29 yaşında erkek hasta, son bir haftadır gövdesinde başlayıp avuç içlerine ve ayak tabanlarına yayılan döküntü, hafif ateş ve halsizlik şikayetleri ile polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenede servikal, aksiller ve inguinal bölgelerde ağrısız mikropoliadenopati ve gövdede yaygın makülopapüler döküntüler saptanıyor. Hastanın öyküsünden 2 ay önce şüpheli bir cinsel temas sonrası genital bölgesinde ağrısız bir yara çıktığı ve tedavisiz iyileştiği öğreniliyor. Sekonder sifiliz klinik şüphesiyle istenen VDRL (Venereal Disease Research Laboratory) testi negatif olarak raporlanıyor. Bu klinik tablo ve laboratuvar sonucu arasındaki uyumsuzluğu açıklayan en olası mekanizma ve bu aşamada yapılması gereken en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
- Antikor fazlalığına bağlı Prozon fenomeni (Hook etkisi) gelişmiştir; serum dilue edilerek test tekrarlanmalıdırCevap
- BHasta henüz serokonversiyon (pencere) dönemindedir; test 2-4 hafta sonra tekrarlanmalıdır
- CVDRL testi özgüllüğü düşüktür; tanı için mutlaka Beyin Omurilik Sıvısı (BOS) incelemesi yapılmalıdır
- DHasta geç latan dönemdedir; nontreponemal testler negatifleştiği için TPHA testi istenmelidir
- EHastada Borrelia burgdorferi ko-enfeksiyonu vardır; tedaviye Doksisiklin eklenmelidir
Cevap
Antikor fazlalığına bağlı Prozon fenomeni (Hook etkisi) gelişmiştir; serum dilue edilerek test tekrarlanmalıdır
Hastanın kliniği (palmo-plantar döküntü, lenfadenopati, şankr öyküsü) tipik Sekonder Sifiliz tablosudur. Bu dönemde bakteriyemi ve immün yanıt çok güçlüdür. VDRL ve RPR gibi nontreponemal testler, antijen-antikor komplekslerinin flokülasyonuna (çökmesine) dayanır. Ancak ortamda aşırı miktarda antikor bulunduğunda, antikorlar antijen yüzeylerini tamamen kaplayarak çapraz bağ (kafes/lattice) oluşumunu engeller. Buna 'Prozon Fenomeni' denir ve yalancı negatifliğe yol açar (yaklaşık %1-2 vakada). Serumun 1:8 veya 1:16 oranında dilue edilmesi, antikor konsantrasyonunu 'denge bölgesine' (zone of equivalence) çekerek reaksiyonun pozitifleşmesini sağlar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Sifiliz Serolojisinde Prozon Fenomeni
İpuçları
1
Hastanın kliniği sekonder sifiliz ile tam uyumlu; bu evrede antikor düzeylerinin çok yüksek olması beklenir.
2
İmmünolojik çökelme (presipitasyon/flokülasyon) testlerinde, antijen veya antikorun aşırı fazlalığı reaksiyonun gözle görülmesini engelleyebilir.
Daha Fazla Pratik
Primer, Sekonder ve Latan sifiliz evrelerinde kullanılan serolojik testlerin duyarlılık (sensitivite) oranlarını karşılaştırınız.
Tahmini Süre:2m 0s