Altı aylık bir erkek bebek; tekrarlayan açıklanamayan ateş atakları, huzursuzluk ve kilo alamama şikayetleriyle getiriliyor. Annesi bebeğin sürekli meme emmek istediğini, ek olarak su verildiğinde çok iştahlı içtiğini ve bezlerinin sürekli çok ıslak olduğunu ifade ediyor.
Laboratuvar incelemelerinde;
- Serum sodyumu: mEq/L
- Plazma ozmolalitesi: mOsm/kg
- İdrar ozmolalitesi: mOsm/kg
olarak saptanıyor. Subkütan dezmopressin uygulaması sonrasında idrar ozmolalitesinin mOsm/kg olduğu ve anlamlı bir değişiklik olmadığı gözleniyor.
Bu hastadaki klinik tabloya en büyük olasılıkla aşağıdakilerden hangisi neden olmuştur?
- Toplayıcı tübüllerdeki vazopressin reseptör gen mutasyonuCevap
- BNörohipofizden yetersiz antidiüretik hormon salınımı
- CHenle kulbunun çıkan kalın kolunda Na-K- Cl ortak taşıyıcı defekti
- DDistal kıvrımlı tübülde NaCl ortak taşıyıcı defekti
- EProksimal tübülde fırçamsı kenarda yer alan karbonik anhidraz enzim eksikliği
Cevap
Toplayıcı tübüllerdeki vazopressin reseptör gen mutasyonu
Hastada saptanan hipernatremik dehidratasyon ve eşlik eden dilüe idrar, böbreklerin su tutma yeteneğini kaybettiğini (diabetes insipidus) gösterir. Dezmopressin testi ile idrar ozmolalitesinde anlamlı bir artış olmaması, sorunun antidiüretik hormon (ADH) eksikliği olmadığını, tübüllerin ADH'ya dirençli olduğunu (Nefrojenik Diabetes İnsipidus) kanıtlar. Bu hastalığın konjenital formunun en sık nedeni (%90), toplayıcı tübüllerin bazolateral membranında yer alan vazopressin reseptör genindeki (X'e bağlı resesif geçişli) mutasyondur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Nefrojenik Diabetes İnsipidus Tanı ve Etiyolojisi
İpuçları
1
Hastadaki yüksek serum sodyumu ( mEq/L) ve düşük idrar ozmolalitesi ( mOsm/kg), böbreğin suyu tutamadığını göstermektedir.
2
Dezmopressin verilmesine rağmen idrarın hala dilüe kalması, patolojinin hormon eksikliğinden değil, hedeflenen organın (böbrek) yanıtsızlığından kaynaklandığını kanıtlar.
3
Böbrekte ADH'ya yanıt verememe durumu Nefrojenik Diabetes İnsipidus olarak adlandırılır. Bunun genetik olarak en sık nedeni, ADH'nın toplayıcı kanallarda bağlandığı reseptörünün bozukluğudur.
Daha Fazla Pratik
Santral diabetes insipidus ile nefrojenik diabetes insipidus ayrımında su kısıtlama ve dezmopressin testinin laboratuvar adımlarını tablolardan gözden geçirebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Laboratuvar bulgularının detayına girmeden, sadece 'izole su kaybı kliniği (açıklanamayan dehidratasyon ateşi, suya saldırma) ve ekzojen hormona yanıtsızlık' birleştirildiğinde organ düzeyindeki direnç sendromu olan nefrojenik DI tanısına kolaylıkla ulaşılabilir.
Tahmini Süre:1m 0s