62 yaşında, Evre 4 kronik böbrek hastalığı (KBH) ve kronik kalp yetersizliği tanıları ile … — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı

62 yaşında, Evre 4 kronik böbrek hastalığı (KBH) ve kronik kalp yetersizliği tanıları ile takip edilen kadın hasta, son 4 gündür devam eden şiddetli bulantı, kusma ve artan nefes darlığı şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde ajite görünümde olan hastanın vücut sıcaklığı $38.5^\circ C$ , kan basıncı $105/70 \, mmHg$ , nabızı $115/dk$ ve solunum sayısı $30/dk$ olarak saptanıyor.

Laboratuvar tetkiklerinde elde edilen sonuçlar aşağıdadır:

Parametre	Değer
Serum Sodyum ( $Na^+$ )	$142 \, mEq/L$
Serum Klorür ( $Cl^-$ )	$94 \, mEq/L$
Serum Potasyum ( $K^+$ )	$3.0 \, mEq/L$
Serum Bikarbonat ( $HCO_3^-$ )	$26 \, mEq/L$
Arteryel pH	$7.50$
Arteryel $pCO_2$	$25 \, mmHg$
Arteryel $HCO_3^-$	$26 \, mEq/L$

Bu hastadaki asit-baz bozukluğu tanısı için aşağıdakilerden hangisi en doğrudur?

Miks tip asit-baz bozukluğu: Yüksek anyon açıklıklı metabolik asidoz + Metabolik alkaloz + Respiratuar alkalozCevap
B
Sadece yüksek anyon açıklıklı metabolik asidoz ve buna eşlik eden uygun respiratuar kompanzasyon
C
Miks tip asit-baz bozukluğu: Normal anyon açıklıklı metabolik asidoz + Respiratuar alkaloz
D
Respiratuar asidoz ve metabolik alkaloz birlikteliği
E
İzole metabolik alkaloz ve beklenen respiratuar kompanzasyon

Cevap

Hastada yüksek anyon açıklıklı metabolik asidoz, metabolik alkaloz ve respiratuar alkalozdan oluşan üçlü (triple) asit-baz bozukluğu mevcuttur.

Doğru yanıt olan seçenek, hastadaki üç farklı patofizyolojik süreci de doğru tanımlamaktadır. Hastada anyon açığı

22 \, mEq/L

olarak hesaplanmıştır (HAGMA). Düzeltilmiş bikarbonat değeri

36 \, mEq/L

bulunarak eşlik eden bir metabolik alkaloz saptanmıştır. Son olarak, ölçülen

pCO_2

değerinin (

25 \, mmHg

), metabolik alkaloz için beklenen kompanzasyon düzeyinin (

41 \, mmHg

) belirgin şekilde altında olması, tabloya bir respiratuar alkalozun da eklendiğini kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

Anyon Açığının (AA) hesaplanması

AA = Na^+ - (Cl^- + HCO_3^-) = 142 - (94 + 26) = 22 \, mEq/L

. Normal değer

12 \pm 2 \, mEq/L

olduğu için yüksek anyon açıklıklı metabolik asidoz (HAGMA) mevcuttur.

Metabolik asidozun tipini belirlemek ve gizli bozuklukları saptamak için ilk adımdır.

Delta Gap ve Düzeltilmiş Bikarbonatın hesaplanması

\Delta AA = 22 - 12 = 10

. Düzeltilmiş

HCO_3^- = Ölçülen \, HCO_3^- + \Delta AA = 26 + 10 = 36 \, mEq/L

Yüksek anyon açığına ek olarak bir metabolik alkaloz veya normal anyon açıklıklı asidoz olup olmadığını anlamak için kullanılır.

Metabolik bileşenin yorumlanması

Düzeltilmiş bikarbonat (

36 \, mEq/L

), normal üst sınır olan

26 \, mEq/L

'den büyüktür. Bu durum hastada eş zamanlı bir metabolik alkaloz olduğunu gösterir.

Kusma gibi durumlar asit kaybına yol açarak KBH'ye bağlı asidozun üzerine metabolik alkaloz ekleyebilir.

Respiratuar kompanzasyonun değerlendirilmesi

Metabolik alkaloz için beklenen

pCO_2 = 40 + [0.7 \times (HCO_3^- - 24)] \pm 2

. Beklenen

pCO_2 = 40 + 1.4 = 41.4 \pm 2 \, mmHg

. Ölçülen

pCO_2

(

25 \, mmHg

) bu değerin çok altındadır.

Ölçülen pCO2 beklenen değerden düşükse ek bir respiratuar alkaloz, yüksekse respiratuar asidoz vardır.

Tanının sentezlenmesi

Yüksek anyon açığı (HAGMA), düzeltilmiş bikarbonat yüksekliği (Metabolik Alkaloz) ve pCO2 düşüklüğü (Respiratuar Alkaloz) bir aradadır.

Hastanın klinik tablosundaki KBH (asidoz), kusma (alkaloz) ve ateş/taşipne (respiratuar alkaloz) bu üçlü tabloyu açıklar.

Anahtar Kavram

Üçlü asit-baz bozukluklarının tanısında anyon açığı, delta-delta oranı ve beklenen respiratuar kompanzasyon formüllerinin birlikte kullanımı.

Daha Fazla Pratik

Salisilat zehirlenmesi gibi hem respiratuar alkaloz hem de metabolik asidozun birlikte görüldüğü diğer miks tabloları inceleyiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Konular

Bu konudan daha fazla soru