Organofosfatlı bir insektisit ile zehirlendiği şüphesiyle acil servise getirilen yaşındaki erkek hastada; yoğun bronşiyal sekresyonlar, bradikardi ve miyozis saptanmıştır. Özgeçmişinde dar açılı glokom ve benign prostat hiperplazisi öyküsü olan hastaya, bu komorbiditeleri nedeniyle 'minimum etkin dozda' atropin tedavisi başlanmıştır. Tedavi süresince hastanın klinik durumu değerlendirilirken; muskarinik reseptörlerin yeterli düzeyde bloke edildiğini (atropinizasyon), ancak kolinerjik uyarının nikotinik reseptörler üzerinden halen devam ettiğini gösteren en spesifik bulgu çifti aşağıdakilerden hangisidir?
- Cilt kuruluğu (anhidrozis) — İskelet kaslarında fasikülasyonlarCevap
- BMidriyazis — Belirgin salivasyon (tükürük) artışı
- CTaşikardi — Bronkospazm ve bronşiyal sekresyon artışı
- DBağırsak seslerinde azalma — Belirgin miyozis
- EHipertermi — Şiddetli bradikardi
Cevap
Muskarinik blokajın tamamlandığını gösteren cilt kuruluğu ile nikotinik uyarının devam ettiğini gösteren iskelet kası fasikülasyonlarının bir arada bulunması
Atropin, muskarinik reseptörleri yarışmalı olarak bloke eden bir ilaçtır. Organofosfat zehirlenmesinde biriken asetilkolin hem muskarinik hem de nikotinik reseptörleri uyarır. 'Atropinizasyon' terimi, muskarinik aşırı uyarılmanın başarıyla bloke edildiği noktayı ifade eder; bu aşamanın en güvenilir klinik göstergesi cilt ve mukoza kuruluğudur (anhidrozis). Ancak atropin nikotinik reseptörlere etkili olmadığı için, çizgili kaslardaki fasikülasyonlar kolinerjik uyarının (asetilkolin fazlalığının) devam ettiğini ancak muskarinik reseptörlerin artık kapalı olduğunu kanıtlar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Atropin, organofosfat zehirlenmesinde sadece muskarinik semptomları (DUMBELS: Diarrhea, Urination, Miosis, Bradycardia, Emesis, Lacrimation, Salivation) düzeltirken; nikotinik semptomlar (fasikülasyonlar, güçsüzlük) ancak kolinesteraz reaktivatörleri ile düzelir.