Gastrointestinal ve Hepatobiliyer Sistem Patolojisi

$65$ yaşında bir erkek hastada, dışkılama alışkanlığında değişiklik ve rektal kanama şikayeti üzerine yapılan kolonoskopide sigmoid kolonda $3$ cm çapında sesil bir lezyon izleniyor. Alınan biyopsi örneğinde "belirgin nükleer atipi ve mimari düzensizlik gösteren, villöz yapıda yüksek dereceli displazik glandlar" saptanıyor.

Bu hastadaki lezyonun klasik adenom-karsinom dizisindeki progresyonu düşünüldüğünde, invaziv karsinom fazına geçişten (malign transformasyon) sorumlu olan en olası moleküler değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

$30$ yaşında kadın hasta, $12$ yıldır oral kontraseptif ($OKS$) kullanımı sonrası sağ üst kadranda dolgunluk hissiyle başvuruyor. Yapılan görüntüleme tetkiklerinde karaciğer sağ lobunda $6$ $cm$ çapında, iyi sınırlı, kapsülsüz bir kitle saptanıyor. Biyopsi örneğinin mikroskobik incelemesinde hepatositlerde hafif atipi ve psödoasinüs oluşumu izleniyor. İmmünohistokimyasal incelemede yaygın nükleer $\beta$-katenin ekspresyonu saptanıyor. Bu lezyonun en karakteristik klinik özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

$6$ yaşında bir erkek çocuk, dışkılama sırasında fark edilen parlak kırmızı renkli rektal kanama şikayetiyle getiriliyor. Yapılan kolonoskopide rektum yerleşimli, $2$ cm çapında, düzgün yüzeyli ve saplı bir polip izlenerek eksize ediliyor. Histopatolojik incelemede; yüzeyde fokal erozyon, stromada belirgin ödem ve inflamatuar infiltrasyon ile karakterize, mukusla dolu dilate kistik gland yapıları gözleniyor. Bu hastadaki lezyonla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$16$ yaşında erkek hasta, ani başlayan sarılık, karın ağrısı ve aşırı halsizlik şikayetleri ile acil servise getiriliyor. Laboratuvar incelemelerinde $ALT$ ve $AST$ düzeylerinde belirgin artış, serum alkalen fosfataz düzeyinde ise yaş grubuna göre beklenenden düşük bir yükselik saptanıyor. Periferik yaymasında Coombs-negatif hemolitik anemi bulguları saptanan hastanın fizik muayenesinde korneada Kayser-Fleischer halkası izleniyor. Bu hastanın karaciğer biyopsisinin elektron mikroskobik incelemesinde saptanması beklenen, hastalığa oldukça karakteristik kabul edilen en erken morfolojik değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

$58$ yaşında erkek hasta, son $3$ aydır devam eden rektal kanama ve dışkılama alışkanlığında değişiklik şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan kolonoskopide rektumda $4$ cm çapında, geniş tabanlı (sesil), yüzeyi kadifemsi görünümlü bir kitle saptanıyor. Alınan biyopsi örneğinin mikroskobik incelemesinde, mukoza yüzeyinden lümene doğru uzanan uzun, ince parmaksı çıkıntılar ve bu çıkıntıları döşeyen epitelde belirgin displazi izleniyor. Bu lezyonun özellikleri ve klinik seyri göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Özellikle yemeklerden sonra artan göğüs arkasında yanma ($pirozi$) ve ağza acı su gelmesi şikayetleri olan bir hastadan alınan distal özofagus biyopsisinde izlenen aşağıdaki mikroskobik bulgulardan hangisi reflü özofajitini en güçlü şekilde destekler?

$68$ yaşında kadın hasta, son $3$ aydır özellikle yemeklerden yaklaşık $30$-$60$ dakika sonra başlayan ve künt karakterde olan epigastrik ağrıdan yakınmaktadır. Son $2$ gündür bu tabloya ani başlayan, şiddetli sol alt kadran ağrısı ve kanlı ishal eklenmiştir. Fizik muayenesinde barsak sesleri azalmış ve sol kadranda defans saptanmıştır. Kolonoskopide splenik fleksurada mukoza ödemli, yer yer peteşiyel kanamalı ve "coalescing" özellik gösteren yüzeyel lineer ülserler izlenmiştir. Biyopsi materyalinde yüzeyel epitelde dökülme, lamina propriada belirgin hyalinizasyon ve kript yapılarında atrofi ile karakterize "güdük" bez (withered glands) görünümü rapor edilmiştir. Bu klinik tablo ve morfolojik bulgular eşliğinde en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

52 yaşında kadın hasta, ani başlayan, kuşak tarzında sırta yayılan şiddetli epigastrik ağrı ve bulantı-kusma ile acil servise başvuruyor. Fizik muayenede epigastrik hassasiyet ve defans saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde serum lipaz düzeyi $1200$ $U/L$ (Normal: $0-160$ $U/L$) olarak ölçülüyor. Bu hastada peripankreatik yağ dokusunda gözlenen makroskobik "tebeşir beyazı" (chalky white) renkli odakların patogenezinde rol oynayan temel biyokimyasal süreç aşağıdakilerden hangisidir?

$28$ yaşında gebe bir hasta, gebeliğinin son trimesterinde aniden gelişen şiddetli sarılık, koagülopati ve konfüzyon (akut karaciğer yetmezliği) tablosuyla acil servise getiriliyor. Karaciğer biyopsisinde lobüler yapıda balonlaşma dejenerasyonu, sinüzoidlerde piknotik nükleuslu ve yoğun eozinofilik sitoplazmalı büzülmüş hücreler (asidofilik cisimcikler) ile birlikte portal traktları santral venlere bağlayan geniş nekroz alanları izleniyor. Bu biyopsi örneğinde saptanan, portal traktlar ile santral venler arasında nekrotik bir bağlantı oluşturan morfolojik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

$62$ yaşında erkek hasta, son $3$ aydır artış gösteren sarılık, kaşıntı ve yaklaşık $8$ $kg$ kilo kaybı ile başvuruyor. Hastanın tıbbi öyküsünde $12$ yıldır Primer Sklerozan Kolanjit ($PSK$) tanısı mevcuttur. Laboratuvar incelemesinde Alkalen Fosfataz ($ALP$) ve Bilirubin düzeyleri belirgin yüksek, Alfa-fetoprotein ($AFP$) düzeyi ise normal ($4$ $ng/mL$) bulunuyor. Batın $BT$ görüntülemesinde karaciğer hilusunda (ana hepatik kanal bileşkesinde) safra yollarında daralma ve proksimalinde dilatasyona neden olan düzensiz sınırlı bir kitle izleniyor.

Bu hastada en olası tanının histopatolojik incelemesinde aşağıdakilerden hangisinin görülmesi en karakteristiktir?

$42$ yaşında kadın hasta, rutin kontrol amaçlı yapılan batın ultrasonografisinde karaciğer sağ lobunda $5$ $cm$ çapında, iyi sınırlı solid bir kitle saptanması üzerine başvuruyor. Hastanın laboratuvar incelemelerinde serum alfa-fetoprotein (AFP) düzeyi $3$ $ng/mL$ (Normal: $<10$ $ng/mL$) bulunuyor. Özgeçmişinde oral kontraseptif kullanımı, kronik hepatit veya alkol kullanımı öyküsü saptanmıyor. Bilgisayarlı tomografide kitlenin merkezinde "yıldızvari" (stellate) bir skar izleniyor. Bu lezyonun patogenezinde rol oynayan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Altmış beş yaşında erkek hasta, son altı aydır özellikle yemeklerden sonra belirginleşen sol alt kadran ağrısı ve aralıklı kanlı ishal şikayetleriyle başvuruyor. Özgeçmişinde tip 2 diyabet ve aortokoroner by-pass operasyonu öyküsü mevcuttur. Yapılan kolonoskopide, splenik fleksura ve inen kolonda keskin sınırlı, soluk görünümlü ve yer yer ülsere mukoza alanları izlenmiş olup, rektum ve sağ kolon tamamen normal olarak değerlendirilmiştir. Alınan mukozal biyopsilerin histopatolojik incelemesinde; yüzey epitelinde dökülme, kriptlerde atrofi ("solmuş/withered" kript görünümü) ve lamina propriada belirgin eozinofilik hiyalinizasyon saptanırken, bazal plazmasitoz veya granülomatöz inflamasyon izlenmemiştir.

