Soru

Zorluk: Çok zorToksidromlar

4848 yaşında bir tarım işçisi, tarlada böcek ilacı hazırlarken üzerine dökülmesi sonrasında gelişen huzursuzluk ve nefes darlığı şikayetiyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenede; kan basıncı 175/105175/105 mmHg, nabız 115115/dk, solunum sayısı 2626/dk ve vücut sıcaklığı 37.437.4 ^\circ C olarak ölçülüyor. Hasta ajite görünümlü olup, yapılan muayenede pupillerin 55 mm (bilateral midriyatik) olduğu, cildin ise belirgin nemli olduğu saptanıyor. Ekstremitelerde yaygın müsküler fasikülasyonlar ve hafif düzeyde kas güçsüzlüğü izleniyor. Akciğer oskültasyonunda patolojik ses saptanmayan hastada, bu klinik tablonun en olası nedeni ve mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Antikolinerjik toksidrom; santral muskarinik reseptörlerin antagonize edilmesi
  2. B
    Sempatomimetik toksidrom; alfa ve beta adrenerjik reseptörlerin aşırı uyarılması
  3. Kolinerjik toksidrom; otonom ganglionlarda ve nöromüsküler kavşakta nikotinik uyarılmanın baskınlığıCevap
  4. D
    Serotonerjik sendrom; spinal kordda motor nöronların serotonin aracılı aktivasyonu
  5. E
    Opioid yoksunluğu; sempatik deşarja bağlı otonomik hiperaktivite

Cevap

Kolinerjik toksidrom; otonom ganglionlarda ve nöromüsküler kavşakta nikotinik uyarılmanın baskınlığı
Bu vaka, kolinerjik toksidromun 'nikotinik' bulgularının ön planda olduğu bir tabloyu temsil etmektedir. Tarım ilacı maruziyeti (asetilkolinesteraz inhibisyonu) sonrası biriken asetilkolin, sempatik ganglionlardaki nikotinik reseptörleri uyararak taşikardi, hipertansiyon ve midriyazise; nöromüsküler kavşaktaki nikotinik reseptörleri uyararak ise fasikülasyonlara yol açar. Terleme mevcudiyeti, muskarinik reseptör uyarımının devam ettiğini göstererek antikolinerjik tabloyu dışlar.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın maruziyet öyküsü ve başlangıç vital bulguları analiz edilir.
Tarım ilacı (organofosfat/karbamat) maruziyeti sonrası gelişen hipertansiyon (175/105175/105 mmHg) ve taşikardi (115115/dk), otonomik ganglionlardaki nikotinik uyarılmaya işaret eder.
Organofosfatlar asetilkolinesterazı inhibe ederek sinapslarda asetilkolin birikimine neden olur; bu durum sempatik ganglionlarda postgangliyonik uyarılmaya yol açabilir.
2
Nöromüsküler bulgular ve cilt bulguları değerlendirilir.
Belirgin fasikülasyonlar ve nemli cilt, antikolinerjik tanısını dışlayıp kolinerjik bir süreci doğrular.
Asetilkolinin nöromüsküler kavşaktaki nikotinik reseptörleri aşırı uyarması fasikülasyonlara, muskarinik reseptörleri uyarması ise terlemeye (bazı sempatik lifler kolinerjiktir) neden olur.
3
Ayırıcı tanıda 'nikotinik faz' kavramı netleştirilir.
Klasik 'ıslak' bulguların (miyozis, bradikardi) yokluğu, nikotinik etkilerin muskarinik etkileri maskelediğini gösterir.
Organofosfat zehirlenmelerinin erken evresinde veya yüksek dozlarında sempatik ganglion ve adrenal medulla uyarımı sonucu 'nikotinik toksidrom' bulguları baskın gelebilir.

Anahtar Kavram

Kolinerjik krizde muskarinik bulgular (DUMBELS) klasik olsa da, otonom ganglionlarda ve nöromüsküler kavşaktaki nikotinik uyarılma taşikardi, hipertansiyon, midriyazis ve fasikülasyonlara neden olabilir.
Bu soruyu puanla