Hipofizer adenoma bağlı Cushing hastalığı tanısıyla izlenen ve transsfenoidal cerrahiye ra… — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı

Hipofizer adenoma bağlı Cushing hastalığı tanısıyla izlenen ve transsfenoidal cerrahiye rağmen biyokimyasal remisyon sağlanamayan bir hastaya, adrenokortikotropik hormon ( $ACTH$ ) sekresyonunu baskılamak amacıyla yeni nesil bir peptit analoğu başlanıyor. Tedavinin ilerleyen günlerinde hastanın takiplerinde, insülin salınımının belirgin şekilde baskılanmasına sekonder şiddetli hiperglisemi geliştiği gözleniyor.

Bu klinik tabloya yol açan ilaç ve spesifik yan etkiye aracılık eden moleküler mekanizma aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Pasireotid – Pankreatik $\beta$ -hücrelerinde somatostatin tip 5 ( $SSTR5$ ) reseptörlerinin güçlü aktivasyonuCevap
B
Oktreotid – Pankreatik $\alpha$ -hücrelerinde somatostatin tip 2 ( $SSTR2$ ) reseptör antagonizması ile artmış glukagon salınımı
C
Pegvisomant – Karaciğerde $IGF-1$ sentezinin baskılanmasına sekonder gelişen insülin direnci
D
Kabergolin – Hipofizer laktotrop hücrelerde dopamin $D2$ reseptör blokajı sonucu gelişen sempatik aktivasyon
E
Lanreotid – Pankreatik $\beta$ -hücrelerinde $ATP$ -bağımlı potasyum kanallarının doğrudan inaktivasyonu

Cevap

Pasireotid ve pankreatik beta hücrelerinde SSTR5 reseptör aktivasyonu

Pasireotid, özellikle Cushing hastalığı ve akromegali tedavisinde kullanılan yeni nesil bir somatostatin analoğudur. Oktreotid ve lanreotidden farklı olarak, SSTR5 (Somatostatin tip 5) reseptörüne çok daha yüksek (yaklaşık 40 kat) afinite gösterir. SSTR5, pankreatik beta hücrelerinde insülin sekresyonunu inhibe eden ana reseptör alt tipidir. Bu durum, pasireotidin klinik kullanımda en karakteristik yan etkisi olan şiddetli hipergliseminin temel nedenidir.

Adım Adım Çözüm

Klinik senaryoyu ve gelişen spesifik yan etkiyi analiz et.

Hasta Cushing hastalığı için medikal tedavi almaktadır ve ilacın pankreastan insülin salınımını bloke etmesi sonucu şiddetli hiperglisemi gelişmiştir.

İlacın etki mekanizmasının doğrudan pankreatik beta hücreleri üzerindeki bir reseptör aracılı olduğunu belirlemek için.

Seçeneklerdeki ajanların endikasyonlarını ve reseptör profilini değerlendir.

Oktreotid ve lanreotid SSTR2 ağırlıklı etki gösterir. Pegvisomant akromegalide kullanılır ve glisemiyi düzeltir. Kabergolin D2 agonistidir. Pasireotid ise Cushing'de kullanılan ve SSTR5'e çok yüksek afinitesi olan bir ajandır.

Doğru farmakolojik ajanı diğer hipofizer/hipotalamik ilaçlardan ayırmak için.

SSTR5 reseptörünün fonksiyonunu doğrula.

SSTR5, pankreatik beta hücrelerinde yoğun olarak eksprese edilir ve aktivasyonu insülin deşarjını güçlü bir şekilde bloke eder.

İlaç-yan etki ilişkisinin moleküler düzeydeki temelini kanıtlamak için.

Anahtar Kavram

Somatostatin analoglarının reseptör spesifitesi (Pasireotid ve SSTR5) ile pankreatik beta hücreleri üzerindeki insülin baskılayıcı etkileri

İpuçları

Oktreotid ve lanreotid gibi eski nesil somatostatin analogları daha çok SSTR2 üzerinden etki gösterirken, sorudaki ilacın reseptör profili daha geniştir.

Bu ilaç, özellikle pankreatik beta hücrelerinde yoğun olarak bulunan ve insülin salınımını baskılayan bir somatostatin reseptör alt tipine çok yüksek afinite duyar.

Pankreatik beta hücrelerinde insülin inhibisyonundan sorumlu temel reseptör SSTR5'tir. Bu reseptörü güçlü şekilde aktive ederek karakteristik olarak diyabete yol açan somatostatin analoğu pasireotiddir.

Daha Fazla Pratik

Büyüme hormonu antagonistleri (Pegvisomant) ve dopamin agonistlerinin (Kabergolin) etki mekanizmalarını tekrar ediniz.

Alternatif Yöntem

Somatostatin analoglarını reseptör afinitelerine göre gruplandırma: Oktreotid/Lanreotid = SSTR2 afinitesi yüksek (Nispeten nötr glisemik etki). Pasireotid = SSTR5 afinitesi çok yüksek (Güçlü insülin supresyonu ve şiddetli hiperglisemi).

Tahmini Süre:1m 30s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Konular

Bu konudan daha fazla soru