45 yaşında erkek hasta, ilerleyici nefes darlığı ve karaciğer enzimlerinde (AST, ALT) kron… — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı

$45$ yaşında erkek hasta, ilerleyici nefes darlığı ve karaciğer enzimlerinde ( $AST$ , $ALT$ ) kronik hafif yükseklik şikayetleriyle başvuruyor. Hastanın akciğer grafisinde bazal loblarda belirgin radyolüsensi artışı (panasiner amfizem) izleniyor. Karaciğer biyopsisinde periportal hepatositlerin sitoplazmasında hematoksilen-eozin ( $H\&E$ ) kesitlerinde eozinofilik, yuvarlak inklüzyonlar saptanıyor. Bu inklüzyonların histokimyasal olarak $PAS$ (Periodic Acid-Schiff) pozitif olduğu ve diastaz sindirimine direnç gösterdiği görülüyor. Bu hastadaki karaciğer hasarının moleküler patogenezi ve biriken proteinin hücre içindeki lokalizasyonu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Protein katlanma kusuru ( $PiZ$ mutasyonu) nedeniyle mutant glikoproteinin granüllü endoplazmik retikulumda ( $GER$ ) hapsolması ve 'ER stresini' tetiklemesiCevap
B
$HBsAg$ yüzey antijenlerinin düz endoplazmik retikulumda ( $DER$ ) aşırı üretimi sonucu oluşan 'buzlu cam' görünümünün hepatosit metabolizmasını bozması
C
$ATP7B$ mutasyonu sonucu bakırın safra ile atılamayıp sitoplazmik lizozomlarda toksik konsantrasyonlara ulaşarak oksidatif hasar yapması
D
Sitokeratin ara filamentlerinin ubikuitinlenerek katlanma kusuru sonucu Mallory-Denk cisimciklerini oluşturması ve hücre iskeletini bozması
E
Glikoz- $6$ -fosfataz eksikliği sonucu glikojenin sitoplazmada aşırı birikerek hepatositlerde vakuolizasyon ve diastaz dirençli boyanma yapması

Cevap

Karaciğer hasarı, mutant proteinin (

PiZ

mutasyonu) granüllü endoplazmik retikulumda hapsolması ve ER stresini tetiklemesi sonucu oluşur.

Hastada saptanan panasiner amfizem ve karaciğerdeki PAS-pozitif, diastaz dirençli inklüzyonlar

\alpha

-1 antitripsin eksikliğine (AATD) işaret eder. AATD'de özellikle

PiZ

mutasyonu, proteinin yanlış katlanmasına ve granüllü endoplazmik retikulumdan (

GER

) taşınamamasına neden olur. Bu durum hepatositlerde ER stresini tetikleyerek hücre hasarına ve apoptoza yol açar.

Adım Adım Çözüm

Klinik bulguları sentezle

Genç-orta yaşlı bir hastada panasiner amfizem ve kronik karaciğer hastalığı birlikteliği

\alpha

-1 antitripsin eksikliğini (AATD) düşündürür.

AATD, hem akciğerde elastaz aktivite artışına (amfizem) hem de karaciğerde protein birikimine yol açan sistemik bir hastalıktır.

Histopatolojik ve histokimyasal bulguları yorumla

Periportal hepatositlerdeki PAS-pozitif, diastaz dirençli globüller AATD için patognomoniktir.

Glikojen diastaz ile temizlenirken, AATD inklüzyonları glikoprotein yapısında olduğu için diastaz sindirimine dirençlidir.

Moleküler mekanizmayı belirle

En sık görülen ağır fenotip olan

PiZZ

'de, protein katlanma kusuru nedeniyle protein granüllü endoplazmik retikulumdan (GER) sekrete edilemez.

Biriken bu proteinler 'endoplazmik retikulum stresi' ve apoptozu indükleyerek karaciğer hasarına yol açar.

Anahtar Kavram

Alfa-1 antitripsin eksikliğinde protein katlanma kusuru (PiZ mutasyonu) ve GER'de birikim.

Daha Fazla Pratik

Karaciğer biyopsisinde PAS-pozitif globül izlenen her hastada diastaz testi ile glikojen depo hastalıklarını ekarte etmeyi unutmayın.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Konular

Bu konudan daha fazla soru