Tübüler Hastalıklar

41 soru

Soru 1Soru

Sekiz aylık bir erkek bebek, gelişim geriliği ve aşırı su içme şikayetiyle polikliniğe getiriliyor. Annesinden alınan öyküde bebeğin çok sık bez değiştirdiği, iştahsız olduğu ve gebelik sırasında polihidramniyos öyküsünün bulunduğu öğreniliyor. Fizik muayenede vücut ağırlığı 3.3. persentilin altındadır. Laboratuvar bulguları aşağıda sunulmuştur:

TetkikSonuç
Kan pHpH7.527.52
Plazma HCO3HCO_3^-3232 mEq/L
pCO2pCO_24242 mmHg
Serum Sodyum (Na+Na^+)132132 mEq/L
Serum Potasyum (K+K^+)2.82.8 mEq/L
Serum Klor (ClCl^-)8888 mEq/L
Serum Kalsiyum (Ca2+Ca^{2+})9.29.2 mg/dL
Serum Magnezyum (Mg2+Mg^{2+})1.91.9 mg/dL
İdrar Kalsiyum/Kreatinin Oranı0.60.6

Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre, en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bartter sendromu

Cevap

Verilen klinik ve laboratuvar bulguları (hipokalemik metabolik alkaloz ve hiperkalsiüri) Bartter sendromu ile tam uyumludur.
Doğru seçenek olan durumda, hastanın kan gazında alkaloz saptanması, serum potasyumunun düşük olması ve en önemlisi idrar kalsiyum atılımının belirgin derecede artmış olması, Henle kulpu düzeyindeki bir transport bozukluğu olan Bartter sendromunu kesinleştirir. Erken yaşta başlaması ve polihidramniyos öyküsü de bu tanıyı destekler.

Adım Adım Çözüm

1
Kan gazı analizi yapılması
pH:7.52pH: 7.52 ve HCO3:32HCO_3^-: 32 mEq/L
Hastada metabolik alkaloz tablosu olduğunu belirlemek için gereklidir.
2
Serum elektrolitlerinin değerlendirilmesi
K+:2.8K^+: 2.8 mEq/L ve Cl:88Cl^-: 88 mEq/L
Alkalozun hipokalemik ve hipokloremik karakterde olduğunu teyit etmek için gereklidir.
3
İdrar kalsiyum atılımının incelenmesi
İdrar kalsiyum/kreatinin oranı 0.60.6 (Yüksek)
Bartter (hiperkalsiürik) ve Gitelman (hipokalsiürik) sendromları arasındaki en önemli ayırıcı tanıyı yapmak için gereklidir.
4
Klinik öykü ile birleştirme
Büyüme geriliği, poliüri ve polihidramniyos öyküsü
Erken süt çocukluğu döneminde başlayan tübüler kayıp tablosunu doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Bartter sendromu, Henle kulpunun çıkan kalın kolundaki sodyum-potasyum-2-klor (NKCC2NKCC2) kanalı veya ilgili kanallardaki defekt sonucu oluşan, hipokalemik metabolik alkaloz ve hiperkalsiüri ile karakterize tübüler bir hastalıktır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2Soru

22 yaşında bir erkek çocuk, büyüme geriliği, iştahsızlık ve son zamanlarda fark edilen hafif derecede poliüri-polidipsi yakınmalarıyla getiriliyor. Öyküsünde yenidoğan döneminde posterior üretral valv tanısıyla opere edildiği ve izlemde olduğu öğreniliyor. Fizik muayenesinde boy ve ağırlığı 3.3. persentilde, kan basıncı ise 90/6090/60 mmHg (normal) ölçülüyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde şu sonuçlar elde ediliyor:

ParametreDeğer
Kan pH7,287,28
pCO2pCO_23232 mmHg
HCO3HCO_31616 mmol/L
Serum Sodyum (NaNa)136136 mEq/L
Serum Potasyum (KK)6,26,2 mEq/L
Serum Klor (ClCl)112112 mEq/L
Serum Kalsiyum (CaCa)9,59,5 mg/dL
Serum Magnezyum (MgMg)2,12,1 mg/dL
İdrar pH5,25,2

Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre en olası tanınız aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tip 4 renal tübüler asidoz

Cevap

Tip 4 renal tübüler asidoz
Vakada saptanan normal anyon açıklı metabolik asidoza hiperkaleminin eşlik etmesi ve idrar pH'ının 5,55,5'in altına düşebilmesi Tip 44 renal tübüler asidozun (hiperkalemik RTA) tipik bulgularıdır. Özellikle posterior üretral valv gibi obstrüktif üropatiler, tübüllerde aldosteron direncine yol açarak bu tabloya neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
Kan gazı ve elektrolit analizi yapılması
Düşük pH (7,287,28) ve düşük HCO3HCO_3 (1616) ile metabolik asidoz; yüksek potasyum (6,26,2) ile hiperkalemi saptandı.
Hastanın asit-baz ve elektrolit durumunu belirlemek.
2
Anyon açığının hesaplanması
136(112+16)=8136 - (112 + 16) = 8 (Normal aralık).
Metabolik asidozun tipini (normal veya yüksek anyon açıklı) ayırt etmek.
3
İdrar pH'ının ve potasyum düzeyinin değerlendirilmesi
İdrar pH'ı 5,25,2 (asidik) ve serum potasyumu yüksek.
Tübüler asidoz tiplerini birbirinden ayırmak; Tip 1'de idrar pH'ı > 5,5 iken Tip 4'te < 5,5'tir ve Tip 4 hiperkalemi ile seyreden tek RTA tipidir.
4
Klinik öykü ile birleştirme
Posterior üretral valv (obstrüktif üropati) öyküsü Tip 4 RTA (aldosteron direnci/eksikliği) için risk faktörüdür.
Altta yatan nedensel ilişkiyi doğrulamak.

Anahtar Kavram

Hiperkalemik Renal Tübüler Asidoz (Tip 4)
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 3Soru

Beş yaşında bir erkek çocuk, belirgin büyüme geriliği ve poliüri-polidipsi şikayetleriyle getirilmiştir. Öyküsünde geceleri sık su içme ihtiyacı olduğu ve boy uzamasının son bir yıldır durakladığı öğrenilmiştir. Fizik muayenesinde boy ve vücut ağırlığı 3.3. persentilin altında, kan basıncı ise normal (92/6292/62 mmHg) saptanmıştır. Hastanın laboratuvar bulguları aşağıdadır:

- Serum elektrolitleri: Na+:138Na^+: 138 mEq/L, K+:2.7K^+: 2.7 mEq/L, Cl:115Cl^-: 115 mEq/L, Ca2+:9.5Ca^{2+}: 9.5 mg/dL, Mg2+:1.9Mg^{2+}: 1.9 mg/dL
- Kan gazı: pH: 7.237.23, pCO2:27pCO_2: 27 mmHg, HCO3:11HCO_3^-: 11 mEq/L
- İdrar analizi: pH: 6.76.7, Dansite: 10081008, Glikoz ()(-), Protein ()(-)
- Görüntüleme: Renal ultrasonografide bilateral medüller piramitlerde yaygın ekojenite artışı (nefrokalsinoz) izlenmiştir.

Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tip 1 (Distal) renal tübüler asidoz

Cevap

Klinik ve laboratuvar verileri Tip 1 (Distal) renal tübüler asidoz tanısını desteklemektedir.
Hastada saptanan hiperkloremi ile birlikte giden normal anyon açıklı metabolik asidoz, hipokalemi ve sistemik asidoza rağmen idrar pH'ının 5.55.5 altına düşürülememesi (6.76.7) Tip 1 (Distal) RTA için tanısaldır. Ayrıca distal RTA'da görülen hiperkalsiüri, medüller nefrokalsinoz gelişimine neden olur ve bu durum Tip 2 RTA'da beklenmez.

