62 yaşında erkek hasta, bilinen kronik böbrek yetmezliği tanısıyla takip edilmektedir. Yak… — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı

$62$ yaşında erkek hasta, bilinen kronik böbrek yetmezliği tanısıyla takip edilmektedir. Yaklaşık $4$ gündür devam eden şiddetli bulantı ve safrasız kusma şikayetleri ile acil servise başvuruyor. Fizik muayenesinde epigastrik bölgede dolgunluk ve çalkantı sesi (succussion splash) saptanıyor. Hastanın yapılan arteriyel kan gazı ve biyokimya analizinde şu değerler izleniyor:

Parametre	Değer
$pH$	$7{}48$
$pCO_2$	$32$ $mmHg$
$HCO_3^-$	$24$ $mEq/L$
$Na^+$	$142$ $mEq/L$
$Cl^-$	$88$ $mEq/L$

Bu hastadaki asit-baz bozukluğunu en iyi tanımlayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Artmış anyon açıklı metabolik asidoz, metabolik alkaloz ve respiratuar alkalozun birlikte bulunduğu mikst tabloCevap
B
Sadece metabolik alkaloz ve buna ikincil gelişen kompanzatuar hipoventilasyon
C
Normal anyon açıklı metabolik asidoz ve eşlik eden respiratuar alkaloz
D
Artmış anyon açıklı metabolik asidoz ve kompanzatuar respiratuar asidoz
E
Respiratuar alkaloz ve buna bağlı gelişen kompanzatuar metabolik asidoz

Cevap

Hastada artmış anyon açıklı metabolik asidoz, metabolik alkaloz ve respiratuar alkalozdan oluşan üçlü (triple) asit-baz bozukluğu mevcuttur.

Hastanın

pH

değeri

7{}48

ile alkalemiyi göstermektedir. Anyon açığı

30

mEq/L

olarak hesaplandığı için hastada kesinlikle bir artmış anyon açıklı metabolik asidoz (HAGMA) mevcuttur. Delta anyon açığı (

\Delta AG = 18

) mevcut bikarbonata eklendiğinde elde edilen düzeltilmiş bikarbonat değeri (

42

mEq/L

), eşlik eden ağır bir metabolik alkalozu (kusmaya ikincil) ortaya çıkarır. Son olarak, metabolik alkaloz durumunda beklenen

pCO_2

değeri

50

mmHg

üzerinde olmalıyken, hastanın

pCO_2

değerinin

32

mmHg

olması ek bir respiratuar alkalozun varlığını gösterir. Bu tablo üçlü bir bozukluktur.

Adım Adım Çözüm

pH

değerlendirmesi

pH = 7{}48

7{}45

)

Hastada bazik bir durum (alkalemi) olduğunu belirlemek için ilk adımdır.

Anyon Açığı (

AG

) hesabı

AG = Na - (Cl + HCO_3) = 142 - (88 + 24) = 30

mEq/L

Kronik böbrek yetmezliği olan hastada artmış anyon açıklı metabolik asidoz (HAGMA) varlığını kontrol etmek gerekir (

AG > 12

ise mevcuttur).

Delta-Delta analizi ve Düzeltilmiş Bikarbonat hesabı

\Delta AG = 30 - 12 = 18

; Düzeltilmiş

HCO_3 = 24 + 18 = 42

mEq/L

HAGMA'ya eşlik eden başka bir metabolik bozukluk olup olmadığını anlamak için kullanılır. Düzeltilmiş

HCO_3 > 26

ise ek bir metabolik alkaloz vardır (kusmaya bağlı).

Solunumsal yanıtın ve

pCO_2

değerinin değerlendirilmesi

Beklenen

pCO_2

(metabolik alkaloz için)

\approx 0{}7 \times (42 - 24) + 40 \pm 2 = 52{}6 \pm 2

mmHg

. Ölçülen

pCO_2 = 32

mmHg

Ölçülen

pCO_2

beklenen kompanzasyon değerinin çok altındadır, bu durum ek bir primer respiratuar alkaloz varlığını kanıtlar.

Anahtar Kavram

Mikst ve Üçlü Asit-Baz Bozuklukları (Delta-Delta Analizi)

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru