Zehirlenmeler

44 soru

Soru 1Soru

Kış aylarında, kömür sobası ile ısınan bir evde yaşayan 44 aylık bir bebek; huzursuzluk, fışkırır tarzda kusma ve beslenememe şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Annesinin de şiddetli baş ağrısı ve mide bulantısı olduğu öğreniliyor. Fizik muayenede bebek letarjik görünümde, taşipneik ve taşikardik saptanıyor. Hastaya ait laboratuvar bulguları aşağıda verilmiştir:

ParametreDeğer
pHpH7.247.24
PaO2PaO_29696 mmHg
PaCO2PaCO_22828 mmHg
HCO3HCO_31515 mEq/L
SpO2SpO_2 (Nabız Oksimetresi)%99\%99

Bu hastanın klinik ve laboratuvar bulguları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi en doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Süt çocuklarında HbFHbF oranının yüksek olması, karbonmonoksitin fetal hemoglobine olan afinitesinin yüksek olması ve eğriyi daha fazla sola kaydırması nedeniyle klinik tabloyu ağırlaştırır.

Cevap

Süt çocuklarında HbFHbF oranının yüksek olması, karbonmonoksitin fetal hemoglobine olan afinitesinin daha fazla olması ve disosiasyon eğrisini daha fazla sola kaydırması nedeniyle klinik tabloyu ağırlaştırmaktadır.
Karbonmonoksit zehirlenmesinde bebeklerin daha ağır etkilenmesinin temel nedeni, bünyelerindeki fetal hemoglobinin (HbFHbF) karbonmonoksite olan afinitesinin erişkin hemoglobinden (HbAHbA) çok daha yüksek olmasıdır. Bu durum, oksijen-hemoglobin disosiasyon eğrisinin daha belirgin bir şekilde sola kaymasına yol açarak doku düzeyinde oksijenin bırakılmasını engeller ve metabolik asidozla sonuçlanan ağır bir hücresel hipoksi yaratır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ipuçlarını değerlendirme
Soba kullanımı, ailede benzer semptomlar ve bebekteki letarji/kusma bulguları Karbonmonoksit (CO) zehirlenmesini düşündürür.
CO zehirlenmesi özellikle kış aylarında ve kapalı alanlarda toplu etkilenmelerle karakterizedir.
2
Nabız oksimetresi ve kan gazı çelişkisini analiz etme
SpO2SpO_2 (%99) yalancı yüksektir, PaO2PaO_2 (96 mmHg) normaldir ancak metabolik asidoz (HCO3HCO_3: 15) doku hipoksisini kanıtlar.
Nabız oksimetresi COHbCOHb ve O2HbO_2Hb arasındaki spektral farkı ayırt edemez; PaO2PaO_2 ise sadece plazmada çözünmüş oksijeni ölçer, hemoglobine bağlı miktarı göstermez.
3
Pediatrik yaş grubuna özgü fizyolojiyi uygulama
Bebeklerdeki yüksek HbFHbF oranı CO zehirlenmesine duyarlılığı artırır.
HbFHbF'nin hem CO tutma kapasitesi daha yüksektir hem de oksijen-hemoglobin eğrisini sola kaydırarak doku hipoksisini derinleştirir.

Anahtar Kavram

Karbonmonoksit zehirlenmesinde HbFHbF etkisi ve laboratuvar tuzakları (falsely normal SpO2SpO_2 ve PaO2PaO_2)
Soru 2Soru

22 yaşında erkek çocuk, annesinin hamilelikte kullandığı demir içeren vitamin haplarından yaklaşık 1515 adet yuttuktan 44 saat sonra şiddetli karın ağrısı ve kanlı kusma şikayetiyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde; genel durumu orta-kötü, huzursuz, kan basıncı 80/50 mmHg80/50 \text{ mmHg}, nabız 145/dakika145/\text{dakika}, batında yaygın hassasiyet saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde serum demir düzeyi 550μg/dL550 \mu g/dL olarak bulunuyor ve ayakta direkt batın grafisinde midede çok sayıda radyoopak tablet görünümü izleniyor. Bu hasta için en uygun spesifik tedavi yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İntravenöz deferoksamin tedavisi başlanması

Cevap

Sistemik toksisite bulguları olan ve serum demir düzeyi yüksek saptanan hastada intravenöz deferoksamin tedavisi başlanmalıdır.
Doğru yanıt olan seçenek, hastanın hem klinik durumunun (şok tablosu) hem de laboratuvar değerinin (>500μg/dL>500 \mu g/dL) demir zehirlenmesi için acil ve spesifik antidot kullanımı gerektirdiğini vurgular. Deferoksamin demir zehirlenmesinde standart antidottur.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar bulgularının değerlendirilmesi
Hastada kanlı kusma (hematemez), karın ağrısı ve şok bulguları (hipotansiyon, taşikardi) mevcuttur. Serum demir düzeyi 550μg/dL550 \mu g/dL saptanmıştır.
Demir zehirlenmesinde evre 1 (GİS bulguları) sonrası sistemik toksisite riskini belirlemek için klinik ve lab verileri kritiktir.
2
Antidot endikasyonunun belirlenmesi
Serum demir düzeyinin 500μg/dL500 \mu g/dL üzerinde olması veya belirgin sistemik toksisite (şok, ağır asidoz, letarji) varlığı antidot endikasyonudur.
Yüksek demir düzeyleri serbest radikal hasarına ve mitokondriyal disfonksiyona yol açar.
3
Spesifik tedavinin seçilmesi
Deferoksamin, serbest demiri bağlayarak ferrioksamin oluşturur ve idrarla atılmasını sağlar (vin-rose idrar).
Demir zehirlenmesinde kullanılan tek spesifik şelatör antidottur.

Anahtar Kavram

Demir zehirlenmesinde serum demir düzeyi 500μg/dL500 \mu g/dL üzerinde ise veya ciddi klinik bulgular varsa deferoksamin tedavisi endikedir.
Soru 3Soru

77 yaşında bir erkek çocuk, kış mevsiminde kömür sobası ile ısıtılan bir odada baygın halde bulunarak acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde bilinci konfüze, taşikardik (118/dk118/dk) ve taşipneik (28/dk28/dk) saptanıyor. Hastanın nabız oksimetresinde oksijen satürasyonu (%99\%99) normal sınırlarda ölçülürken, alınan kan gazında pH:7.28pH: 7.28, pCO2:30 mmHgpCO_2: 30 \ mmHg, pO2:98 mmHgpO_2: 98 \ mmHg ve laktat: 5.2 mmol/L5.2 \ mmol/L (N:<2N: <2) saptanıyor. Bu klinik tabloya göre, hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karbon monoksit zehirlenmesi

Cevap

Karbon monoksit zehirlenmesi
Karbon monoksit zehirlenmesi, kömür sobası veya şofben dumanına maruziyet sonrası gelişen en yaygın ve ölümcül zehirlenmelerden biridir. Karbon monoksit, hemoglobine oksijenden yaklaşık 200200-250250 kat daha fazla ilgiyle bağlanır. Standart iki dalga boylu nabız oksimetreleri, karboksihemoglobini (COHbCOHb) oksihemoglobinden ayıramadığı için %98\%98-100100 gibi yanlış yüksek değerler verir. Hastadaki taşikardi, taşipne ve laktik asidoz doku düzeyindeki ağır hipoksiyi yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Öyküsel ipuçlarının değerlendirilmesi
Kış mevsimi, kömür sobası kullanımı ve kapalı ortamda baygın bulunma Karbon monoksit (CO) maruziyetini düşündürür.
CO zehirlenmeleri sıklıkla kış aylarında ısıtma sistemlerindeki kusurlar nedeniyle görülür.
2
Vamsal bulgular ve laboratuvar verilerinin analizi
Hastada belirgin taşikardi, taşipne ve laktik asidoz (doku hipoksisi göstergesi) mevcuttur.
CO, hemoglobinin oksijen taşıma kapasitesini azaltır ve oksihemoglobin disosiasyon eğrisini sola kaydırarak dokulara oksijen sunumunu engeller.
3
Nabız oksimetresi çelişkisinin yorumlanması
Nabız oksimetresinin %99\%99 ölçmesi, cihazın karboksihemoglobini (COHbCOHb) oksihemoglobinden ayırt edememesinden kaynaklanır.
Standart nabız oksimetreleri oksihemoglobin ve karboksihemoglobini aynı dalga boyunda ışık emdikleri için ayırt edemez ve yanlış yüksek değer verir.

Anahtar Kavram

Karbon monoksit zehirlenmesinde nabız oksimetresi yanıltıcı bir şekilde normal sonuçlar verir; tanı ancak kan gazında direkt ölçülen COHb düzeyi ile konur.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4Soru

1616 yaşında bir kız hasta, yaklaşık 1212 saat önce öfkeyle çok sayıda parasetamol tableti aldığını ifade ederek acil servise başvuruyor. Hastanın şu anki fizik muayenesinde hafif mide bulantısı dışında belirgin bir patolojik bulgu saptanmıyor. Laboratuvar incelemesinde serum parasetamol düzeyi Rumack-Matthew nomogramına göre tedavi eşiğinin üzerinde bulunuyor. Bu hastanın tedavisinde başlanacak olan NN-asetilsistein (NACNAC) tedavisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: En önemli etki mekanizması, glutatyon sentezi için sistein sağlayarak hücre içi glutatyon depolarını artırmak ve toksik metabolitlerin detoksifikasyonunu sağlamaktır.

Cevap

En önemli etki mekanizması, glutatyon sentezi için sistein sağlayarak hücre içi glutatyon depolarını artırmak ve toksik metabolitlerin detoksifikasyonunu sağlamaktır.
Parasetamolün (asetaminofen) hepatotoksisitesi, ilacın minör bir metabolik yolu sonucu oluşan NAPQINAPQI (N-asetil-p-benzokinon imin) adlı toksik metabolitten kaynaklanır. Normalde bu madde glutatyon ile birleşerek detoksifiye edilir; ancak aşırı dozda glutatyon depoları tükenir. NN-asetilsistein (NACNAC), glutatyonun sentezi için gerekli olan bir sistein prekürsörüdür. Hücre içi glutatyon seviyelerini artırarak toksik metabolitin karaciğer hücrelerine zarar vermesini engeller. Bu, parasetamol zehirlenmesindeki en kritik ve hayat kurtarıcı mekanizmadır.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın başvuru zamanını ve parasetamol düzeyini değerlendir.
Hasta 12. saatte başvurmuş ve düzeyi Rumack-Matthew nomogramına göre tedavi eşiğinin üzerindedir.
Parasetamol zehirlenmesinde 4. saatten sonra bakılan kan düzeyi, tedaviye (NAC) başlama kararını belirler.
2
Parasetamolün toksisite mekanizmasını hatırla.
İlacın bir kısmı CYP2E1 yoluyla yüksek derecede toksik olan NN-asetil-pp-benzokinon imin (NAPQINAPQI) metabolitine dönüşür.
Toksisiteden sorumlu olan madde NAPQI'dir.
3
NACNAC antidotunun çalışma prensibini analiz et.
NAC, vücutta glutatyon sentezi için gereken sistein donörüdür ve glutatyon depolarını yenileyerek NAPQI'nin zararsız hale getirilmesini sağlar.
Hücre içi glutatyon depoları tükendiğinde NAPQI karaciğer hücrelerine bağlanarak nekroz yapar; NAC bunu önler.

Anahtar Kavram

Parasetamol zehirlenmesinde temel hepatotoksisite mekanizması glutatyon depolarının tükenmesi ve NAPQI birikimidir; N-asetilsistein bu depoları yenileyerek etki gösterir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 5Soru

1717 yaşında bir kız hasta, özkıyım amacıyla çok sayıda parasetamol tableti aldığını belirterek acil servise başvuruyor. İlaç alımından yaklaşık 3030 saat sonra getirilen hastanın fizik muayenesinde sağ üst kadranda hassasiyet ve skleralarda hafif ikter saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde ASTAST: 32003200 U/LU/L, ALTALT: 28002800 U/LU/L, total bilirubin: 3,53,5 mg/dLmg/dL ve PTZPTZ değerinde belirgin uzama saptanıyor. Bu hastanın klinik tablosu ve yönetimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karaciğer yetmezliği gelişmiş bu gibi geç başvurularda NN-asetilsistein; antiinflamatuar, antioksidan ve mikrosirkülasyonu düzelten etkileri sayesinde mortaliteyi azaltabilir.

Cevap

Karaciğer yetmezliği gelişmiş geç başvurularda NN-asetilsistein kullanımı; antiinflamatuar, antioksidan ve mikrosirkülasyonu düzelten etkileri sayesinde klinik gidişatı olumlu etkiler.
Doğru yanıt olan seçenek, NN-asetilsistein'in (NAC) sadece erken dönemde değil, karaciğer yetmezliği gelişmiş geç dönem vakalarda da antioksidan ve mikrosirkülasyonu destekleyici etkileriyle hayat kurtarıcı olduğunu vurgulamaktadır. Bu durum TUS sorularında sıkça sorgulanan, antidotun klasik glutatyon yenileme etkisinin ötesindeki özelliklerini test etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik evrenin belirlenmesi
Hastanın 3030. saatte olması ve AST/ALTAST/ALT değerlerinin >1000>1000 U/LU/L olması, parasetamol toksisitesinde Evre 33 (hepatik nekroz) aşamasında olduğunu gösterir.
Zamanlama ve laboratuvar bulguları klinik evreleme için temel kriterdir.
2
Nomogram geçerliliğinin kontrolü
Rumack-Matthew nomogramı bu hasta için kullanılamaz.
Nomogram sadece alım sonrası 44-2424 saatlik aralıkta ölçülen tek doz akut alımlar için tasarlanmıştır.
3
Antidot mekanizmasının değerlendirilmesi
Hastaya hemen NN-asetilsistein (NAC) başlanmalıdır.
Geç dönemde NAC kullanımı doku perfüzyonunu iyileştirir, serebral ödem riskini azaltır ve genel sağkalımı artırır.

Anahtar Kavram

Parasetamol zehirlenmesinde NN-asetilsistein, alım üzerinden 2424 saatten fazla geçmiş olsa dahi karaciğer enzim yüksekliği veya parasetamol düzeyi saptanabiliyorsa hepatoprotektif ve sistemik etkileri nedeniyle başlanmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Karaciğer nakil endikasyonlarını belirleyen King's College kriterlerini gözden geçirin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6Soru

44 yaşında bir erkek çocuk, annesine ait amitriptilin tabletlerinden belirsiz sayıda yuttuğu şüphesiyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde; hastanın letarjik olduğu, cildinin kuru ve sıcak, pupillerinin dilate olduğu ve ışık refleksinin zayıf olduğu gözleniyor. Kalp hızı 155155/dakika, kan basıncı 80/4580/45 mmHg olarak ölçülüyor. Çekilen elektrokardiyografide (EKG) sinüzal taşikardi ve QRS süresinin 115115 ms olduğu saptanıyor.

Bu hasta için en uygun tedavi yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İntravenöz sodyum bikarbonat uygulanması

Cevap

Trisiklik antidepresan zehirlenmesine bağlı gelişen kardiyotoksisite (QRS uzaması ve hipotansiyon) durumunda ilk etapta uygulanması gereken tedavi intravenöz sodyum bikarbonattır.
Trisiklik antidepresan (TDA) zehirlenmelerinde temel toksisite mekanizmalarından biri miyokarddaki hızlı sodyum kanallarının blokajıdır. Bu durum EKG'de QRS süresinde uzama, sağ aks sapması ve aVR derivasyonunda belirgin R dalgası (>3>3 mm) ile kendini gösterir. QRS süresi 100100 ms'nin üzerinde olan hastalarda sodyum bikarbonat uygulaması; pH'ı yükselterek ilacın proteine bağlanmasını artırır ve sodyum kanalları üzerindeki blokajı hafifleterek kardiyotoksisiteyi düzeltir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları analiz etme
Letarji, kuru cilt, dilate pupiller (antikolinerjik sendrom) ve QRS uzaması amitriptilin (TDA) zehirlenmesini işaret eder.
TDA'lar antikolinerjik etkilerinin yanı sıra hızlı sodyum kanallarını bloke ederek kardiyotoksisiteye yol açar.
2
EKG bulgularını değerlendirme
QRS süresinin 100100 ms üzerinde olması nöbet, 160160 ms üzerinde olması ise ventriküler aritmi riski ile ilişkilidir.
Bu hastada QRS 115115 ms ölçüldüğü için aktif tedavi endikasyonu vardır.
3
Uygun antidot/tedavi yöntemini seçme
Sodyum bikarbonat tedavisine başlanması kararı verilir.
Sodyum bikarbonat, hem sodyum yükü sağlayarak kanal blokajını yarışmalı olarak azaltır hem de pH'ı yükselterek ilacın proteine bağlanmasını artırıp serbest fraksiyonu düşürür.

Anahtar Kavram

Trisiklik Antidepresan (TDA) Zehirlenmesinde Kardiyotoksisite Yönetimi

İpuçları

1
Hastada antikolinerjik bulgulara ek olarak kardiyak iletim bozukluğu (QRS uzaması) mevcuttur.

Daha Fazla Pratik

TDA zehirlenmesinde aVR derivasyonundaki R dalga yüksekliğinin prognostik önemini gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 7Soru

1616 yaşında bir kız hasta, yaklaşık 33 saat önce intihar amacıyla 500500 mg'lık parasetamol tabletlerinden 3030 adet (1515 gram) içtiğini ifade ederek acil servise başvuruyor. Hastanın şu an için hafif bulantı dışında bir şikayeti bulunmamaktadır. Yapılan ilk fizik muayenesinde ve rutin laboratuvar tetkiklerinde (tam kan sayımı, karaciğer enzimleri ve böbrek fonksiyon testleri) bir özellik saptanmamıştır. Bu hastanın acil servis yönetimi için bir sonraki en uygun adım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Alımın 44. saatinde plazma parasetamol düzeyine bakılarak Rumack-Matthew nomogramına göre tedaviye karar verilmesi

Cevap

Alımın 4. saatinde plazma parasetamol düzeyine bakılarak Rumack-Matthew nomogramına göre tedaviye karar verilmesi gerektiğini belirten seçenek doğrudur.
Tek seferde (akut) parasetamol alımlarında, alım zamanı biliniyorsa ve hasta ilk 88 saat içinde başvurduysa, tedavi kararı alımdan en erken 44 saat sonra ölçülen plazma parasetamol düzeyi ile Rumack-Matthew nomogramına göre verilir. Bu hasta 33. saatte başvurduğu için 11 saat daha beklenip kan alınması en uygun yaklaşımdır.

Adım Adım Çözüm

1
Alım zamanının ve dozun belirlenmesi
Alım 33 saat önce yapılmış ve toplam doz (1515 gram) adölesan bir hasta için toksik sınır olan 150150 mg/kg'ın üzerindedir.
Zehirlenme yönetiminde ilk adım toksik doz riskini ve nomogramın kullanılabilirliğini (tek seferde akut alım) doğrulamaktır.
2
Düzey ölçümü için uygun zamanın beklenmesi
Alımın 44. saatine kadar beklenmelidir.
Rumack-Matthew nomogramı alımın 44. saatinden önce ölçülen değerleri yorumlamak için uygun değildir; zirve plazma konsantrasyonu 44. saat civarında oluşur.
3
Nomogramın yorumlanması ve antidot kararı
44. saatteki düzey tedavi çizgisi üzerindeyse N-asetilsistein (NAC) başlanır.
NAC tedavisi karaciğerde parasetamolün toksik metaboliti olan NAPQI'yi nötralize eden glutatyon depolarını yeniler.

Anahtar Kavram

Akut parasetamol zehirlenmesinde Rumack-Matthew nomogramı kullanımı için altın zamanın (4. saat) beklenmesi.

Daha Fazla Pratik

Parasetamol zehirlenmesinde NAC'ın en etkili olduğu ilk 8-10 saatlik pencereyi ve NAC'ın glutatyon öncülü olarak etki mekanizmasını gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8Soru

55 yaşında bir erkek çocuk, yaklaşık 22 saat önce babasına ait propranolol (beta bloker) tabletlerinden belirsiz miktarda yuttuğu fark edilerek acil servise getiriliyor. Acil servisteki ilk fizik muayenesinde bilinci letarjik, kalp hızı 5555/dakika, kan basıncı 70/4570/45 mmHgmmHg ve parmak ucu kan şekeri 4848 mg/dLmg/dL olarak saptanıyor. Damar yolu açılıp uygun dozda izotonik sodyum klorür yüklemesi ve atropin tedavisi uygulanmasına rağmen vital bulgularında düzelme olmayan bu hastada, miyokardiyal kontraktiliteyi ve kalp hızını artırmak amacıyla kullanılması gereken en uygun spesifik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Glukagon

Cevap

Atropin ve sıvı tedavisine yanıtsız beta bloker zehirlenmesinde en uygun spesifik tedavi glukagon uygulamasıdır.
Doğru seçenek olan glukagon, miyokardiyal hücre zarı üzerindeki spesifik reseptörlerine bağlanarak beta reseptörlerini tamamen baypas eder. Bu bağlanma, G-proteini aracılığıyla adenilat siklaz enzimini aktive eder ve ATPATP'den cAMPcAMP sentezini artırır. Artan cAMPcAMP, protein kinaz A'yı aktive ederek kalsiyum kanallarının açılmasını sağlar ve hücre içine kalsiyum girişini artırarak pozitif inotrop (kasılma gücü) ve kronotrop (kalp hızı) etki oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguların analiz edilmesi
Bradikardi (5555/dk), hipotansiyon (70/4570/45 mmHgmmHg) ve hipoglisemi (4848 mg/dLmg/dL)
Bu triad, çocuklarda beta bloker zehirlenmesinin klasik klinik sunumudur.
2
İlk tedaviye yanıtın değerlendirilmesi
Sıvı replasmanı ve atropine yanıt alınamamıştır.
Beta bloker zehirlenmesinde beta reseptörler işgal edildiği için standart antikolinerjik dozları genellikle yetersiz kalır.
3
Spesifik antidot seçimi
Glukagon tedavisine başlanması
Glukagon, beta reseptörlerinden bağımsız bir yolla miyokardiyal hücre içi cAMPcAMP seviyesini artırabilen en önemli antidottur.

Anahtar Kavram

Beta bloker zehirlenmesinde glukagonun etki mekanizması
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru

33 yaşında bir erkek çocuk, evde açık bırakılan bir ilaç şişesinden yaklaşık 2020 adet tablet yuttuğu şüphesiyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde hiperpne, taşikardi, huzursuzluk ve hafif dehidratasyon bulguları saptanıyor.

Laboratuvar sonuçları aşağıdadır:

ParametreSonuç
pHpH7.467.46
pCO2pCO_22222 mmHgmmHg
HCO3HCO_31515 mEq/LmEq/L
Serum Salisilat5555 mg/dLmg/dL

Bu hastanın yönetiminde en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İntravenöz sodyum bikarbonat ile idrar alkalizasyonu

Cevap

İntravenöz sodyum bikarbonat ile idrar alkalizasyonu
Hastada saptanan hiperpne ve kan gazındaki düşük pCO2pCO_2 ile düşük HCO3HCO_3 tablosu, salisilat zehirlenmesinin klasik bulgusudur. Salisilatlar asidiktir ve idrar alkalize edildiğinde (sodyum bikarbonat ile) idrar lümeninde iyonize formda hapsolurlar. Bu durum, salisilatın lipid membranlardan geçerek kana geri dönmesini engeller ve böbrek yoluyla atılımını yaklaşık 10-20 kat artırır. Ayrıca alkalizasyon, salisilatın dokulara (özellikle beyne) geçişini de azaltarak toksisiteyi sınırlar.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar bulgularının analizi
Hiperpne, taşikardi ve huzursuzluk ile birlikte mikst tip (respiratuar alkaloz ve metabolik asidoz) bozukluk saptandı.
Salisilatlar solunum merkezini uyararak respiratuar alkaloza, hücresel metabolizmayı bozarak da metabolik asidoza neden olurlar.
2
Zehirlenme düzeyinin değerlendirilmesi
Serum salisilat düzeyi 5555 mg/dLmg/dL olarak belirlendi.
Bu düzey orta şiddette bir zehirlenmeyi gösterir ve eliminasyonu artırıcı tedavi gerektirir.
3
Uygun eliminasyon yönteminin seçilmesi
İdrar pHpH'ının 7.58.57.5-8.5 arasına çıkarılması planlandı.
Sodyum bikarbonat ile sağlanan idrar alkalizasyonu, salisilatın iyonize halde kalmasını sağlayarak böbrek tübüllerinden geri emilimini azaltır (iyon tuzağı prensibi).

Anahtar Kavram

Salisilat zehirlenmesinde iyon tuzağı (ion trapping) mekanizması ile renal eliminasyonun artırılması.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 10Soru

44 yaşında bir kız çocuk, annesine ait amitriptilin tabletlerinden belirsiz miktarda yuttuktan yaklaşık 22 saat sonra acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde; letarjik olduğu, cildinin kuru ve sıcak olduğu, pupillerin 66 mm ve ışık refleksinin yavaş olduğu saptanıyor. Vital bulguları; kan basıncı 85/5585/55 mmHg, nabız 155155 atım/dakika, solunum sayısı 2424 dakikadır. Çekilen elektrokardiyografisinde (EKG); sinüs taşikardisi, QRSQRS süresinin 124124 ms ve aVRaVR derivasyonunda RR dalgasının 44 mm olduğu görülüyor. Bu hastanın yönetiminde kardiyak komplikasyonları önlemek amacıyla uygulanması gereken en öncelikli ve uygun farmakolojik yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sodyum bikarbonat (121-2 mEq/kg, intravenöz bolus)

Cevap

Sodyum bikarbonat (121-2 mEq/kg, intravenöz bolus) uygulaması, trisiklik antidepresan zehirlenmesinde sodyum kanalları üzerindeki blokajı çözmek için en öncelikli yaklaşımdır.
Vakada tanımlanan letarji, antikolinerjik bulgular ve özellikle EKG'deki QRSQRS genişliği ile aVRaVR derivasyonundaki terminal RR dalgası (>3>3 mm), trisiklik antidepresan (TSA) zehirlenmesi için tipiktir. TSA'lar kardiyak hızlı sodyum kanallarını bloke ederek ventriküler aritmilere ve hipotansiyona yol açar. Sodyum bikarbonat uygulaması, hem kan pHpH'ını yükselterek ilacın reseptöre bağlanmasını azaltır hem de sodyum konsantrasyonunu artırarak kanal blokajını çözer. QRSQRS süresinin 100100 ms'den uzun olması sodyum bikarbonat tedavisi için kesin endikasyondur.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloyu ve toksidromu tanımla.
Hasta antikolinerjik bulgular (midriyazis, kuru cilt, taşikardi) ve SSS depresyonu (letarji) gösteriyor. İlaç öyküsü amitriptilin (TSA).
TSA zehirlenmesi hem antikolinerjik hem de sodyum kanalı blokajı etkilerine sahiptir.
2
EKG bulgularını analiz et.
QRSQRS genişliği 124124 ms (>100>100 ms) ve aVRaVR'de terminal RR dalgası >3>3 mm.
Bu bulgular miyokardiyal hızlı sodyum kanallarının bloke edildiğini ve ventriküler aritmi/nöbet riskinin çok yüksek olduğunu gösterir.
3
Tedavi önceliğini belirle.
İntravenöz sodyum bikarbonat bolusu uygulanması.
Bikarbonat, serum pHpH'ını artırarak ilacın iyonize olmayan formunu artırır ve sodyum yükü ile kanal blokajını kompetitif olarak engeller.

Anahtar Kavram

Trisiklik antidepresan zehirlenmesinde EKG bulguları (QRSQRS genişlemesi ve aVRaVR RR dalgası) spesifik tedavi endikasyonudur.

