58 yaşında erkek hasta, son bir yıl içerisinde üç kez geçirdiği akut eklem ağrısı atakları ve fizik muayenesinde saptanan tofüs varlığı nedeniyle polikliniğe başvuruyor. Özgeçmişinde renal transplant öyküsü bulunan ve immünsüpresif tedavi olarak azatiyoprin kullanan hastanın serum ürik asit düzeyi olarak ölçülüyor. Bu hastada kronik gut yönetimi amacıyla ksantin oksidaz inhibitörü olan allopurinol başlanması planlanıyor.
Allopurinol tedavisi eklendiğinde azatiyoprin kaynaklı kemik iliği toksisitesinden kaçınmak için yapılması gereken en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
- Azatiyoprin dozunun yaklaşık %75 oranında azaltılmasıCevap
- BAllopurinol yerine akut atak profilaksisi için yüksek doz kolşisin başlanması
- CAzatiyoprin dozunun iki katına çıkarılması
- DAzatiyoprin ile allopurinol arasında etkileşim olmadığından mevcut dozun korunması
- EÜrik asit atılımını artırmak için tedaviye sadece düşük doz aspirini eklenmesi
Cevap
Azatiyoprin dozunun yaklaşık %75 oranında azaltılması (başlangıç dozunun 1/4'üne indirilmesi) gerekir.
Allopurinol, ksantin oksidaz enzimini inhibe ederek ürik asit sentezini azaltan bir ajandır. Ancak aynı enzim, immünsüpresif bir ilaç olan azatiyoprinin aktif formu 6-merkaptopürinin inaktivasyonundan da sorumludur. Allopurinol kullanımı 6-merkaptopürinin yıkımını önemli ölçüde yavaşlatarak şiddetli kemik iliği toksisitesine (pansitopeni) yol açabilir. Bu nedenle, allopurinol ile birlikte azatiyoprin kullanan hastalarda azatiyoprin dozunun 1/3 veya 1/4 oranına indirilmesi (yaklaşık %75 azaltılması) zorunludur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Ksantin oksidaz inhibitörleri (allopurinol, febuxostat), pürin analoglarının (azatiyoprin, 6-MP) yıkımını inhibe ederek toksisitelerini artırır.
Daha Fazla Pratik
Allopurinol'ün en sık görülen ve en ciddi cilt yan etkisini (Stevens-Johnson Sendromu) ve bununla ilişkili HLA alelini (HLA-B*5801) gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 15s