $135-145$ $mEq/L$ ) olarak saptanıyor.

Bu klinik tabloya yol açan temel farmakolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Oksitosinin vazopressine yapısal benzerliği nedeniyle renal $V_2$ reseptörlerini aktive ederek serbest su retansiyonuna yol açmasıCevap
B
Oksitosinin $V_{1a}$ reseptörleri üzerinden güçlü vazokonstriksiyon yaparak serebral perfüzyon basıncını patolojik düzeyde artırması
C
Hipofiz arka lobundan endojen vazopressin salınımının oksitosin tarafından feedback mekanizmasıyla aşırı uyarılması
D
Oksitosinin böbreklerdeki sodyum-potasyum-2-klor ( $NKCC2$ ) taşıyıcılarını direkt inhibe ederek şiddetli natriüreze yol açması
E
Oksitosinin adrenal bezlerdeki $AT_1$ reseptörlerini bloke ederek aldosteron sentezini ve sodyum geri emilimini baskılaması

Cevap

Oksitosinin vazopressine yapısal benzerliği nedeniyle renal

V_2

reseptörlerini aktive ederek serbest su retansiyonuna yol açması

Doğru cevap, oksitosinin vazopressin (ADH) ile olan yapısal benzerliği sonucunda böbreklerdeki

V_2

reseptörlerini uyararak su tutulumuna yol açmasıdır. Oksitosin, ADH'nın antidiüretik gücünün yaklaşık

\%

1

'ine sahiptir. Ancak doğum indüksiyonu gibi durumlarda yüksek dozlarda ve elektrolit içermeyen sıvılarla birlikte uygulandığında, bu etki klinik olarak belirgin hale gelerek su zehirlenmesine ve dilüsyonel hiponatremiye neden olur.

Adım Adım Çözüm

Klinik bulguları analiz et.

Yüksek doz oksitosin kullanımı sonrası gelişen hiponatremi (

120

mEq/L

) ve buna bağlı nörolojik semptomlar (nöbet).

Oksitosinin bilinen en önemli ve tehlikeli yan etkilerinden biri su zehirlenmesidir.

Oksitosin ve vazopressin arasındaki yapısal ilişkiyi hatırla.

Her iki hormon da arka hipofizden salınan nonapeptidlerdir ve

9

amino asidin

7

'si ortaktır.

Yapısal benzerlik, yüksek dozlarda reseptör düzeyinde çapraz etkileşime (cross-reactivity) izin verir.

Böbrekteki hedef reseptörü belirle.

Vazopressin (ADH) böbrek toplama kanallarında

V_2

reseptörlerini uyararak aquaporin-

2

kanallarını apikal membrana yerleştirir.

Yüksek doz oksitosin,

V_2

reseptörlerine agonist olarak bağlanarak serbest suyun geri emilimini artırır.

Sonucu klinik tabloyla bağdaştır.

Aşırı su tutulumu plazmayı dilüe eder, sodyum konsantrasyonunu düşürür ve serebral ödem yoluyla nöbeti tetikler.

Hiponatremi derinliği ve hızı nöbet gelişimindeki temel risk faktörüdür.

Anahtar Kavram

Oksitosinin ADH benzeri (antidiüretik) etkisi ve yapısal homolojisi

Alternatif Yöntem

Oksitosin ve Vazopressin isimlerinin her ikisinin de 'sin' (peptid) ile bitmesi ve arka hipofiz kaynaklı olmalarından yola çıkarak reseptör düzeyinde 'karışıklık' yaşanabileceği akılda tutulabilir.

Tahmini Süre:1m 45s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Konular

Bu konudan daha fazla soru