Adım Adım Çözüm

1
Asit-baz durumunu değerlendir
Düşük pH (7.237.23) ve düşük HCO3HCO_3^- (1111 mEq/L) ile metabolik asidoz mevcuttur.
Hastadaki büyüme geriliği ve poliürinin nedenini anlamak için temel metabolik durumun saptanması gerekir.
2
Anyon açığını hesapla
Na(Cl+HCO3)=138(115+11)=12Na - (Cl + HCO_3) = 138 - (115 + 11) = 12 mEq/L. Anyon açığı normaldir.
Normal anyon açıklı metabolik asidoz (hiperkloremi ile birlikte), renal tübüler asidozları (RTA) ilk akla getiren bulgudur.
3
Potasyum düzeyini ve idrar pH'ını kontrol et
Potasyum düşüktür (2.72.7 mEq/L). Sistemik asidoza rağmen idrar pH'ı 5.55.5'in üzerindedir (6.76.7).
Distal tübülde hidrojen salınımı bozukluğu (Tip 1 RTA), idrarın asidifiye edilememesine ve potasyum kaybına yol açar.
4
Eşlik eden bulguları yorumla
Renal USG'deki nefrokalsinoz bulgusu distal RTA için karakteristiktir.
Tip 1 RTA'da hiperkalsiüri ve düşük idrar sitrat seviyeleri nedeniyle kalsiyum fosfat taşları ve nefrokalsinoz sık görülür.

Anahtar Kavram

Tip 1 (Distal) RTA'nın karakteristik triadı: Hipokalemi, uygunsuz yüksek idrar pH'ı (>5.5>5.5) ve medüller nefrokalsinozdur.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 4Soru

33 yaşında bir kız çocuk; büyüme geriliği, halsizlik, çok su içme ve sık idrara çıkma yakınmaları ile getirilmiştir. Öyküsünden bu şikayetlerinin bebeklik döneminden itibaren olduğu öğreniliyor. Fizik muayenesinde boy ve vücut ağırlığı 33. persantilin altında saptanıyor. Laboratuvar incelemelerinde; serum sodyum 138138 mEq/L, potasyum 2.62.6 mEq/L, klor 114114 mEq/L, kalsiyum 9.49.4 mEq/L ve magnezyum 2.02.0 mEq/L olarak bulunuyor. Kan gazı analizinde pH 7.227.22, pCO2pCO_2 2828 mmHg ve HCO3HCO_3 1212 mEq/L saptanıyor. İdrar tetkikinde pH 6.86.8, idrar sodyumu 4545 mEq/L, potasyumu 3535 mEq/L ve kloru 5555 mEq/L ölçülüyor. Renal ultrasonografide bilateral medüller nefrokalsinozis izleniyor. Bu hastada aşağıdaki klinik veya laboratuvar bulgularından hangisinin saptanması en olasıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hipositratüri

Cevap

Hipositratüri
Hastadaki hiperkloremik metabolik asidoz, hipokalemi, sistemik asidoza rağmen alkali idrar pH'sı (>5.5> 5.5) ve pozitif idrar anyon açığı bulguları Tip 1 (Distal) Renal Tübüler Asidoz (RTA) ile uyumludur. Distal RTA'da alfa-interkale hücrelerdeki H+H^+-ATPase veya Cl/HCO3Cl^-/HCO_3^- deyiştirici defekti nedeniyle H+H^+ atılamaz. Bu durum kronik asidoza, kemikten kalsiyum salınımına (hiperkalsiüri) ve tübüler sitrat geri emiliminin artmasına (hipositratüri) neden olur. Bazik idrar, hiperkalsiüri ve hipositratüri kombinasyonu medüller nefrokalsinozis oluşumunun temel nedenidir.

Adım Adım Çözüm

1
Asit-baz durumunu değerlendir
Düşük pH (7.227.22) ve düşük HCO3HCO_3 (1212 mEq/L) ile birlikte normal anyon açıklı (hiperkloremik) metabolik asidoz mevcuttur (138(114+12)=12138 - (114+12) = 12).
Primer patolojinin asidoz tipi belirlenmelidir.
2
İdrar pH'sını ve potasyum düzeyini kontrol et
Sistemik asidoza rağmen idrar pH'sı >5.5> 5.5 (6.86.8) ve hastada hipokalemi (2.62.6 mEq/L) mevcuttur.
Distal RTA (Tip 1) tanısı için uygunsuz yüksek idrar pH'sı ve düşük potasyum anahtardır.
3
İdrar anyon açığını (UAG) hesapla
UAG=(Na+K)Cl(45+35)55=+25UAG = (Na + K) - Cl \Rightarrow (45 + 35) - 55 = +25.
Pozitif UAG, böbrekten amonyum atılımının yetersiz olduğunu ve asidozun renal kökenli (distal tübüler defekt) olduğunu kanıtlar.
4
Renal USG bulgularını ve asosiye bulguları eşleştir
Medüller nefrokalsinozis varlığı, distal RTA'daki hiperkalsiüri ve hipositratüri ile uyumludur.
Tip 1 RTA'da asidoz kemiklerden tamponlama yapar, hiperkalsiüri gelişir ve sitrat reabsorbsiyonu artarak idrarda sitrat azalır.

Anahtar Kavram

Distal Renal Tübüler Asidoz (Tip 1), sistemik asidoza rağmen idrarın asidifiye edilememesi (idrar pH >5.5> 5.5), hipokalemi, pozitif idrar anyon açığı, nefrokalsinozis ve hipositratüri ile karakterizedir.

Daha Fazla Pratik

Distal RTA ile Tip 4 RTA'yı potasyum ve idrar pH'sı üzerinden ayırt eden bir tabloyu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 5Soru

1818 aylık bir erkek çocuk; boy ve kilo alımında duraklama, aşırı su içme ve sık idrara çıkma yakınmaları ile getirilmiştir. Fizik muayenesinde dehidratasyon bulgusu saptanmamış olup, tartı ve boyunun 3.3. persentilin altında olduğu görülmüştür. Hastanın laboratuvar incelemeleri aşağıdadır:

ParametreDeğer
Kan pHpH7.227.22
Serum HCO3HCO_3^-12 mEq/L12\text{ mEq/L}
Serum pCO2pCO_228 mmHg28\text{ mmHg}
Serum Na+Na^+138 mEq/L138\text{ mEq/L}
Serum K+K^+2.8 mEq/L2.8\text{ mEq/L}
Serum ClCl^-114 mEq/L114\text{ mEq/L}
Serum CaCa9.4 mg/dL9.4\text{ mg/dL}
Serum MgMg2.0 mg/dL2.0\text{ mg/dL}
İdrar pHpH6.86.8
İdrar Na+Na^+45 mEq/L45\text{ mEq/L}
İdrar K+K^+30 mEq/L30\text{ mEq/L}
İdrar ClCl^-35 mEq/L35\text{ mEq/L}

Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre, çocuk için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tip 1 (Distal) renal tübüler asidoz

Cevap

Tip 1 (Distal) renal tübüler asidoz tanısı, hiperkloremik metabolik asidoz, hipokalemi, uygunsuz alkali idrar (pH>5.5pH > 5.5) ve pozitif idrar anyon açığı bulgularıyla konur.
Doğru seçenek olan Distal (Tip 1) RTA, hastadaki hiperkloremik metabolik asidoz, hipokalemi ve alkali idrar bulgularını tam olarak açıklar. İdrar anyon açığının pozitif olması (+40+40), böbreğin distal tübül yoluyla amonyum üreterek asit yükünü atamadığını gösterir; bu bulgu distal asidifikasyon defekti için patognomoniktir.

Adım Adım Çözüm

1
Asit-baz durumunu değerlendir.
Kan pHpH 7.227.22 ve HCO3HCO_3 12 mEq/L12\text{ mEq/L} ile metabolik asidoz mevcuttur.
Tanısal sürecin ilk adımı asidoz varlığını kanıtlamaktır.
2
Serum anyon açığını hesapla.
Na(Cl+HCO3)=138(114+12)=12 mEq/LNa - (Cl + HCO_3) = 138 - (114 + 12) = 12\text{ mEq/L} (Normal).
Normal anyon açıklı (hiperkloremik) asidoz, bikarbonat kaybı veya RTA'yı düşündürür.
3
İdrar asidifikasyonunu ve idrar pHpH'ını kontrol et.
Sistemik asidoza rağmen idrar pHpH6.86.8 (alkali).
İdrar pHpH'ının 5.55.5 altına inememesi distal tübülde hidrojen sekresyonu bozukluğunu gösterir.
4
İdrar anyon açığını (İAA) hesapla.
(Na+K)Cl=(45+30)35=+40(Na + K) - Cl = (45 + 30) - 35 = +40.
Pozitif İAA, idrarla amonyum (NH4+NH_4^+) atılımının olmadığını göstererek distal tübüler disfonksiyonu kesinleştirir.

Anahtar Kavram

Distal (Tip 1) RTA'da temel kusur distal tübülde H+H^+ sekresyonu yapılamamasıdır. Bu durum sistemik asidoza rağmen idrarın 5.55.5 altına asidifiye edilememesine ve pozitif idrar anyon açığına yol açar.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 6Soru

3 yaşında bir kız çocuk, büyüme geriliği, poliüri ve polidipsi şikayetleriyle getirilmiştir. Fizik muayenesinde boy ve ağırlığı 3. persentilin altındadır. Yapılan laboratuvar incelemelerinde şu sonuçlar saptanmıştır:

* Na:138 mEq/LNa: 138 \text{ mEq/L}
* K:2.6 mEq/LK: 2.6 \text{ mEq/L}
* Cl:116 mEq/LCl: 116 \text{ mEq/L}
* Ca:9.4 mg/dLCa: 9.4 \text{ mg/dL}
* Mg:2.1 mg/dLMg: 2.1 \text{ mg/dL}
* Kan pH:7.24pH: 7.24
* HCO3:13 mEq/LHCO_3: 13 \text{ mEq/L}
* pCO2:29 mmHgpCO_2: 29 \text{ mmHg}
* İdrar pH:6.8pH: 6.8

Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tip 1 (Distal) renal tübüler asidoz

Cevap

Tip 1 (Distal) renal tübüler asidoz
Hastada saptanan hiperkloremik metabolik asidoz, hipokalemi ve sistemik asidoza rağmen idrar pH'ının 5.5'in altına inememesi (6.8), Tip 1 (Distal) Renal Tübüler Asidoz tanısını koydurur. Büyüme geriliği (3. persentil altı) ve poliüri/polidipsi bu klinik tablonun klasik bileşenleridir.

Adım Adım Çözüm

1
Asit-baz durumunu değerlendirin
Kan pH: 7.24 ve HCO3HCO_3: 13 mEq/L olduğu için hastada metabolik asidoz vardır.
Tanıya giden ilk adım temel metabolik tabloyu belirlemektir.
2
Potasyum ve klor düzeylerini analiz edin
K: 2.6 mEq/L (Hipokalemi) ve Cl: 116 mEq/L (Hiperkloremik).
Hiperkloremik metabolik asidoz ve hipokalemi birlikteliği renal tübüler asidozları (Tip 1 ve 2) akla getirir.
3
İdrar pH'ını kontrol edin
İdrar pH'ı 6.8 olarak saptanmıştır.
Sistemik asidoza rağmen idrar pH'ının 5.5'in altına düşürülememesi, distal tübülde hidrojen iyonu salgı bozukluğunu (Tip 1 RTA) gösterir.

Anahtar Kavram

Distal RTA (Tip 1), sistemik asidoza rağmen idrarın asidifiye edilememesi (pH>5.5pH > 5.5) ve hipokalemi ile karakterizedir.
Soru 7Soru

44 yaşında bir kız çocuk; boy kısalığı ve halsizlik şikayetleriyle polikliniğe getirilmiştir. Öyküsünde bebekliğinden itibaren belirgin olan çok su içme (polidipsipolidipsi) ve sık idrara çıkma (poliu¨ripoliüri) yakınmalarının olduğu, son bir yıldır büyüme hızının akranlarının gerisinde kaldığı öğrenilmiştir. Fizik muayenesinde boy ve vücut ağırlığı 3.3. persentilin altındadır. Kan basıncı 90/6090/60 mmHgmmHg (normalnormal) olarak saptanmıştır. Laboratuvar incelemelerinde şu bulgular elde edilmiştir:

* Serum Na:138Na: 138 mEq/LmEq/L
* Serum K:2.7K: 2.7 mEq/LmEq/L
* Serum Cl:115Cl: 115 mEq/LmEq/L
* Serum Ca:9.4Ca: 9.4 mEq/LmEq/L
* Serum Mg:2.0Mg: 2.0 mg/dLmg/dL
* Kan gazı: pH:7.26,pH: 7.26, HCO3:13HCO_3: 13 mEq/L,mEq/L, pCO2:28pCO_2: 28 mmHgmmHg
* İdrar tetkiki: pH:6.8,pH: 6.8, glukoz (),(-), protein ()(-)
* İdrar anyon açığı: Pozitif
* Üriner USG: Bilateral medüller nefrokalsinozis

Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tip 11 (Distal) renal tübüler asidoz

Cevap

Tip 11 (Distal) renal tübüler asidoz
Hastada saptanan büyüme geriliği, poliüri/polidipsi ve hipokalemik hiperkloremik metabolik asidoz tablosu bir renal tübüler asidoz (RTA) lehinedir. Sistemik asidoz varlığında idrar pHpH'ının 5.55.5'in altına düşememesi (6.86.8), idrar anyon açığının pozitif olması ve görüntülemede nefrokalsinozis saptanması Tip 11 (Distal) RTA tanısını kesinleştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Metabolik tablonun belirlenmesi
pH:7.26pH: 7.26 ve HCO3:13HCO_3: 13 mEq/LmEq/L değerleri hastada metabolik asidoz olduğunu gösterir.
Sistemik asidemi varlığında anyon açığı (Na[Cl+HCO3]Na - [Cl + HCO_3]) 1010 mEq/LmEq/L (normalnormal) saptanmış olup, tablo hiperkloremik metabolik asidozdur.
2
Renal asidifikasyon kapasitesinin değerlendirilmesi
Sistemik asidoza rağmen idrar pHpH'ının 6.86.8 olması, böbreğin distal tübül seviyesinde hidrojen iyonu salgılama yeteneğinin bozulduğunu gösterir.
Tip 11 RTA'da distal tübülde H+H^+ sekresyonu bozuk olduğu için idrar pHpH'ı asidoz sırasında bile 5.55.5'in altına düşemez.
3
Ayırıcı tanı için ek bulguların analizi
İdrar anyon açığının pozitif olması renal kaynaklı bir asidozu desteklerken, nefrokalsinozis varlığı tanıyı distal RTA'ya yönlendirir.
Distal RTA'da hiperkalsiüri ve düşük idrar sitrat seviyeleri nedeniyle medüller nefrokalsinozis sık görülen bir komplikasyondur.

Anahtar Kavram

Tip 11 (Distal) RTA'da temel defekt distal tübülde hidrojen iyonu sekresyonunun bozulmasıdır; bu durum hipokalemik hiperkloremik metabolik asidoz, yüksek idrar pHpH'ı (>5.5>5.5) ve nefrokalsinozis ile karakterizedir.

Daha Fazla Pratik

Distal RTA'da nefrokalsinozis gelişim mekanizmasını (hiperkalsiüri ve hipositratüri) gözden geçirmek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8Soru

1818 aylık bir kız çocuk, belirgin büyüme geriliği ve halsizlik şikayetleriyle polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenesinde boy ve vücut ağırlığı 33. persentil altındadır. Öyküsünden son 66 aydır belirgin poliüri ve polidipsisinin olduğu öğreniliyor. Hastanın laboratuvar tetkik sonuçları aşağıda verilmiştir:

ParametreSonuç
Serum Na140140 mEq/L
Serum K2.92.9 mEq/L
Serum Cl116116 mEq/L
Serum Ca9.69.6 mg/dL
Serum Mg2.02.0 mg/dL
Kan gazı pH7.247.24
Kan gazı HCO3HCO_31313 mEq/L
Kan gazı pCO2pCO_22828 mmHg
İdrar pH6.76.7
İdrar dansitesi10081008

İdrar analizinde glukoz, protein ve aminoasit saptanmayan bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tip 1 (Distal) renal tübüler asidoz

Cevap

Hastanın klinik ve laboratuvar bulguları Tip 1 (Distal) renal tübüler asidoz ile uyumludur.
Vakada büyüme geriliği, poliüri ve polidipsi öyküsüyle birlikte hiperkloremik (Cl:116Cl: 116) normal anyon açıklı metabolik asidoz ve hipokalemi mevcuttur. Sistemik asidoz varlığında idrarın asidifiye edilememesi (idrar pH 6.7>5.56.7 > 5.5) ve idrarda proksimal tübül fonksiyon bozukluğu bulgularının (glukozüri, aminoasitüri) olmaması Tip 1 (Distal) RTA tanısını doğrular.

Adım Adım Çözüm

1
Kan gazı ve elektrolit analizi
pH 7.247.24 (asidoz), HCO3HCO_3 1313 mEq/L (metabolik). Anyon açığı: 140(116+13)=11140 - (116 + 13) = 11 (normal).
Asidozun tipini (anyon açıklı veya normal anyon açıklı) belirlemek için.
2
Potasyum düzeyinin değerlendirilmesi
Serum K: 2.92.9 mEq/L (hipokalemi).
RTA tiplerini birbirinden ayırmak için (Tip 1 ve 2'de düşük, Tip 4'te yüksektir).
3
İdrar pH'ının değerlendirilmesi
İdrar pH: 6.76.7.
Sistemik asidoz varlığında idrar pH'ının 5.55.5'in üzerinde olması, distal tübülde hidrojen salınım bozukluğunu (Tip 1 RTA) gösterir.

Anahtar Kavram

Distal RTA (Tip 1), normal anyon açıklı metabolik asidoz, hipokalemi ve sistemik asidoza rağmen idrar pH'ının 5.55.5 altına düşürülememesi ile karakterizedir.
Soru 9Soru

3232 haftalık prematüre doğan ve antenatal dönemde ağır polihidramniyoz öyküsü olan 22 aylık bir erkek bebek; iştahsızlık, bol miktarda idrar yapma ve beklenen kilo artışının olmaması şikayetleriyle getirilmiştir. Fizik muayenesinde dehidratasyon bulguları saptanmış olup vücut ağırlığı 3.3. persentilin altındadır. Kan basıncı 75/45mmHg75/45 \, mmHg ölçülmüştür. Laboratuvar incelemelerinde elde edilen sonuçlar aşağıdadır:

ParametreDeğer
Serum NaNa130mEq/L130 \, mEq/L
Serum KK2.1mEq/L2.1 \, mEq/L
Serum ClCl82mEq/L82 \, mEq/L
Serum CaCa9.4mEq/L9.4 \, mEq/L
Serum MgMg1.9mEq/L1.9 \, mEq/L
Kan pHpH7.557.55
Kan pCO2pCO_246mmHg46 \, mmHg
Kan HCO3HCO_336mEq/L36 \, mEq/L
İdrar Dansitesi10031003
İdrar pHpH6.56.5
İdrar Ca/CrCa/Cr oranı0.850.85

Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bartter sendromu

Cevap

Antenatal polihidramniyoz öyküsü, prematüre doğum, neonatal dönemde saptanan hipokalemik metabolik alkaloz ve belirgin hiperkalsiüri bulguları ile en olası tanı Bartter sendromudur.
Hastada saptanan prematüre doğum ve polihidramniyoz öyküsü, postnatal dönemdeki ağır tuz kaybı, hipokalemik metabolik alkaloz ve idrarda kalsiyum atılımının artmış olması (hiperkalsiüri), neonatal Bartter sendromunun tipik sunumudur.

Adım Adım Çözüm

1
Kan gazı analizi
pH:7.55pH: 7.55 ve HCO3:36mEq/LHCO_3: 36 \, mEq/L
Hastada metabolik alkaloz tablosu olduğunu saptamak için.
2
Kan basıncı değerlendirmesi
75/45mmHg75/45 \, mmHg (Düşük/Normal)
Alkaloz tablosunun hipertansif (Liddle, Cushing vb.) mi yoksa normotansif (Bartter, Gitelman, kusma) mi olduğunu ayırmak için.
3
İdrar kalsiyum atılımı ve öykü analizi
İdrar Ca/Cr:0.85Ca/Cr: 0.85 ve Polihidramniyoz öyküsü
Hiperkalsiüri varlığı Gitelman sendromunu dışlar ve antenatal bulgularla birlikte Bartter sendromuna yönlendirir.

Anahtar Kavram

Bartter sendromu, Henle kulpunun çıkan kalın kolundaki transport proteinlerinin bozukluğu sonucu ortaya çıkan, tuz kaybı, poliüri, hipokalemik metabolik alkaloz ve hiperkalsiüri ile karakterize bir tübülopatidir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 10Soru

77 yaşında bir kız çocuk; bebeklikten itibaren süregelen iştahsızlık, boy kısalığı, çok su içme ve sık idrara çıkma yakınmaları ile getirilmiştir. Fizik muayenesinde boy ve vücut ağırlığı 3.3. persentilin altındadır. Kan basıncı 95/6095/60 mmHgmmHg (yaşına göre normal) saptanmıştır. Laboratuvar incelemelerinde elde edilen bulgular aşağıdadır:

ParametreSonuç
Serum NaNa136136 mEq/LmEq/L
Serum KK2.62.6 mEq/LmEq/L
Serum ClCl114114 mEq/LmEq/L
Serum CaCa9.29.2 mg/dLmg/dL
Serum MgMg1.91.9 mg/dLmg/dL
Kan gazı pHpH7.247.24
Kan gazı pCO2pCO_22828 mmHgmmHg
Kan gazı HCO3HCO_31313 mEq/LmEq/L
İdrar pHpH6.86.8
İdrar NaNa5050 mEq/LmEq/L
İdrar KK3535 mEq/LmEq/L
İdrar ClCl4545 mEq/LmEq/L

Üriner kalsiyum/kreatinin oranı 0.380.38 (yüksek) olarak hesaplanan ve renal ultrasonografisinde bilateral medüller nefrokalsinozis saptanan bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tip 1 (Distal) renal tübüler asidoz

Cevap

Tip 1 (Distal) renal tübüler asidoz
Hastadaki tablo normal anyon açıklı metabolik asidoz (NAGMA) ile uyumludur. Serum potasyumunun düşük olması (2.62.6 mEq/LmEq/L) bizi Tip 1 veya Tip 2 RTA'ya yönlendirir. Ancak sistemik asidoza rağmen idrar pH'ının 5.55.5'in altına düşürülememesi (6.86.8), idrar anyon açığının pozitif olması (+40+40) ve klinik olarak hiperkalsiüriye bağlı medüller nefrokalsinozis görülmesi, distal tübüldeki hidrojen sekresyon defektini (Tip 1 RTA) kesinleştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Asit-baz durumunu ve anyon açığını değerlendir
pHpH 7.247.24 ve HCO3HCO_3 1313 mEq/LmEq/L ile metabolik asidoz mevcuttur. Serum anyon açığı: 136(114+13)=9136 - (114 + 13) = 9 (Normal).
Normal anyon açıklı metabolik asidoz (NAGMA) tübüler hastalıkların ayırıcı tanısında ilk adımdır.
2
İdrar anyon açığını (İAA) hesapla
İAA = (Na+K)Cl(Na + K) - Cl = (50+35)45=+40(50 + 35) - 45 = +40 (Pozitif).
Pozitif idrar anyon açığı, böbreğin amonyum (NH4+NH_4^+) üretiminde yetersizlik olduğunu ve renal kökenli asidozu gösterir.
3
İdrar pH'ını ve sistemik bulguları yorumla
İdrar pHpH değeri 6.86.8 (Sistemik asidoza rağmen >5.5>5.5) ve nefrokalsinozis mevcuttur.
Distal tübülde H+H^+ sekresyon defekti nedeniyle idrar asidifiye edilemez (pH>5.5pH > 5.5). Bu durum hiperkalsiüri ve nefrokalsinozis ile birliktedir.

Anahtar Kavram

Distal (Tip 1) RTA, sistemik asidoza rağmen idrar pH'ını 5.5'in altına düşürememe, hipokalemi ve nefrokalsinozis ile karakterize bir tübüler defekttir.
Soru 11Soru

Altı aylık bir erkek bebek; tekrarlayan açıklanamayan ateş atakları, huzursuzluk ve kilo alamama şikayetleriyle getiriliyor. Annesi bebeğin sürekli meme emmek istediğini, ek olarak su verildiğinde çok iştahlı içtiğini ve bezlerinin sürekli çok ıslak olduğunu ifade ediyor.

Laboratuvar incelemelerinde;
- Serum sodyumu: 154154 mEq/L
- Plazma ozmolalitesi: 310310 mOsm/kg
- İdrar ozmolalitesi: 110110 mOsm/kg
olarak saptanıyor. Subkütan dezmopressin uygulaması sonrasında idrar ozmolalitesinin 115115 mOsm/kg olduğu ve anlamlı bir değişiklik olmadığı gözleniyor.

Bu hastadaki klinik tabloya en büyük olasılıkla aşağıdakilerden hangisi neden olmuştur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplayıcı tübüllerdeki vazopressin V2V_2 reseptör gen mutasyonu

Cevap

Toplayıcı tübüllerdeki vazopressin V2V_2 reseptör gen mutasyonu
Hastada saptanan hipernatremik dehidratasyon ve eşlik eden dilüe idrar, böbreklerin su tutma yeteneğini kaybettiğini (diabetes insipidus) gösterir. Dezmopressin testi ile idrar ozmolalitesinde anlamlı bir artış olmaması, sorunun antidiüretik hormon (ADH) eksikliği olmadığını, tübüllerin ADH'ya dirençli olduğunu (Nefrojenik Diabetes İnsipidus) kanıtlar. Bu hastalığın konjenital formunun en sık nedeni (%90), toplayıcı tübüllerin bazolateral membranında yer alan vazopressin V2V_2 reseptör genindeki (X'e bağlı resesif geçişli) mutasyondur.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın klinik ve laboratuvar bulgularını değerlendir.
Açıklanamayan ateş (dehidratasyon ateşi), poliüri, hipernatremi (154154 mEq/L) ve yüksek plazma ozmolalitesine (310310 mOsm/kg) rağmen idrarın dilüe (110110 mOsm/kg) olduğu saptandı.
Hipernatremik bir hastada idrarın konsantre edilememesi diabetes insipidus (DI) sendromunu düşündürür.
2
Dezmopressin testinin sonucunu yorumla.
Ekzojen sentetik ADH (dezmopressin) verilmesine rağmen idrar ozmolalitesinin artmadığı (115115 mOsm/kg) görüldü.
Böbreklerin ADH'ya yanıt vermemesi, patolojinin santral (hormon eksikliği) değil, nefrojenik (reseptör veya kanal defekti) olduğunu gösterir.
3
Nefrojenik diabetes insipidusun (NDI) etiyolojisini belirle.
Doğumsal NDI olgularının yaklaşık %90'ı, toplayıcı tübüllerdeki V2V_2 reseptörünü kodlayan AVPR2 genindeki mutasyona bağlıdır.
Bu reseptör çalışmadığında ADH, su kanallarının (Akuaporin-2) apikal membrana yerleşmesini sağlayamaz ve tübül lümenindeki su geri emilemez.

Anahtar Kavram

Nefrojenik Diabetes İnsipidus Tanı ve Etiyolojisi

İpuçları

1
Hastadaki yüksek serum sodyumu (154154 mEq/L) ve düşük idrar ozmolalitesi (110110 mOsm/kg), böbreğin suyu tutamadığını göstermektedir.
2
Dezmopressin verilmesine rağmen idrarın hala dilüe kalması, patolojinin hormon eksikliğinden değil, hedeflenen organın (böbrek) yanıtsızlığından kaynaklandığını kanıtlar.
3
Böbrekte ADH'ya yanıt verememe durumu Nefrojenik Diabetes İnsipidus olarak adlandırılır. Bunun genetik olarak en sık nedeni, ADH'nın toplayıcı kanallarda bağlandığı V2V_2 reseptörünün bozukluğudur.

Daha Fazla Pratik

Santral diabetes insipidus ile nefrojenik diabetes insipidus ayrımında su kısıtlama ve dezmopressin testinin laboratuvar adımlarını tablolardan gözden geçirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Laboratuvar bulgularının detayına girmeden, sadece 'izole su kaybı kliniği (açıklanamayan dehidratasyon ateşi, suya saldırma) ve ekzojen hormona yanıtsızlık' birleştirildiğinde organ düzeyindeki direnç sendromu olan nefrojenik DI tanısına kolaylıkla ulaşılabilir.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 12Soru

Yedi yaşında bir kız çocuk, boy kısalığı, halsizlik ve kas krampları şikayetleriyle getirilmiştir. Özgeçmişinde bebekliğinden itibaren belirgin polidipsi, poliüri ve tuzlu gıdalara aşırı düşkünlük öyküsü mevcuttur. Fizik muayenesinde boy ve vücut ağırlığı 10.10. persantildedir, kan basıncı 90/6090/60 mmHgmmHg (normal) saptanmıştır.

Laboratuvar incelemelerinde:
Kan gazı: pH:7.49pH: 7.49, pCO2:45pCO_2: 45 mmHgmmHg, HCO3:33HCO_3: 33 mEq/LmEq/L
Serum: Na:137Na: 137 mEq/LmEq/L, K:2.7K: 2.7 mEq/LmEq/L, Cl:94Cl: 94 mEq/LmEq/L, Ca:9.2Ca: 9.2 mg/dLmg/dL, Mg:1.1Mg: 1.1 mg/dLmg/dL
İdrar: pH:7.0pH: 7.0, İdrar Ca/KreatininCa/Kreatinin oranı: 0.010.01 mg/mgmg/mg (Normal:>0.2Normal: >0.2)

Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gitelman sendromu

Cevap

Gitelman sendromu
Hastada saptanan hipokalemik metabolik alkaloz, normal kan basıncı, geç çocukluk çağı başlangıcı, belirgin hipomagnezemi ve hipokalsiüri (idrar Ca/Kreatinin<0.1Ca/Kreatinin < 0.1) bulgularının tümü Gitelman sendromunu işaret eder. Gitelman sendromu, distal kıvrımlı tübüldeki NaClNa-Cl kotransportöründeki (NCC) mutasyon sonucu oluşur ve 'tiyazid benzeri' bir etki yaratır.

Adım Adım Çözüm

1
Kan gazı ve elektrolit analizi
pH:7.49pH: 7.49 ve HCO3:33HCO_3: 33 mEq/LmEq/L ile metabolik alkaloz; K:2.7K: 2.7 mEq/LmEq/L ile hipokalemi saptandı.
Hastalığın temel biyokimyasal paternini belirlemek.
2
Kan basıncı değerlendirmesi
Kan basıncı normal (90/6090/60 mmHgmmHg) olarak saptandı.
Hipokalemik metabolik alkalozun hipertansif (Liddle, Cushing) veya normotansif/hipotansif (Bartter, Gitelman, kusma) nedenlerini ayırt etmek.
3
İdrar kalsiyum ve serum magnezyum analizi
İdrar Ca/KreatininCa/Kreatinin oranı 0.010.01 (hipokalsiüri) ve serum Mg:1.1Mg: 1.1 mg/dLmg/dL (hipomagnezemi) olarak bulundu.
Bartter (hiperkalsiüri, normal Mg) ve Gitelman (hipokalsiüri, hipomagnezemi) arasındaki kritik ayrımı yapmak.

