Acil servise ajitasyon, oryantasyon bozukluğu ve görsel halüsinasyon şikayetleriyle getirilen 28 yaşındaki erkek hastanın vital bulguları; ateş 38.9°C, nabız 124/dk, kan basıncı 160/95 mmHg olarak ölçülmüştür. Nörolojik muayenede bilateral midriyazis saptanmıştır. Hekim, klinik tablonun 'sempatomimetik toksidrom' (örn. amfetamin) veya 'antikolinerjik toksidrom' (örn. atropin) kaynaklı olabileceğini düşünmektedir.
Bu iki toksidromun ayırıcı tanısında, tanının antikolinerjik toksidrom lehine konulmasını sağlayan en belirleyici fizik muayene bulgusu aşağıdakilerden hangisidir?
- AGöz bebeklerinin ışığa yanıtının azalmış olması
- Cildin sıcak, kırmızı ve kuru olması (anhidrozis)Cevap
- CŞiddetli psikomotor ajitasyon ve deliryum varlığı
- DSinüzal taşikardi ve hipertansiyon birlikteliği
- EVücut sıcaklığının 38.5°C üzerinde seyretmesi
Cevap
Cildin sıcak, kırmızı ve kuru olması (anhidrozis)
Doğru cevap, cildin kuru olmasıdır. Antikolinerjik toksidromun klasik bulguları 'Kör bir yarasa kadar kör (midriyazis), çılgın bir şapkacı kadar deli (deliryum), pancar kadar kırmızı (vazodilatasyon/flushing), kemik kadar kuru (anhidrozis) ve fırın kadar sıcak (hipertermi)' tekerlemesiyle hatırlanır. Sempatomimetik toksidromda (amfetamin, kokain) ise hasta terli (diyaforetik) ve bağırsak sesleri artmıştır. Cilt kuruluğu ve bağırsak seslerinin yokluğu, bu iki tabloyu ayıran en güvenilir fizik muayene bulgularıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Sempatomimetik ve antikolinerjik toksidromların en önemli farkı sekretuvar aktivitedir; antikolinerjiklerde 'kuru', sempatomimetiklerde 'ıslak' bulgular (terleme) görülür.