32 yaşında bir erkek hasta, evde bilinci bulanık halde bulunarak acil servise getiriliyor.… — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı

32 yaşında bir erkek hasta, evde bilinci bulanık halde bulunarak acil servise getiriliyor. Yakınları hastanın yanında boş bir ilaç kutusu (salisilat şüphesi) bulduklarını ifade ediyor. Fizik muayenesinde taşipneik ( $30/dakika$ ) ve taşikardik ( $115/dakika$ ) olan hastanın laboratuvar bulguları aşağıda verilmiştir:

Parametre	Değer
pH	$7.37$
$pCO_2$	$21 mmHg$
$HCO_3$	$12 mEq/L$
$Na^+$	$140 mEq/L$
$Cl^-$	$103 mEq/L$
$K^+$	$3.8 mEq/L$

Bu hastadaki asit-baz durumu aşağıdakilerden hangisi ile en doğru şekilde tanımlanır?

Yüksek anyon açıklı metabolik asidoz ve eklenmiş respiratuar alkalozCevap
B
Sadece beklenen respiratuar kompanzasyonun izlendiği yüksek anyon açıklı metabolik asidoz
C
Yüksek anyon açıklı metabolik asidoz ve eklenmiş metabolik alkaloz
D
Normal anyon açıklı metabolik asidoz ve eklenmiş respiratuar alkaloz
E
Yüksek anyon açıklı metabolik asidoz ve eklenmiş respiratuar asidoz

Cevap

Hastadaki tablo, salisilat toksisitesinde klasik olarak görülen yüksek anyon açıklı metabolik asidoz ve primer respiratuar alkalozun birlikteliğidir.

Hesaplanan anyon açığı (

25 mEq/L

) belirgin şekilde yüksektir. Winters formülü ile beklenen solunumsal kompanzasyonun (

24-28 mmHg

) çok daha altında bir

pCO_2

(

21 mmHg

) saptanması, hastada metabolik asidoza ek olarak primer bir respiratuar alkaloz olduğunu göstermektedir. Bu miks tablo salisilat zehirlenmelerinde karakteristiktir.

Adım Adım Çözüm

Anyon Açığı (AA) hesaplanır.

AA = Na^+ - (Cl^- + HCO_3^-) = 140 - (103 + 12) = 25 mEq/L

Normal anyon açığı

12 \pm 2 mEq/L

kabul edilir.

25 mEq/L

değeri yüksek anyon açıklı metabolik asidozu (HAGMA) gösterir.

Metabolik asidoza karşı gelişen beklenen respiratuar kompanzasyon (Winters formülü) hesaplanır.

Beklenen pCO_2 = (1.5 \times HCO_3^-) + 8 \pm 2 = (1.5 \times 12) + 8 \pm 2 = 26 \pm 2

(

24-28 mmHg

Metabolik asidozda beklenen solunumsal yanıtın yeterli olup olmadığını belirlemek için kullanılır.

Ölçülen

pCO_2

ile beklenen

pCO_2

karşılaştırılır.

Ölçülen

pCO_2 = 21 mmHg

, Beklenen

pCO_2 = 24-28 mmHg

Ölçülen değer beklenen değerin altındaysa (

21 < 24

), bu durum kompanzasyonun ötesinde primer bir respiratuar alkalozun eşlik ettiğini kanıtlar.

Delta-Delta (

\Delta/\Delta

) oranı kontrol edilir.

\Delta AA = 25 - 12 = 13

;

\Delta HCO_3^- = 24 - 12 = 12

. Oran

\approx 1.1

Oranın

1-2

arasında olması saf HAGMA'yı destekler. Ek bir metabolik alkaloz veya normal anyon açıklı asidoz olmadığını teyit eder.

Anahtar Kavram

Salisilat toksisitesi, santral solunum merkezini uyararak respiratuar alkaloza; oksidatif fosforilasyonun ayrılmasıyla da organik asit birikimine (HAGMA) neden olan klasik bir miks asit-baz bozukluğu tablosudur.

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru