6 yaşında bir çocuk, evde bulunan çok sayıda aspirin (salisilat) tabletini yuttuktan yakla… — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı

6 yaşında bir çocuk, evde bulunan çok sayıda aspirin ( $salisilat$ ) tabletini yuttuktan yaklaşık $6$ saat sonra hiperpne, kusma ve kulak çınlaması ( $tinnitus$ ) şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Laboratuvar incelemesinde saptanan değerler aşağıda verilmiştir:

Parametre	Sonuç	Referans Aralığı
$pH$	$7,42$	$7,35 - 7,45$
$pCO_2$	$20$ $mmHg$	$35 - 45$ $mmHg$
$HCO_3$	$13$ $mEq/L$	$22 - 26$ $mEq/L$
Sodyum ( $Na$ )	$140$ $mEq/L$	$135 - 145$ $mEq/L$
Klor ( $Cl$ )	$102$ $mEq/L$	$98 - 107$ $mEq/L$

Bu hastanın klinik tablosu ve yönetimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdrar alkalizasyonu sağlamak amacıyla asetazolamid kullanımı, sistemik asidozu derinleştirip salisilatın santral sinir sistemine geçişini artıracağı için kontrendikedir.Cevap
B
Kan gazı bulguları, respiratuar olarak tam kompanse edilmiş bir primer metabolik asidoz tablosu ile uyumludur.
C
Salisilatlar gastrik boşalmayı hızlandırdığı için aktif kömür uygulaması alımdan sonraki ilk 1 saat ile sınırlıdır.
D
Anyon açığı ( $AG = Na - [Cl + HCO_3]$ ) $15$ $mEq/L$ olarak hesaplanır ve bu durum normal anyon açıklı metabolik asidozu işaret eder.
E
Akut alımlarda serum salisilat düzeyi $40$ $mg/dL$ saptandığı için acil hemodiyaliz endikasyonu mevcuttur.

Cevap

İdrar alkalizasyonu sağlamak amacıyla asetazolamid kullanımı, sistemik asidozu derinleştirip salisilatın santral sinir sistemine geçişini artıracağı için kontrendikedir.

Salisilat zehirlenmesinde idrarı alkalileştirmek (

pH

7,5-8,5) eliminasyonu artırır. Ancak asetazolamid, karbonik anhidraz inhibisyonu yaparak sistemik metabolik asidoza neden olur. Asidoz, salisilatın iyonize olmayan (lipofilik) formunu artırarak dokulara ve özellikle santral sinir sistemine geçişini hızlandırır, bu nedenle kontrendikedir.

Adım Adım Çözüm

Anyon açığının hesaplanması ve kan gazının yorumlanması

Anyon açığı

25

mEq/L

(Yüksek). pH normal, ancak

pCO_2

HCO_3

belirgin düşük.

Salisilatlar hem solunum merkezini uyararak respiratuar alkaloza hem de mitokondriyal ayrışma ile metabolik asidoza neden olur.

Asit-baz dengesizliğinin türünün belirlenmesi

Mikst asit-baz bozukluğu (Primer respiratuar alkaloz + Yüksek anyon açıklı metabolik asidoz).

pH

değeri normal sınırlarda kalmasına rağmen her iki komponentin de primer bozukluk göstermesi mikst tabloyu kanıtlar.

Tedavi prensiplerinin ve kontrendikasyonların değerlendirilmesi

İdrar alkalizasyonu için

NaHCO_3

verilmeli, asetazolamidden kaçınılmalıdır.

Asetazolamid idrarı alkalileştirse de sistemik asidozu artırarak salisilatın iyonize olmayan forma geçip kan-beyin bariyerini aşmasına neden olur.

Anahtar Kavram

Salisilat zehirlenmesinde asit-baz dengesi ve idrar alkalizasyonu prensipleri.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru