yaşında, yıldır romatoid artrit nedeniyle azatioprin kullanan erkek hastada, son zamanlarda tekrarlayan gut atakları üzerine tedaviye kronik yönetim amacıyla bir ilaç eklenmiştir. Tedavinin . haftasında hastada yaygın halsizlik, ateş ve boğaz ağrısı gelişmiştir. Yapılan laboratuvar tetkiklerinde derin lökopeni ve trombositopeni saptanmıştır. Bu hastadaki klinik tabloya neden olan ilaç etkileşiminin temel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?
- Ksantin oksidaz enziminin inhibe edilmesi sonucu aktif metabolitlerin yıkımının azalmasıCevap
- BCYP3A4 enziminin indüklenmesiyle azatioprin aktivasyonunun hızlanması
- CProksimal tübüllerdeki organik anyon taşıyıcılarının (OAT) inhibe edilerek ilaç atılımının azaltılması
- Dİlacın plazma proteinlerine bağlanma yerinden uzaklaştırılarak serbest fraksiyonunun artırılması
- EGastrointestinal sistemde P-glikoprotein (P-gp) ekspresyonunun azaltılarak biyoyararlanımın artırılması
Cevap
Ksantin oksidaz enziminin inhibe edilmesi sonucu 6-merkaptopürin (azatioprin metaboliti) yıkımının azalması ve kemik iliği toksisitesinin gelişmesi.
Azatioprin bir ön ilaçtır ve vücutta aktif metaboliti olan 6-merkaptopürine (6-MP) dönüşür. 6-MP'nin inaktivasyonundan sorumlu temel enzim ksantin oksidazdır. Gut tedavisinde kullanılan allopurinol veya febuksostat bu enzimi inhibe ettiğinde, 6-MP vücutta birikir ve kemik iliğinde ciddi baskılanmaya (pansitopeni) yol açar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Ksantin oksidaz inhibitörleri (Allopurinol/Febuksostat), azatioprin ve 6-merkaptopürin ile ciddi etkileşime girer; birlikte kullanılmaları durumunda immünsüpresif dozunun %75 oranında azaltılması gerekir.
İpuçları
1
Azatioprin ve 6-merkaptopürin arasındaki ilişkiyi düşünün.
2
Pürin yıkım yolunda görev alan en önemli enzimi hatırlayın.
3
Allopurinol'ün hedef enzimi aynı zamanda bazı antineoplastik ilaçların da yıkımından sorumludur.
Daha Fazla Pratik
Allopurinol kullanırken HLA-B*5801 alleli varlığında gelişebilecek ciddi deri reaksiyonlarını (Stevens-Johnson Sendromu) gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 20s