27 yaşında erkek hasta, bulantı, kusma ve karın ağrısı şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Öyküsünden Tip 1 diyabetes mellitus hastası olduğu, son 3 gündür insülin kullanmadığı ve yoğun kusmaları olduğu öğreniliyor. Fizik muayenede turgor azalmış, mukoza kuru saptanıyor.
Arter kan gazı ve elektrolit sonuçları aşağıdaki gibidir:
| Parametre | Değer | Referans Aralığı |
|---|---|---|
| pH | 7.40 | 7.35 - 7.45 |
| PaCO2 | 40 mmHg | 35 - 45 mmHg |
| HCO3 | 24 mEq/L | 22 - 26 mEq/L |
| Na | 140 mEq/L | 135 - 145 mEq/L |
| Cl | 90 mEq/L | 98 - 106 mEq/L |
| Glukoz | 550 mg/dL | 70 - 100 mg/dL |
| İdrar Keton | Pozitif | Negatif |
Buna göre, hastadaki asit-baz dengesi bozukluğu aşağıdakilerden hangisidir?
- AAsit-baz bozukluğu yoktur
- Bİzole yüksek anyon açıklıklı metabolik asidoz
- Yüksek anyon açıklıklı metabolik asidoz ve metabolik alkalozCevap
- DNormal anyon açıklıklı metabolik asidoz ve respiratuar alkaloz
- EMetabolik alkaloz ve respiratuar asidoz
Cevap
Yüksek anyon açıklıklı metabolik asidoz ve metabolik alkaloz (Miks bozukluk)
Hastada Tip 1 DM ve insülin atlama öyküsü ile birlikte keton pozitifliği Diyabetik Ketoasidozu (DKA) düşündürür. DKA, Yüksek Anyon Açıklı Metabolik Asidoz (HAGMA) nedenidir. Hesaplanan anyon açığı [140 - (90+24) = 26] belirgin yüksektir. Ancak, HAGMA durumunda bikarbonatın düşmesi beklenirken (Anyon açığındaki her 1 birim artış için bikarbonat yaklaşık 1 birim düşmeli), hastada HCO3 normaldir (24). Bu durum, bikarbonatı düşüren asidoz ile bikarbonatı yükselten bir başka sürecin (kusmaya bağlı H+ ve Cl- kaybı = Metabolik Alkaloz) bir arada olduğunu gösterir. Sonuç olarak tablo, birbirini dengeleyen HAGMA ve Metabolik Alkaloz birlikteliğidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Normal pH ve normal bikarbonat düzeyi, asit-baz bozukluğunu ekarte ettirmez. Anyon açığı yüksekse mutlaka metabolik asidoz vardır. Beklenenden yüksek bikarbonat ise eşlik eden metabolik alkalozu gösterir.
İpuçları
1
pH ve bikarbonat düzeylerinin normal olması, asit-baz bozukluğu olmadığı anlamına gelmeyebilir. Anyon açığını (Na - [Cl + HCO3]) hesaplayınız.
2
Hesapladığınız anyon açığı 26 mEq/L olup normalin (10-12) üzerindedir. Bu durum, sisteme eklenen bir asit (ketoasit) olduğunu gösterir.
3
Normalde anyon açığı bu kadar arttığında (14 birim artış), bikarbonatın da benzer oranda düşmesi gerekirdi. Bikarbonatın düşmeyip normal kalması (24 mEq/L), asidozu dengeleyen başka bir metabolik bozukluğun (alkaloz) varlığını gösterir.
Daha Fazla Pratik
Salisilat zehirlenmesindeki miks asit-baz bozukluğunu (Respiratuar Alkaloz + HAGMA) inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s