Acil servise arkadaşları tarafından 'bir partide aldığı haptan sonra aşırı hareketlilik, yerinde duramama ve saldırganlık' şikayetleriyle getirilen 24 yaşındaki erkek hastanın fizik muayenesinde ajitasyon, paranoid sanrılar ve görsel halüsinasyonlar saptanıyor. Vital bulguları; kan basıncı 170/100 mmHg, nabız 128/dakika, vücut sıcaklığı 38.6°C olarak ölçülüyor. Göz muayenesinde her iki pupillanın dilate (midriyatik) olduğu görülüyor. Hekim, ayırıcı tanıda sempatomimetik toksidrom ile antikolinerjik toksidrom arasında değerlendirme yapıyor. Bu iki klinik tablonun ayrımında, hastada aşağıdaki fizik muayene bulgularından hangisinin varlığı tanıyı öncelikle sempatomimetik toksidroma yönlendirir?
- ABağırsak seslerinin azalmış veya kaybolmuş olması
- BCilt ve mukozaların kuru ve sıcak olması
- Ciltte belirgin nemlilik ve aşırı terleme (diaforez)Cevap
- Dİdrar retansiyonu ve globus vesicale
- EIşık refleksinin alınamaması (sabit pupilla)
Cevap
Ciltte belirgin nemlilik ve aşırı terleme (diaforez) olması, sempatomimetik toksidromu antikolinerjik toksidromdan ayıran en önemli fizik muayene bulgusudur.
Sempatomimetik toksidromda (amfetamin, kokain vb.) santral ve periferik adrenerjik stimülasyon artmıştır. Vücut sıcaklığı arttığında termoregülatör mekanizmalar (hipotalamus) çalışmaya devam eder ve ter bezleri (sempatik kolinerjik inervasyon) uyarılır. Bu nedenle hasta 'ıslak' ve terli görülür. Ayrıca gastrointestinal motilite genellikle korunur veya artar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Sempatomimetik ve antikolinerjik toksidromların her ikisi de 'uçuşa geçiren' (taşikardi, midriyazis, ajitasyon) bulgular verir; ancak sempatomimetikler 'ISLAK' (terli, aktif bağırsak), antikolinerjikler 'KURU' (kuru cilt, ileus, retansiyon) bulgularla seyreder.