Daha Fazla Pratik

TSA zehirlenmesinde EKG'deki R/SR/S oranlarının (özellikle aVRaVR'de) prognostik değerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 11Soru

2.52.5 yaşında bir çocuk, evde tezgah üzerinde duran sıvı lavabo açıcıdan (alkali madde) bir miktar içtikten hemen sonra ağızda ağrı ve salya artışı şikayetiyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde genel durumu orta-iyi, vital bulguları stabil ve solunum sıkıntısı yoktur. Orofarenkste hiperemi ve yer yer beyaz plaklar gözlenen hasta için en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İlk 122412-24 saat içerisinde özofagogastroduodenoskopi yapılması

Cevap

İlk 122412-24 saat içerisinde özofagogastroduodenoskopi planlanması en uygun yaklaşımdır.
Kostik madde (asit veya alkali) alımlarında klinik yönetimin en kritik basamağı hasarın derecesini belirlemektir. Orofarenksteki lezyonların varlığı veya yokluğu, özofagustaki hasarın ciddiyetini tam olarak yansıtmaz. Bu nedenle, semptomatik olan veya ciddi miktar alım şüphesi olan hastalarda ilk 122412-24 saat içinde özofagogastroduodenoskopi yapılması, hasarın derecelendirilmesi ve uzun dönem komplikasyonların (striktür gibi) öngörülmesi açısından standart yaklaşımdır.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın stabilizasyonunu sağla ve dekontaminasyon yöntemlerini değerlendir.
Hasta stabil ancak kostik (alkali) madde alımı mevcut.
Kostik zehirlenmelerde havayolu güvenliği ve vital bulguların takibi önceliklidir.
2
Kontrendike olan işlemleri (kusturma, mide yıkanması, nötralizasyon) uygulama.
Sekonder doku hasarı ve perforasyon riski önlenir.
Bu işlemler özofagus mukozasına daha fazla zarar verir.
3
Tanısal amaçla endoskopi planla.
Hasarın derecesi (Grade 1, 2, 3) belirlenir.
Orofaringeal bulgular her zaman özofagus hasarının ciddiyeti ile korele değildir; kesin tanı endoskopi ile konur.

Anahtar Kavram

Kostik Madde Zehirlenmelerinde Yönetim
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 12Soru

1818 aylık, 1212 kgkg ağırlığında kız çocuk, yaklaşık 44 saat önce annesine ait prenatal demir haplarından (6565 mgmg elementer demir/tablet) 2020 adet yuttuğu fark edilerek acil servise getiriliyor. Başvurudan kısa süre önce iki kez kanlı kusması olduğu öğrenilen hastanın fizik muayenesinde; letarjik, pupilleri 33 mmmm izokorik ve ışığa duyarlı, cildi soğuk ve nemli, kapiller dolum zamanı 44 saniye, nabız 150/dakika150/dakika, kan basıncı 75/4575/45 mmHgmmHg ve solunum sayısı 32/dakika32/dakika olarak saptanıyor. Karın grafisinde mide lojunda radyoopak kümelenmeler izleniyor. Laboratuvar incelemesinde; pH:7.18pH: 7.18, HCO3:12HCO_3: 12 mEq/LmEq/L, anyon açığı: 2222 mEq/LmEq/L ve serum demir düzeyi (4.4. saatte) 620620 μg/dL\mu g/dL bulunuyor.

Bu hastanın klinik tablosu ve yönetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Emilimi azaltmak amacıyla mide lavajı sırasında sodyum bikarbonat veya sodyum fosfat içeren solüsyonların kullanılması önerilen bir yöntemdir.

Cevap

Emilimi azaltmak amacıyla mide lavajı sırasında sodyum bikarbonat veya sodyum fosfat içeren solüsyonların kullanılması önerilen bir yöntemdir.
Doğru seçenek (yanlış olan ifade), mide lavajında sodyum bikarbonat veya fosfat kullanımını öneren ifadedir. Güncel pediyatrik toksikoloji kılavuzlarında, sodyum fosfat lavajının hayatı tehdit eden elektrolit bozukluklarına (hiperfosfatemi, hipokalsemi) yol açtığı için kesinlikle kullanılmaması gerektiği belirtilmektedir. Bikarbonat ise demir emilimini azaltmada etkili bulunmamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın klinik durumunun ve zehirlenme evresinin belirlenmesi
Hasta letarjik, hipotansif ve asidotiktir; bu bulgular ağır sistemik toksisiteyi (Evre 3) göstermektedir.
Yönetim planı, toksisitenin ciddiyetine göre şekillendirilir.
2
Gastrik dekontaminasyon yönteminin seçilmesi
Radyoopak tablet kümelenmeleri nedeniyle tüm bağırsak irigasyonu (WBI) seçilmelidir; aktif kömür demiri bağlamaz.
Mevcut tablet yükünü azaltmak ve sistemik emilimi durdurmak için mekanik temizlik gereklidir.
3
Şelasyon tedavisi endikasyonunun değerlendirilmesi
Serum demir düzeyi 620620 μg/dL\mu g/dL (>500>500) olduğu için intravenöz deferoksamin başlanmalıdır.
Toksik serbest demirin bağlanması ve atılımının sağlanması hayat kurtarıcıdır.
4
Lavaj solüsyonlarının kontrendikasyonlarının gözden geçirilmesi
Sodyum fosfat solüsyonlarının kullanımı kontrendikedir.
Fosfat solüsyonları ölümcül elektrolit dengesizliklerine yol açabilir.

Anahtar Kavram

Demir zehirlenmesinde gastrik dekontaminasyon ve şelasyon tedavisi prensipleri
Soru 13Soru

44 aylık bir erkek bebek, diş etlerine sürülen ve benzokain içeren topikal bir jelin kullanımı sonrası aniden gelişen morarma şikayetiyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde santral siyanoz saptanıyor. Hastaya %100\%100 maske ile oksijen verilmesine rağmen siyanozda düzelme gözlenmiyor. Nabız oksimetrede satürasyon %82\%82 ölçülürken, kan gazı analizinde PaO2PaO_2 değeri 98mmHg98 mmHg (normal) bulunuyor. Alınan venöz kan örneğinin çikolata kahverengi renginde olduğu gözleniyor. Bu hasta için en uygun ilk seçenek tedavi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Metilen mavisi

Cevap

Methemoglobinemi kliniği ile uyumlu olan bu hastada en uygun tedavi metilen mavisidir.
Metilen mavisi, methemoglobinemi vakalarında 12mg/kg1-2 mg/kg dozunda intravenöz olarak uygulanan standart antidottur. Hastanın klinik tablosu (benzokain maruziyeti, siyanoz, satürasyon açığı ve çikolata rengi kan) methemoglobinemiyi kesinleştirmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguların değerlendirilmesi
Benzokain maruziyeti sonrası ani siyanoz ve oksijene yanıtsızlık saptandı.
Methemoglobinemi sıklıkla lokal anestezikler veya nitratlar sonrası gelişir.
2
Laboratuvar verilerinin (Satürasyon Açığı) analizi
Düşük SpO2SpO_2 (%82\%82) ile normal PaO2PaO_2 (98mmHg98 mmHg) arasındaki tutarsızlık görüldü.
Methemoglobin ışığı farklı absorbe ettiği için pulse oksimetre hatalı düşük ölçer, ancak plazmada çözünmüş oksijen (PaO2PaO_2) normal kalır.
3
Spesifik antidot seçimi
Metilen mavisi tedavisi başlanmasına karar verildi.
Metilen mavisi, NADPH-methemoglobin redüktaz yolu üzerinden methemoglobini hızlıca hemoglobine indirger.

Anahtar Kavram

Methemoglobinemide 'Satürasyon Açığı' ve Antidot Yönetimi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 14Soru

44 yaşında bir erkek çocuk, yaklaşık 33 saat önce babaannesine ait 0.250.25 mgmg’lık digoksin tabletlerinden belirsiz miktarda yuttuğu şüphesiyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde; bilinci konfüze, kan basıncı 85/5085/50 mmHgmmHg, nabız 52/dakika52/dakika (ritmik), solunum sayısı 22/dakika22/dakika olarak saptanıyor. Çekilen elektrokardiyografisinde (EKG) PRPR mesafesinin uzadığı ve ikinci derece MobitzMobitz Tip 11 blok olduğu görülüyor. Laboratuvar tetkiklerinde serum potasyum düzeyi 6.26.2 mEq/LmEq/L ölçülüyor.

Bu hasta için en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İntravenöz digoksin spesifik Fab fragmanları uygulamak

Cevap

Hayatı tehdit edici akut digoksin zehirlenmesi tablosundaki bu hastada en uygun yaklaşım intravenöz digoksin spesifik Fab fragmanları uygulanmasıdır.
Vakada akut digoksin alımı sonrası bradikardi, AVAV blok ve ciddi hiperkalemi (K+=6.2K^+ = 6.2 mEq/LmEq/L) mevcuttur. Akut zehirlenmelerde potasyum düzeyinin 55 mEq/LmEq/L üzerinde olması, serum digoksin düzeyinden bağımsız olarak digoksin spesifik Fab fragmanlarının (antidot) en önemli kullanım endikasyonlarından biridir. Fab fragmanları digoksini bağlayarak serbest düzeyini düşürür ve Na+/K+Na^+/K^+ ATPaz pompasının tekrar çalışmasını sağlayarak potasyumun hücre içine dönmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve EKG bulgularını değerlendir
Bradikardi, PRPR uzaması, MobitzMobitz Tip 11 blok ve konfüzyon; digoksin toksisitesini doğrular.
Digoksin, vagal tonusu artırarak AVAV düğüm iletimini yavaşlatır.
2
Serum potasyum düzeyini yorumla
Potasyum (6.26.2 mEq/LmEq/L) ciddi düzeyde yüksektir.
Akut digoksin zehirlenmesinde Na+/K+Na^+/K^+ ATPaz pompasının inhibisyonu potasyumun hücre dışına çıkmasına neden olur ve bu durum mortalite ile ilişkilidir.
3
Antidot endikasyonunu belirle
Potasyumun >5> 5 mEq/LmEq/L olması kesin antidot (Fab fragmanları) endikasyonudur.
Hiperkalemi, miyokard üzerindeki toksik etkilerin şiddetini gösteren en önemli laboratuvar parametresidir.
4
Kontrendikasyonları gözden geçir
Kalsiyum uygulamasından kaçınılmalıdır.
Hücre içi kalsiyum artışı ventriküler fibrilasyon riskini (taş kalp) dramatik şekilde artırır.

Anahtar Kavram

Akut digoksin zehirlenmesinde serum potasyum düzeyi, toksisitenin şiddetini belirlemede ve antidot (Fab fragmanları) tedavisine karar vermede kullanılan en kritik göstergedir.

Alternatif Yöntem

Eğer Fab fragmanları mevcut değilse, hiperkalemi yönetimi için insülin-glukoz infüzyonu veya sodyum bikarbonat kullanılabilir, ancak kalsiyumdan mutlaka kaçınılmalıdır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 15Soru

6 yaşında bir çocuk, evde bulunan çok sayıda aspirin (salisilatsalisilat) tabletini yuttuktan yaklaşık 66 saat sonra hiperpne, kusma ve kulak çınlaması (tinnitustinnitus) şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Laboratuvar incelemesinde saptanan değerler aşağıda verilmiştir:

ParametreSonuçReferans Aralığı
pHpH7,427,427,357,457,35 - 7,45
pCO2pCO_22020 mmHgmmHg354535 - 45 mmHgmmHg
HCO3HCO_31313 mEq/LmEq/L222622 - 26 mEq/LmEq/L
Sodyum (NaNa)140140 mEq/LmEq/L135145135 - 145 mEq/LmEq/L
Klor (ClCl)102102 mEq/LmEq/L9810798 - 107 mEq/LmEq/L

Bu hastanın klinik tablosu ve yönetimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İdrar alkalizasyonu sağlamak amacıyla asetazolamid kullanımı, sistemik asidozu derinleştirip salisilatın santral sinir sistemine geçişini artıracağı için kontrendikedir.

Cevap

İdrar alkalizasyonu sağlamak amacıyla asetazolamid kullanımı, sistemik asidozu derinleştirip salisilatın santral sinir sistemine geçişini artıracağı için kontrendikedir.
Salisilat zehirlenmesinde idrarı alkalileştirmek (pHpH 7,5-8,5) eliminasyonu artırır. Ancak asetazolamid, karbonik anhidraz inhibisyonu yaparak sistemik metabolik asidoza neden olur. Asidoz, salisilatın iyonize olmayan (lipofilik) formunu artırarak dokulara ve özellikle santral sinir sistemine geçişini hızlandırır, bu nedenle kontrendikedir.

Adım Adım Çözüm

1
Anyon açığının hesaplanması ve kan gazının yorumlanması
Anyon açığı 2525 mEq/LmEq/L (Yüksek). pH normal, ancak pCO2pCO_2 ve HCO3HCO_3 belirgin düşük.
Salisilatlar hem solunum merkezini uyararak respiratuar alkaloza hem de mitokondriyal ayrışma ile metabolik asidoza neden olur.
2
Asit-baz dengesizliğinin türünün belirlenmesi
Mikst asit-baz bozukluğu (Primer respiratuar alkaloz + Yüksek anyon açıklı metabolik asidoz).
pHpH değeri normal sınırlarda kalmasına rağmen her iki komponentin de primer bozukluk göstermesi mikst tabloyu kanıtlar.
3
Tedavi prensiplerinin ve kontrendikasyonların değerlendirilmesi
İdrar alkalizasyonu için NaHCO3NaHCO_3 verilmeli, asetazolamidden kaçınılmalıdır.
Asetazolamid idrarı alkalileştirse de sistemik asidozu artırarak salisilatın iyonize olmayan forma geçip kan-beyin bariyerini aşmasına neden olur.

Anahtar Kavram

Salisilat zehirlenmesinde asit-baz dengesi ve idrar alkalizasyonu prensipleri.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 16Soru

16 yaşında bir kız hasta, görmede bulanıklık, şiddetli karın ağrısı ve konfüzyon şikayetleri ile acil servise getiriliyor. Arkadaşları hastanın yaklaşık 66 saat önce özkıyım amacıyla ev yapımı alkollü bir içecekten bir miktar içtiğini ifade ediyor. Fizik muayenesinde pupiller dilatasyon saptanıyor ve fundoskopik muayenede optik diskte hiperemi ve ödem izleniyor. Hastanın laboratuvar tetkik sonuçları aşağıdadır:

ParametreSonuç
pHpH7.127.12
HCO3HCO_388 mEq/LmEq/L
pCO2pCO_22424 mmHgmmHg
Na+Na^+140140 mEq/LmEq/L
ClCl^-102102 mEq/LmEq/L
GlukozGlukoz9090 mg/dLmg/dL
BUNBUN1414 mg/dLmg/dL
Ölçülen serum ozmolalitesi328328 mOsm/kgmOsm/kg H2OH_2O

Bu hasta için en olası tanı ve bu klinik tabloda retina hasarından sorumlu olan temel toksik metabolit aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Metanol zehirlenmesi - Formik asit

Cevap

Metanol zehirlenmesi ve buna bağlı retina hasarından sorumlu olan formik asit seçeneği doğrudur.
Bu hastada saptanan yüksek anyon açıklı metabolik asidoz (AA:30AA: 30), belirgin ozmolar açık (3838 mOsm/kgmOsm/kg) ve görmede bulanıklık ile beraber optik disk ödemi birlikteliği tipik olarak metanol zehirlenmesini işaret eder. Metanol vücutta önce formaldehite, ardından hızla formik asite metabolize olur. Formik asit, mitokondriyal elektron transport zincirindeki sitokrom oksidazı inhibe ederek hem doku hipoksisi ve asidoza yol açar hem de retina hücreleri ve optik sinir üzerinde spesifik toksik etki göstererek körlüğe neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
Anyon açığını hesapla.
AA=Na(Cl+HCO3)=140(102+8)=30AA = Na - (Cl + HCO_3) = 140 - (102 + 8) = 30 mEq/LmEq/L.
Yüksek anyon açıklı metabolik asidoz varlığını doğrulamak için (Normal: 12±212 \pm 2).
2
Hesaplanan ozmolaliteyi bul.
Hesaplanan Osm=(2×Na)+(Glukoz/18)+(BUN/2.8)=280+5+5=290Hesaplanan\ Osm = (2 \times Na) + (Glukoz / 18) + (BUN / 2.8) = 280 + 5 + 5 = 290 mOsm/kgmOsm/kg.
Ozmolalite farkını bulmak için teorik değeri hesaplamak gerekir.
3
Ozmolar açığı hesapla.
Ozmolar Ac\cık=O¨lc\cu¨lenHesaplanan=328290=38Ozmolar\ Açık = Ölçülen - Hesaplanan = 328 - 290 = 38 mOsm/kgmOsm/kg.
Serumda açıklanamayan bir ozmotik aktif madde (alkol gibi) olduğunu doğrular (Normal: <10<10).
4
Klinik ve laboratuvarı birleştir.
HAGMA + Ozmolar Açık + Optik Disk Ödemi = Metanol Zehirlenmesi.
Metanol, formik asite dönüşerek sitokrom oksidazı inhibe eder ve oküler toksisite yapar.

Anahtar Kavram

Metanol zehirlenmesinde asidoz ve retina hasarı, alkol dehidrogenaz yolağı ile oluşan formik asit birikimine bağlıdır.
Soru 17Soru

İki buçuk yaşındaki bir erkek çocuk, annesinin kullandığı demir haplarından bilinmeyen miktarda yuttuğu şüphesiyle, olaydan 22 saat sonra acil servise getiriliyor. Hikayesinden hastanın evde dört kez kustuğu ve son kusmuğunda kan çizgilenmeleri olduğu öğreniliyor. Fizik muayenesinde letarjik olan hastanın kalp tepe atımı 145/dk145\text{/dk}, kan basıncı 80/45 mmHg80/45\text{ mmHg} ve solunum sayısı 35/dk35\text{/dk} olarak ölçülüyor. Çekilen ayakta direkt batın grafisinde mide ve ince bağırsak trasesi boyunca çok sayıda radyoopak hap görünümü saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde derin metabolik asidoz (pH:7.15\text{pH}: 7.15, HCO3:12 mEq/L\text{HCO}_3^-: 12 \text{ mEq/L}) tespit ediliyor.

Bu hastanın gastrointestinal dekontaminasyonu ve spesifik antidot tedavisi için en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tüm bağırsak yıkaması ve intravenöz deferoksamin

Cevap

Doğru yanıt, radyoopak demir haplarının uzaklaştırılması için tüm bağırsak yıkaması yapılması ve ağır sistemik toksisite bulguları nedeniyle intravenöz deferoksamin başlanması gerektiğini belirten seçenektir.
Hastada ağır demir zehirlenmesi tablosu (hematemez, şok, letarji, metabolik asidoz) mevcuttur. Demir, aktif kömür tarafından bağlanmayan bir maddedir, bu nedenle aktif kömürün demir zehirlenmesinde dekontaminasyon amacıyla yeri yoktur. Radyoopak demir haplarının ince bağırsaklara kadar ilerlediği durumlarda (grafide görüldüğü gibi) en etkili gastrointestinal dekontaminasyon yöntemi polietilen glikol solüsyonu ile yapılan tüm bağırsak yıkamasıdır (TBY). Sistemik toksisite bulguları ve derin metabolik asidozu olan bu hastada spesifik şelasyon tedavisi olan intravenöz deferoksamin derhal başlanmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın klinik bulgularını ve toksikolojik özelliklerini analiz et.
Hasta demir zehirlenmesinin sistemik toksisite evresindedir (şok, letarji, laktik asidoz sekonderi metabolik asidoz).
Zehirlenmenin şiddetini belirlemek, verilecek spesifik tedavinin aciliyetini ve türünü saptamak için gereklidir.
2
Gastrointestinal dekontaminasyon yöntemini belirle.
Demir aktif kömüre bağlanmaz. Grafide ince bağırsaklara kadar ilerlemiş çok sayıda radyoopak hap görüldüğü için polietilen glikol ile tüm bağırsak yıkaması (TBY) endikedir.
Etkili dekontaminasyon için toksinin özelliğine (aktif kömüre bağlanmama) ve yerleşimine (bağırsaklar) uygun yöntem seçilmelidir.
3
Spesifik antidot tedavisini seç.
Sistemik toksisite bulguları olan ağır demir zehirlenmesinde spesifik şelasyon tedavisi intravenöz deferoksamindir.
Serbest demirin hücre içi toksik etkilerini durdurmak ve idrarla atılımını sağlamak için spesifik şelatör gereklidir.

Anahtar Kavram

Ağır demir zehirlenmesinde gastrointestinal dekontaminasyon prensipleri ve spesifik şelasyon (deferoksamin) tedavisi
Soru 18Soru

Dedesine ait olan digoksin tabletlerinden belirsiz miktarda yuttuğu fark edilen 44 yaşındaki bir erkek çocuk, olaydan yaklaşık 22 saat sonra acil servise getiriliyor. Başvurusunda letarjik görünen hastanın fizik muayenesinde; kan basıncı 82/5082/50 mmHg, nabız 5252/dakika ve düzensiz, solunum sayısı 2222/dakika olarak saptanıyor. Elektrokardiyografide (EKG) 22. derece Mobitz Tip 11 atriyoventriküler (AV) blok izleniyor. Laboratuvar incelemesinde serum potasyum düzeyi 6.46.4 mEq/L olarak bulunuyor. Bu hasta için en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Digoksin spesifik Fab fragmanlarının (Digibind) uygulanması

Cevap

Ciddi hiperpotasemi ve aritmi ile seyreden akut digoksin zehirlenmesinde en uygun yaklaşım Digoksin spesifik Fab fragmanlarının uygulanmasıdır.
Bu vaka, ciddi hiperpotasemi (6.46.4 mEq/L) ve hemodinamik bozulmaya yol açan bir aritmi (22. derece AV blok) ile seyreden akut digoksin zehirlenmesidir. Akut alımlarda serum potasyum düzeyinin 5.55.5 mEq/L üzerinde olması, digoksin düzeyinden bağımsız olarak Digoksin spesifik Fab fragmanları (Digibind) için kesin bir endikasyondur. Antidot kullanımı hem aritmiyi düzeltecek hem de potasyumu hızla hücre içine geri sokacaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın klinik ve laboratuvar bulgularının analizi
Akut digoksin intoksikasyonu, 22. derece AV blok ve ciddi hiperpotasemi (6.46.4 mEq/L) saptanmıştır.
Digoksin Na+/K+ ATPaz pompasını inhibe ederek potasyumun hücre dışına çıkmasına neden olur.
2
Tedavi önceliğinin ve antidot endikasyonunun belirlenmesi
Digoksin spesifik Fab fragmanları (Digibind) tedavisine karar verilmesi.
Akut zehirlenmede potasyumun 5.55.5 mEq/L'den büyük olması en güçlü prognostik göstergedir ve hayatı tehdit eden aritmilerle birlikte mutlak antidot endikasyonudur.
3
Kontrendike uygulamaların dışlanması
Kalsiyum glukonat kullanımından kaçınılması.
Dijitalize kalpte kalsiyum infüzyonu, intrasellüler kalsiyum artışını şiddetlendirerek geri dönüşsüz miyokardiyal kontraksiyon (taş kalp) riskini taşır.

Anahtar Kavram

Akut digoksin zehirlenmesinde potasyum düzeyi mortalite ile doğrudan ilişkilidir ve Fab fragmanı kullanımı için temel kriterdir.
Soru 19Soru

1414 kg ağırlığındaki 33 yaşındaki bir erkek çocuk, yaklaşık 44 saat önce annesinin 2020 adet demir sülfat tabletini (6565 mg elementer demir/tablet) içtiği fark edilerek acil servise getiriliyor. Başvuruda 22 kez kanlı kusması olan hastanın fizik muayenesinde epigastrik hassasiyet ve hafif taşikardi dışında özellik saptanmıyor. Çekilen ayakta direkt karın grafisinde (ADKG) midede çok sayıda radyopak görünüm izleniyor. Bu hasta için en uygun yönetim aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Polietilen glikol ile tüm barsak irrigasyonu

Cevap

Polietilen glikol ile tüm barsak irrigasyonu
Hastanın aldığı elementer demir miktarı yaklaşık 9393 mg/kg'dır ve bu miktar ciddi toksisite sınırının (6060 mg/kg) üzerindedir. Ayakta direkt karın grafisinde midede radyopak tabletlerin görülmesi, hem tanıyı kesinleştirir hem de dekontaminasyon ihtiyacını gösterir. Demir aktif kömüre bağlanmadığı için bu vakada en uygun yöntem, barsakların polietilen glikol solüsyonu ile mekanik olarak temizlenmesini sağlayan tüm barsak irrigasyonudur.

Adım Adım Çözüm

1
Elementer demir dozunun hesaplanması
20×65=130020 \times 65 = 1300 mg toplam demir; 1300/14931300 / 14 \approx 93 mg/kg.
Zehirlenme şiddetini belirlemek için elementer demir miktarı hesaplanmalıdır (>60>60 mg/kg ciddi zehirlenme).
2
Radyolojik bulguların değerlendirilmesi
ADKG'de radyopak tabletlerin görülmesi.
Demir tabletleri radyopaktır ve grafide görülmeleri mide lavajı ile çıkarılamayacak kadar çok sayıda tablet olduğunu gösterir.
3
Uygun dekontaminasyon yönteminin seçilmesi
Tüm barsak irrigasyonu (WBI).
Demir aktif kömüre bağlanmadığı ve midede çok sayıda tablet olduğu için polietilen glikol ile irrigasyon en uygun seçenektir.

Anahtar Kavram

Demir zehirlenmesinde radyopak tablet alımlarında tüm barsak irrigasyonu endikasyonu
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 20Soru

4 aylık erkek bebek, huzursuzluk ve diş çıkarma ağrısı nedeniyle diş etlerine benzokain içeren topikal bir jel uygulanmasından 11 saat sonra morarma şikayetiyle acil servise getiriliyor. Hastanın klinik ve laboratuvar bulguları aşağıda özetlenmiştir:

ParametreBulgular
Fizik MuayeneSantral siyanoz
Oksijen Tedavisi (%100)Yanıtsız (Siyanoz düzelmiyor)
Pulse Oksimetre (SpO2SpO_2)%82
Arteriyel Kan Gazı (PaO2PaO_2)9595 mmHg
Venöz Kan GörünümüÇikolata kahverengisi

Bu hasta için en uygun spesifik tedavi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Metilen mavisi

Cevap

Methemoglobinemi tanısı konulan bu hastada en uygun spesifik tedavi metilen mavisidir.
Doğru seçenek olan metilen mavisi, benzokain gibi oksidan maddelerle indüklenen methemoglobinemi tablosunda demiri indirgeyerek (Fe3+Fe2+Fe^{3+} \rightarrow Fe^{2+}) fonksiyonel hemoglobinin yeniden oluşmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloyu değerlendir
Benzokain (lokal anestezik) kullanımı sonrası gelişen oksijene yanıtsız siyanoz, methemoglobinemi lehinedir.
Lokal anestezikler, nitratlar ve bazı ilaçlar hemoglobindeki Fe2+Fe^{2+}'yi Fe3+Fe^{3+}'ye yükseltgeyerek methemoglobin oluşturur.
2
Laboratuvar bulgularını yorumla
Pulse oksimetre ile kan gazı (PaO2PaO_2) arasındaki uyumsuzluk (saturation gap) ve çikolata rengi kan, tanıyı doğrular.
Methemoglobin oksijeni dokulara bırakamaz ve kanın rengini koyulaştırır; ayrıca PaO2PaO_2 normal olmasına rağmen pulse oksimetre hatalı düşük ölçüm yapar.
3
Spesifik antidotu belirle
Metilen mavisi tedavisi başlanır.
Metilen mavisi, NADPH-methemoglobin redüktaz sistemi üzerinden demiri tekrar indirgenmiş (Fe2+Fe^{2+}) forma dönüştürür.

Anahtar Kavram

Methemoglobinemi; oksijene yanıtsız siyanoz, çikolata rengi kan ve 'saturation gap' ile karakterize bir toksikolojik acildir.
Sayfa 1 / 3Sonraki