Karın krampları nedeniyle evde bulunan 'spazm çözücü' bir ilaçtan yüksek dozda alan 24 yaşındaki erkek hasta, ailesi tarafından 'garip konuşmalar yapması ve hayaller görmesi' üzerine acil servise getiriliyor. Fizik muayenede hastanın ajite olduğu, yer ve zaman oryantasyonunun bozulduğu görülüyor. Vital bulgularında ateş 38.8°C, nabız 124/dk, kan basıncı 150/90 mmHg saptanıyor. Pupiller bilateral midriatik ve ışık refleksi alınamıyor. Bu hastadaki zehirlenme tablosunu, benzer kardiyovasküler ve santral sinir sistemi bulguları oluşturan akut sempatomimetik (örn. amfetamin) zehirlenmesinden ayırt etmede en güvenilir fizik muayene bulgusu aşağıdakilerden hangisidir?
- Koltuk altı ve cilt mukozalarının kuru olması (anhidroz)Cevap
- BPupillerin belirgin dilate olması (midriyazis)
- CSinüs taşikardisi ve hipertansiyon varlığı
- DBelirgin psikomotor ajitasyon ve deliryum hali
- EVücut sıcaklığının yükselmesi (hipertermi)
Cevap
Koltuk altı ve cilt mukozalarının kuru olması (anhidroz)
Sorudaki hasta, muskarinik reseptör antagonisti (antikolinerjik) zehirlenmesi tablosundadır. Bu tablo; midriyazis, taşikardi, sıcak-kızarık cilt, hipertermi, üriner retansiyon ve deliryum ile karakterizedir. Sempatomimetik zehirlenmeler (amfetamin, kokain vb.) de benzer şekilde midriyazis, taşikardi, hipertansiyon ve ajitasyon yapar. Ancak temel fark 'terleme'dir. Sempatomimetikler belirgin terlemeye (diyaforez) neden olurken, antikolinerjikler ter bezlerini bloke ederek cildin tamamen kuru (anhidroz) kalmasına neden olur. Bu nedenle 'kuru cilt' en önemli ayırt edici fizik muayene bulgusudur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Antikolinerjik ve Sempatomimetik toksidromların ayırıcı tanısında en güvenilir bulgu cilt nemliliği ve bağırsak sesleridir.