72 yaşında, bilinen kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) öyküsü olan erkek hasta, bo… — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı

$72$ yaşında, bilinen kronik obstrüktif akciğer hastalığı ( $KOAH$ ) öyküsü olan erkek hasta, boğulmuş inguinal fıtık ön tanısıyla acil servise başvuruyor. Son $3$ gündür şiddetli kusması olan ve genel durumu kötüleşen hastanın fizik muayenesinde turgor-tonus azalmış, kan basıncı $85/50$ $mmHg$ ve nabız $115/dakika$ olarak saptanıyor. Hastanın arter kan gazı ve serum elektrolit değerleri şu şekildedir:

Parametre	Değer
$pH$	$7.38$
$PaCO_2$	$64$ $mmHg$
$HCO_3^-$	$37$ $mEq/L$
$Na^+$	$138$ $mEq/L$
$Cl^-$	$82$ $mEq/L$
$K^+$	$3.2$ $mEq/L$

Bu tabloya göre hastadaki en olası asit-baz bozukluğu tanısı aşağıdakilerden hangisidir?

Mikst tip asit-baz bozukluğu (Respiratuar asidoz + Artmış anyon açıklı metabolik asidoz + Metabolik alkaloz)Cevap
B
Kronik respiratuar asidoz ve eşlik eden kompanse metabolik alkaloz
C
Artmış anyon açıklı metabolik asidoz ve respiratuar kompanzasyon
D
Mikst tip metabolik asidoz (Artmış ve normal anyon açıklı) ve respiratuar asidoz
E
Respiratuar asidoz ve artmış anyon açıklı metabolik asidoz

Cevap

Hastada respiratuar asidoz, artmış anyon açıklı metabolik asidoz ve metabolik alkalozun bir arada bulunduğu üçlü (mikst) bir bozukluk mevcuttur.

Hastanın kan gazı analizinde

PaCO_2

yüksekliği (

64

mmHg

) primer bir respiratuar asidozu (kronik KOAH zemininde) gösterir. Anyon açığı hesaplandığında (

19

mEq/L

) normalin üzerinde bulunması, şoka bağlı laktik asidoz gibi bir nedenle gelişen artmış anyon açıklı metabolik asidozu (

HAGMA

) kanıtlar. Delta anyon açığı (

7

) ölçülen bikarbonata eklendiğinde bulunan düzeltilmiş bikarbonat değeri (

44

mEq/L

), kronik respiratuar asidozun beklenen kompanzasyon sınırını (

32.4

mEq/L

) aştığı için hastada aynı zamanda primer bir metabolik alkaloz (kusmaya bağlı) olduğu sonucuna varılır. Bu tablo üçlü bir mikst bozukluktur.

Adım Adım Çözüm

Anyon Açığı (

AG

) hesaplanır.

AG = Na^+ - (Cl^- + HCO_3^-) = 138 - (82 + 37) = 19

mEq/L

Normal değer

12 \pm 2

olduğu için hastada artmış anyon açıklı metabolik asidoz (

HAGMA

) mevcuttur.

Respiratuar durum değerlendirilir.

PaCO_2

(

64

mmHg

) yüksek ve

pH

(

7.38

) hafif asidiktir.

Metabolik alkaloz kompanzasyonu için beklenen

PaCO_2

(

0.7 \times \Delta HCO_3 + 40 \approx 49

mmHg

) değerinden çok daha yüksek olması, primer respiratuar asidozu gösterir.

Delta-Delta (Düzeltilmiş

HCO_3

) hesabı yapılır.

\Delta AG = 19 - 12 = 7

. Düzeltilmiş

HCO_3 = Ölçülen HCO_3 + \Delta AG = 37 + 7 = 44

mEq/L

Kronik respiratuar asidozda beklenen maksimum

HCO_3

(

24 + [3.5 \times (64-40)/10] \approx 32.4

) değerinden çok daha yüksek olması, ek bir primer metabolik alkalozu (kusmaya bağlı) doğrular.

Anahtar Kavram

Üçlü (Triple) Asit-Baz Bozukluğu Analizi

Alternatif Yöntem

Klinik ipuçlarını kullanma: KOAH (Respiratuar Asidoz) + Şok (Laktik Asidoz/HAGMA) + Kusma (Metabolik Alkaloz) kombinasyonu her zaman üçlü bozukluk şüphesi uyandırmalıdır.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Konular

Bu konudan daha fazla soru