Kapalı ortam yangınından çıkarılan 35 yaşında bir erkek hasta, bilinç bulanıklığı ve jeneralize tonik-klonik nöbet ile acil servise getiriliyor. Fizik muayenede ağız ve burun çevresinde is lekeleri görülüyor. Vital bulgularında kan basıncı 90/60 mmHg, kalp hızı 112/dk saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde arteryel kan gazında pH 7.05, bikarbonat 10 mEq/L ve laktat 15 mmol/L (Normal: <2 mmol/L) olarak ölçülüyor. Eşlik eden karbonmonoksit zehirlenmesi olasılığı yüksek olan bu hastada, hemoglobinin oksijen taşıma kapasitesini daha da kötüleştirmeden etki gösteren en uygun spesifik antidot aşağıdakilerden hangisidir?
- HidroksokobalaminCevap
- BSodyum nitrit
- CMetilen mavisi
- DN-asetilsistein
- EAtropin
Cevap
Doğru cevap Hidroksokobalamin seçeneğidir.
Soru, duman inhalasyonuna bağlı siyanür zehirlenmesi yönetimindeki kritik bir ayrımı sorgulamaktadır. Yangın ortamında kalan hastalarda CO (karbonmonoksit) ve CN (siyanür) zehirlenmesi birlikte sık görülür. Siyanür, sitokrom oksidazı inhibe ederek ağır laktik asidoza yol açar. Klasik siyanür antidot kitinde yer alan amil nitrit veya sodyum nitrit, hemoglobinin demirini oksitleyerek Methemoglobin oluşturur; siyanürün sitokromlardan ayrılarak methemoglobine bağlanmasını sağlar. Ancak, yangın hastasında zaten CO nedeniyle fonksiyonel hemoglobin azalmıştır. Bu tabloya bir de nitrit ile methemoglobinemi eklenirse hipoksi derinleşir ve ölümcül olabilir. Hidroksokobalamin ise siyanürü doğrudan bağlayarak toksik olmayan siyanokobalamine dönüştürür ve oksijen taşıma kapasitesini etkilemez. Bu nedenle duman inhalasyonlarında tercih edilen ajandır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Yangın kaynaklı siyanür zehirlenmelerinde, eşlik eden karbonmonoksit toksisitesi nedeniyle methemoglobinemi yapan antidotlardan (nitritler) kaçınılmalı; hidroksokobalamin tercih edilmelidir.