Bu hastadaki klinik ve morfolojik bulgular birlikte değerlendirildiğinde, en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

45 yaşında kadın hasta, epigastrik bölgeden posteriora yayılan ani başlayan şiddetli karın ağrısı ve kusma şikayetiyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenede yaygın hassasiyet ve rebound saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde serum amilaz düzeyi $1500$ U/L (Normal: $<110$ U/L) olarak bulunuyor. Hastanın klinik takibi sırasında yapılan cerrahi debridmanda, omentum ve peripankreatik yağ dokusunda granüler, opak-beyaz renkli nekrotik odaklar dikkati çekiyor. Bu nekrotik alanların mikroskobik incelemesinde, çekirdeklerini kaybetmiş ancak hücresel sınırları korunmuş olan adipositlerin oluşturduğu "gölge hatları" izlenmektedir. Bu morfolojik bulgular aşağıdaki nekroz tiplerinden hangisi için karakteristiktir?

$22$ yaşında bir erkek hasta, ailesinde erken yaşta kolon kanseri öyküsü bulunması nedeniyle taranmaktadır. Yapılan kolonoskopide rektumdan itibaren tüm kolonda bini aşkın küçük sesil adenomatöz polip saptanmıştır. Fizik muayenesinde mandibulada radyopak kemik lezyonları (osteom) ve sırt bölgesinde multipl epidermal kistler fark edilmiştir. Bu hastada aşağıdaki klinik bulgulardan hangisinin saptanması en olasıdır?

$34$ yaşında kadın hasta, başka bir nedenle yapılan abdominal görüntülemede karaciğer sağ lobunda $4$ $cm$ çapında, iyi sınırlı kitle saptanması üzerine opere ediliyor. Serum alfa-fetoprotein ($AFP$) düzeyi normal sınırlardadır. Makroskopik incelemede kitlenin merkezinde stellat (yıldızsı) bir skar izleniyor. Mikroskopik incelemede fibröz septalar ile birbirinden ayrılan nodüler hepatosit grupları ve septalar içinde kalın duvarlı damarlar izleniyor. Portal traktların izlenmediği saptanan bu lezyonun tanısında en karakteristik immünohistokimyasal bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

$27$ yaşında erkek hasta; son $1$ yıldır devam eden, aralıklı kramplı karın ağrısı, hafif ateş ve kilo kaybı şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan fizik muayenesinde perianal bölgede fistül ağzı saptanıyor. Kolonoskopik incelemede çekum ve terminal ileumda sağlam mukoza adalarıyla ayrılan, "atlamalı" (skip) lezyonlar ve "kaldırım taşı" manzarası izleniyor. Bu hastadan alınan tam kat biyopsi örneğinde aşağıdakilerden hangisinin görülmesi en olasıdır?

$48$ yaşında kadın hasta, epigastrik bölgede dolgunluk hissi ve yaklaşık $2$ aydır devam eden künt karın ağrısı şikayetiyle başvuruyor. Yapılan bilgisayarlı tomografide pankreas kuyruk (kauda) kesiminde yerleşimli, $6$ cm çapında, kalın duvarlı ve çok odacıklı (multiloküle) kistik bir kitle saptanıyor. Kist içeriğinin müsinöz karakterde olduğu ve pankreatik kanalla ilişkisinin bulunmadığı belirleniyor. Bu hasta için en olası tanıyı doğrulamada kullanılabilecek en karakteristik histopatolojik bulgu hangisidir?

İnflamatuar bağırsak hastalıklarının makroskobik incelemesinde; tutulan bağırsak segmentleri arasında normal görünümlü mukoza alanlarının bulunduğu "atlamalı tutulum" (skip lesions) saptanması, aşağıdaki hastalıklardan hangisi için en karakteristik bulgudur?

$28$ yaşında erkek hasta, $6$ aydır devam eden kramp tarzında karın ağrısı, kilo kaybı ve perianal akıntı şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenede sağ alt kadranda hassasiyet saptanıyor. Kolonoskopik incelemede terminal ileumda sağlam mukoza alanları ile birbirinden ayrılmış, derin, lineer ülserler ("atlamalı lezyonlar") ve "kaldırım taşı" manzarası izleniyor. Bu hastadan alınan biyopsi örneğinde saptanan aşağıdaki histopatolojik özelliklerden hangisi, tanının Crohn hastalığı olduğunu kesinleştirir?

$24$ yaşında erkek hasta, trafik kazası sonrası gelişen kafa içi basınç artışı nedeniyle yoğun bakım ünitesinde izlenmektedir. Takibinin $3$. gününde hastada ani gelişen hematemez (kanlı kusma) ve epigastrik ağrı saptanıyor. Yapılan endoskopik incelemede mide mukozasında yaygın, çok sayıda, küçük ve yüzeyel ülserasyonlar izleniyor. Bu hastada kafa içi basınç artışına ikincil olarak gelişen patolojik tablo aşağıdakilerden hangisidir?