Anahtar Kavram

Bartter ve Gitelman sendromlarının ayırıcı tanısında idrar kalsiyum atılımı ve serum magnezyum düzeyleri temel belirleyicilerdir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 13Soru

14 aylık erkek bebek; poliüri, polidipsi ve büyüme geriliği yakınmalarıyla çocuk nefroloji polikliniğine getiriliyor. Öyküsünden antenatal dönemde polihidramniyoz saptandığı ve prematüre doğduğu öğreniliyor. Fizik muayenesinde vücut ağırlığı ve boyu 3. persentilin altında saptanıyor. Kan basıncı 85/55 mmHg85/55 \ mmHg (yaşına göre normal) olarak ölçülüyor. Laboratuvar incelemelerinde; serum Na+:132 mEq/LNa^+: 132 \ mEq/L, K+:2.5 mEq/LK^+: 2.5 \ mEq/L, Cl:88 mEq/LCl^-: 88 \ mEq/L, Ca:9.3 mg/dLCa: 9.3 \ mg/dL, Mg:1.9 mg/dLMg: 1.9 \ mg/dL saptanıyor. Kan gazı analizinde pH:7.48pH: 7.48, HCO3:32 mEq/LHCO_3^-: 32 \ mEq/L, pCO2:45 mmHgpCO_2: 45 \ mmHg bulunuyor. İdrar analizinde idrar pH:6.5pH: 6.5 ve idrar kalsiyum/kreatinin oranı 0.5 mg/mg0.5 \ mg/mg (referans: <0.2) olarak ölçülüyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bartter sendromu

Cevap

Bartter sendromu
Hastada saptanan büyüme geriliği, poliüri ve polidipsi semptomlarına eşlik eden hipokalemi, hipokloremi ve metabolik alkaloz tablosu renal tübüler bir patolojiyi işaret eder. İdrarda kalsiyum atılımının artmış olması (hiperkalsiüri), kan basıncının normal olması ve öyküsündeki antenatal polihidramniyoz bulguları, Henle kulpunun kalın çıkan kolundaki transport kusuru ile karakterize Bartter sendromu tanısını kesinleştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguların değerlendirilmesi
Poliüri, polidipsi ve büyüme geriliği tübüler bir fonksiyon bozukluğunu düşündürür.
Tübüler hastalıklar sıklıkla idrar konsantrasyon yeteneğinde bozulma ve beslenme yetersizliği olmaksızın büyüme duraklaması ile prezante olur.
2
Kan gazı ve elektrolit analizinin yorumlanması
pH:7.48pH: 7.48 ve HCO3:32 mEq/LHCO_3^-: 32 \ mEq/L ile metabolik alkaloz; K+:2.5 mEq/LK^+: 2.5 \ mEq/L ile hipokalemi saptanmıştır.
Metabolik asidoz yapan RTA tipleri (Tip 1, 2, 4) bu tabloyla dışlanır.
3
İdrar kalsiyum atılımının incelenmesi
İdrar Ca/Kreatinin oranının 0.50.5 olması belirgin hiperkalsiüriyi gösterir.
Hipokalemik metabolik alkaloz ile seyreden durumlardan Gitelman sendromunda hipokalsiüri, Bartter sendromunda ise hiperkalsiüri beklenir.
4
Kan basıncı ve öykü ile ayırıcı tanı
Normal kan basıncı ve antenatal polihidramniyoz öyküsü tanıyı destekler.
Liddle sendromu hipertansiyon ile ayrılırken, antenatal polihidramniyoz Bartter sendromu (özellikle neonatal tip) için karakteristiktir.

Anahtar Kavram

Hipokalemik metabolik alkaloz ile seyreden tübülopatilerin ayırıcı tanısında idrar kalsiyum düzeyi ve kan basıncı kritik parametrelerdir.
Soru 14Soru

1111 aylık bir erkek bebek; büyüme geriliği, çok su içme ve sık idrara çıkma şikayetleriyle getirilmiştir. Öyküsünden bilateral evre 33 vezikoüreteral reflü tanısı olduğu ve tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları geçirdiği öğrenilmiştir. Fizik muayenede vücut ağırlığı ve boyu 3.3. persentilin altındadır. Laboratuvar incelemelerinde;

Kan Gazı ve Elektrolitler:
- pH: 7,267,26
- pCO2pCO_2: 2828 mmHg
- HCO3HCO_3: 1212 mEq/L
- Na: 132132 mEq/L
- K: 6,36,3 mEq/L
- Cl: 110110 mEq/L
- Ca: 9,49,4 mg/dL
- Mg: 2,12,1 mg/dL

İdrar Tetkiki:
- İdrar pH: 5,35,3
- İdrar Na: 4545 mEq/L
- İdrar K: 2525 mEq/L
- İdrar Cl: 3535 mEq/L

Bu hastada saptanan klinik ve laboratuvar bulgularına göre, altta yatan en olası patofizyolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplayıcı kanallarda aldosteron eksikliği veya direnci sonucu amonyak üretiminin baskılanması

Cevap

Toplayıcı kanallarda aldosteron eksikliği veya direnci sonucu amonyak üretiminin baskılanması
Doğru yanıt olan seçenek, Tip 4 RTA'nın patofizyolojik temelini açıklar. Hastada obstrüktif üropati (VUR) öyküsü ile birlikte hiperkalemik normal anyon açıklı metabolik asidoz ve asidik idrar pH'ı saptanmıştır. Pozitif idrar anyon açığı, amonyum atılımının bozulduğunu gösterir. Tip 4 RTA'da aldosteron eksikliği veya tübüler direnç, hiperkalemiye yol açar. Hiperkalemi ise proksimal tübülde NH3NH_3 (amonyak) üretimini baskılayarak distalde asitlerin tamponlanmasını engeller.

Adım Adım Çözüm

1
Asit-baz durumunu ve serum anyon açığını değerlendir.
pH 7,267,26 ve HCO3HCO_3 1212 mEq/L metabolik asidozu gösterir. Serum anyon açığı (132[110+12]=10132 - [110 + 12] = 10) normaldir (Hiperkloremi mevcuttur).
Normal anyon açıklı metabolik asidoz (NAGMA), böbrek veya gastrointestinal sistem kaynaklı bikarbonat kaybını veya tübüler asidifikasyon defektini gösterir.
2
Serum potasyum düzeyini kontrol et.
Potasyum 6,36,3 mEq/L (Hiperkalemi).
Tip 1 ve Tip 2 RTA hipokalemi ile seyrederken; Tip 4 RTA ve Psödohipoaldosteronizm hiperkalemi ile karakterizedir.
3
İdrar pH'ını değerlendirerek distal asidifikasyonu kontrol et.
İdrar pH 5,35,3 (< 5,55,5).
Sistemik asidoza rağmen idrarın asidifiye edilebilmesi (pH<5,5pH < 5,5), distal tübülde H+H^+ sekresyonunun (proton pompası) sağlam olduğunu gösterir. Bu durum Tip 1 RTA'yı dışlar.
4
İdrar anyon açığını (UAGUAG) hesapla.
UAG=(Na+K)Cl=(45+25)35=+35UAG = (Na + K) - Cl = (45 + 25) - 35 = +35.
Pozitif UAGUAG, idrarla amonyum (NH4+NH_4^+) atılımının yetersiz olduğunu gösterir. Bu, hiperkalemik NAGMA tablosunun böbrek kaynaklı (Tip 4 RTA) olduğunu doğrular.

Anahtar Kavram

Tip 4 RTA'da hiperkalemi, proksimal tübülde amonyak (NH3NH_3) sentezini baskılayarak distal tübülde H+H^+ iyonlarının tamponlanmasını ve amonyum (NH4+NH_4^+) olarak atılmasını engeller; idrar pH'ı asidik olsa da toplam asit atılımı yetersizdir.

Daha Fazla Pratik

Hiperkalemi ve asidozu olan bir süt çocuğunda idrar sodyum atılımı çok yüksekse ve renin/aldosteron seviyeleri belirgin artmışsa Psödohipoaldosteronizm Tip 1 (PHA1) tanısını düşününüz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 15Soru

22 yaşında bir erkek çocuk, büyüme geriliği ve halsizlik şikayetleriyle getirilmiştir. Fizik muayenesinde boy ve vücut ağırlığı 3.3. persantilin altındadır. Öyküsünde bebeklik döneminde posterior üretral valv nedeniyle opere edildiği, polidipsi ve poliüri şikayetlerinin olduğu öğrenilmiştir. Laboratuvar incelemelerinde; serum Na:135Na: 135 mEq/L, K:6.2K: 6.2 mEq/L, Cl:114Cl: 114 mEq/L, Ca:9.5Ca: 9.5 mg/dL, Mg:2.1Mg: 2.1 mg/dL saptanmıştır. Kan gazında pH:7.25pH: 7.25, HCO3:14HCO_3: 14 mEq/L, pCO2:30pCO_2: 30 mmHg; idrar analizinde ise idrar pHpH'sı 5.35.3 ve idrar anyon açığı (UAGUAG) pozitif bulunmuştur. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tip 4 renal tübüler asidoz

Cevap

Hiperkalemi ve obstrüktif üropati öyküsü ile birlikte görülen hiperkloremik metabolik asidoz tablosu Tip 4 renal tübüler asidoz ile uyumludur.
Tip 4 renal tübüler asidoz, pediatride sıklıkla obstrüktif üropatiler (örneğin posterior üretral valv) sonrasında gelişen distal tübüler hasar veya aldosteron direnci/eksikliği sonucu oluşur. Laboratuvar bulgusu olarak hiperkloremik metabolik asidoz ve hiperkalemi karakteristiktir. Tip 1 RTA'dan farklı olarak, idrar pH'sı sıklıkla 5.55.5'in altına düşürülebilir, ancak amonyum üretimi/sekresyonu yetersiz olduğu için idrar anyon açığı pozitiftir.

Adım Adım Çözüm

1
Kan gazı ve elektrolit analizi
pH:7.25pH: 7.25 ve HCO3:14HCO_3: 14 mEq/L ile metabolik asidoz, K:6.2K: 6.2 mEq/L ile hiperkalemi saptanmıştır.
Hastanın temel asit-baz ve elektrolit bozukluğunu tanımlamak için gereklidir.
2
İdrar pH'sı ve anyon açığının değerlendirilmesi
İdrar pH:5.3pH: 5.3 (asidik) ve idrar anyon açığı pozitif bulunmuştur.
Metabolik asidozun renal tübüler tipini belirlemek; özellikle Tip 1 (distal) ayrımı yapmak için kullanılır.
3
Klinik öykü ile laboratuvarın birleştirilmesi
Posterior üretral valv (obstrüktif üropati) öyküsü olan çocukta hiperkalemik RTA (Tip 4) tanısı konur.
Obstrüktif üropatiler distal tübülde aldosteron direncine yol açarak Tip 4 RTA tablosuna neden olur.

Anahtar Kavram

Renal Tübüler Asidoz (RTA) Tiplerinin Ayrımı:

ParametreTip 1 (Distal)Tip 2 (Proksimal)Tip 4 (Hiperkalemik)
Serum PotasyumuDüşükDüşükYüksek
İdrar pH'ı> 5.5< 5.5 (eşik altı)< 5.5
Anyon Açığı (UAG)PozitifNegatif/PozitifPozitif
Klinik İlişkiNefrokalsinozis, taşFanconi sendromuObstrüktif üropati, diyabet
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 16Soru

1414 yaşında bir kız hasta, son birkaç aydır giderek artan halsizlik, bacaklarda ağrılı kramplar ve hafif düzeyde çok su içme ile sık idrara çıkma şikayetleri ile polikliniğe getirilmiştir. Fizik muayenesinde kan basıncı 102/64102/64 mmHg (normal), vücut ağırlığı ve boyu 15.15. persentilde saptanmıştır. Hastanın yapılan laboratuvar tetkikleri aşağıda sunulmuştur:

ParametreSonuç
Serum Na+Na^+137137 mEq/L
Serum K+K^+2.62.6 mEq/L
Serum ClCl^-9393 mEq/L
Serum Mg2+Mg^{2+}1.21.2 mg/dL (N: 1.52.51.5-2.5)
Serum Kalsiyum9.49.4 mg/dL
Kan pHpH7.497.49
Serum HCO3HCO_3^-3131 mEq/L
Serum pCO2pCO_24242 mmHg
İdrar Ca/KreatininCa/Kreatinin oranı0.0120.012 (Düşük)

Bu klinik tablo ve laboratuvar bulgularına göre en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gitelman sendromu

Cevap

Gitelman sendromu; hipokalemi, metabolik alkaloz, hipomagnezemi ve düşük idrar kalsiyum atılımı ile karakterize tübüler bir hastalıktır.
Vakada sunulan adolesan yaş grubu, halsizlik ve kramplar gibi klinik bulgular Gitelman sendromu ile uyumludur. Laboratuvarda saptanan hipokalemik metabolik alkaloz tablosuna eşlik eden hipomagnezemi ve hipokalsiüri (idrar kalsiyum/kreatinin oranının düşük olması), bu tanıyı Bartter sendromundan ayıran en spesifik bulgulardır.

Adım Adım Çözüm

1
Asit-baz durumunu ve elektrolitleri değerlendir.
Hastada pH:7.49pH: 7.49 ve HCO3:31HCO_3^-: 31 mEq/L ile metabolik alkaloz ve K+:2.6K^+: 2.6 mEq/L ile belirgin hipokalemi mevcuttur.
Tanısal algoritmanın ilk basamağı ana metabolik bozukluğu saptamaktır.
2
Kan basıncı ve ek elektrolitleri kontrol et.
Hasta normotansif olup serum magnezyum düzeyi (1.21.2 mg/dL) düşüktür.
Hipertansiyon varlığı Liddle sendromu gibi durumları ekarte ettirirken, hipomagnezemi Gitelman lehinedir.
3
İdrar kalsiyum atılımını incele.
İdrar kalsiyum/kreatinin oranı 0.0120.012 (düşük) olarak bulunmuştur.
Gitelman sendromunu (hipokalsiüri), benzer tablodaki Bartter sendromundan (hiperkalsiüri) ayıran en kritik parametre budur.

Anahtar Kavram

Hipokalemik metabolik alkaloz yapan hastalıklarda ayırıcı tanıda tansiyon, magnezyum ve idrar kalsiyumu anahtar rol oynar.

İpuçları

1
Hastanın kan basıncı normaldir, bu durum bazı hormonal kaçış mekanizmalarını ekarte ettirir.
2
Laboratuvar sonuçlarında kalsiyumun idrarla atılım miktarına odaklanın.
3
Hipomagnezemi ve hipokalsiürinin birlikte bulunduğu tek tübüler hastalık grubunu düşünün.

Daha Fazla Pratik

Gitelman sendromunun genetik temeli olan SLC12A3 mutasyonunu ve distal kıvrımlı tübül üzerindeki etkisini gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 17Soru

33 yaşında bir erkek çocuk; boy kısalığı, halsizlik ve iştahsızlık şikayetleriyle getirilmiştir. Anamnezinde bebeklikten itibaren çok su içme ve sık idrara çıkma öyküsü olduğu, büyüme hızının akranlarının gerisinde kaldığı öğreniliyor. Fizik muayenesinde boy ve ağırlığı 3.3. persentilin altında saptanıyor; kan basıncı 90/6090/60 mmHgmmHg (normal) ölçülüyor. Laboratuvar incelemelerinde şu sonuçlar saptanıyor:

ParametreDeğer
Serum Na+Na^+138138 mEq/LmEq/L
Serum K+K^+2.82.8 mEq/LmEq/L
Serum ClCl^-116116 mEq/LmEq/L
Serum Ca2+Ca^{2+}9.69.6 mg/dLmg/dL
Serum Mg2+Mg^{2+}2.12.1 mg/dLmg/dL
Kan pHpH7.227.22
Kan HCO3HCO_3^-1212 mEq/LmEq/L
Kan pCO2pCO_22727 mmHgmmHg
İdrar pHpH6.76.7
İdrar Na+Na^+4040 mEq/LmEq/L
İdrar K+K^+2525 mEq/LmEq/L
İdrar ClCl^-3535 mEq/LmEq/L

Yapılan üriner ultrasonografide bilateral medüller nefrokalsinozis saptanıyor.

Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tip 1 (distal) renal tübüler asidoz

Cevap

Tip 1 (distal) renal tübüler asidoz
Hastada saptanan normal anyon açıklı metabolik asidoz, hipokalemi ve idrar pH'ının asidoza rağmen 5.55.5'in altına düşürülememesi (6.76.7) tipik olarak Tip 1 (distal) RTA'yı işaret eder. Ayrıca hesaplanan idrar anyon açığının pozitif olması (+30+30) renal asidifikasyon kusurunu doğrular. Medüller nefrokalsinozis ise bu tabloda hiperkalsiüriye bağlı gelişen spesifik bir bulgudur.

Adım Adım Çözüm

1
Asit-baz durumunun ve anyon açığının değerlendirilmesi
Kan pH:7.22pH: 7.22 ve HCO3:12HCO_3^-: 12 mEq/LmEq/L ile metabolik asidoz vardır. Serum anyon açığı: 138(116+12)=10138 - (116 + 12) = 10 mEq/LmEq/L (normal) bulunmuştur. Bu tablo 'Normal Anyon Açıklı (Hiperkloremik) Metabolik Asidoz' olarak tanımlanır.
Tanısal algoritmanın ilk basamağı asidozun tipini belirlemektir.
2
İdrar anyon açığının (İAA) hesaplanması
I˙AA=(Na++K+)Cl=(40+25)35=+30İAA = (Na^+ + K^+) - Cl^- = (40 + 25) - 35 = +30 mEq/LmEq/L (pozitif).
Pozitif İAA, böbreğin idrarla amonyum (NH4+NH_4^+) atamadığını ve asidifikasyon kusurunun böbrek kaynaklı olduğunu gösterir.
3
İdrar pH'ının ve klinik bulguların yorumlanması
Sistemik asidoza rağmen idrar pH'ının 5.55.5'in üzerinde (6.76.7) kalması distal tübülde hidrojen salınımı kusurunu (Tip 1 RTA) gösterir. Hipokalemi ve USG'deki medüller nefrokalsinozis bu tanıyı kesinleştirir.
Tip 1 RTA'da idrar hiçbir zaman 5.55.5'in altına düşürülemez.

Anahtar Kavram

Tip 1 (distal) RTA'da temel kusur distal tübülden H+H^+ salınımının yapılamamasıdır. Bu durum hiperkloremik metabolik asidoz, hipokalemi, uygunsuz alkali idrar pH (>5.5> 5.5), pozitif idrar anyon açığı ve nefrokalsinozis ile karakterizedir.

Daha Fazla Pratik

RTA hastalarında idrar kalsiyum/kreatinin oranının değerlendirilmesi ve Fanconi sendromu (glikozüri, aminoasidüri) varlığının araştırılması proksimal-distal ayrımı için önemlidir.

Alternatif Yöntem

RTA tiplerini ayırırken potasyum düzeyine bakmak da yardımcıdır. Tip 1 ve 2 RTA'da hipokalemi görülürken, Tip 4 RTA (hipoaldosteronizm/aldosteron direnci) hiperkalemi ile seyreder.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 18Soru

44 aylık erkek bebek, doğuştan katarakt ve belirgin jeneralize hipotoni nedeniyle değerlendiriliyor. Fizik muayenesinde karaciğer ve dalak büyüklüğü saptanmıyor, karaciğer fonksiyon testleri normal bulunuyor. İdrar tetkikinde normoglisemik glukozüri, fosfatüri ve jeneralize aminoasidüri tespit ediliyor. Kan gazı incelemesinde normal anyon açıklı metabolik asidoz saptanıyor. Buna göre, bu hastanın kliniğinden sorumlu olan en olası genetik defekt aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: OCRL-1 geni mutasyonu

Cevap

Oküloserebrorenal sendrom (Lowe sendromu) tablosuna yol açan OCRL-1 geni mutasyonu
Hastadaki normoglisemik glukozüri, fosfatüri ve jeneralize aminoasidüri bulguları proksimal tübülün yaygın disfonksiyonu olan Fanconi sendromunu göstermektedir. Fanconi sendromuna doğuştan katarakt ve belirgin jeneralize hipotoninin eşlik etmesi, X'e bağlı resesif geçiş gösteren Lowe sendromu (Oküloserebrorenal sendrom) için tipik ve patognomoniktir. Bu hastalık, inositol polifosfat-5-fosfataz enzimini kodlayan OCRL-1 genindeki mutasyon sonucu gelişir.

Adım Adım Çözüm

1
İdrar ve kan gazı bulgularını analiz etme
Normoglisemik glukozüri, fosfatüri, aminoasidüri ve normal anyon açıklı metabolik asidoz saptandı.
Bu bulguların tamamı proksimal tübülün yaygın disfonksiyonu olan Fanconi sendromuna işaret eder.
2
Ekstrarenal klinik bulguları değerlendirme
Hastada doğuştan katarakt ve jeneralize hipotoni olduğu, karaciğer tutulumunun bulunmadığı belirlendi.
Fanconi sendromuna yol açan sekonder nedenlerin (sistinoz, galaktozemi, Lowe sendromu) ayrımını yapmak için.
3
Sendromik tanıyı ve ilişkili genetik defekti belirleme
Fanconi sendromu, katarakt ve hipotoni üçlüsünün Lowe sendromu (Oküloserebrorenal sendrom) olduğu ve OCRL-1 gen mutasyonuna bağlı olduğu tespit edildi.
Hastalığın patognomonik triadını doğru genetik defekt ile eşleştirmek için.

Anahtar Kavram

Lowe sendromu (Oküloserebrorenal sendrom) kliniği ve genetiği

İpuçları

1
Hastadaki glukozüri, fosfatüri ve aminoasidüri bulgularının birlikte görülmesi, tübüler yapının hangi bölgesindeki hasarı (örneğin proksimal tübül) tanımlar?
2
Proksimal tübül disfonksiyonuna (Fanconi sendromu) eşlik eden göz (katarakt) ve sinir sistemi (hipotoni) bulguları spesifik bir metabolik/genetik sendromu gösterir.
3
Göz, beyin ve böbrek tutulumuyla seyrettiği için 'Oküloserebrorenal sendrom' olarak da bilinen bu hastalık, OCRL-1 genindeki defektle ortaya çıkar.

Daha Fazla Pratik

Dent hastalığı ve Sistinoz gibi proksimal tübülü tutan diğer hastalıkların klinik özelliklerini tekrar gözden geçirin.

Alternatif Yöntem

Sekonder Fanconi sendromu nedenleri ayırıcı tanısında kilit bulgular kullanılabilir: Gözde katarakt + hipotoni varsa Lowe sendromu, gözde korneal kristaller + fotofobi varsa Sistinoz, katarakt + karaciğer yetmezliği varsa Galaktozemi düşünülmelidir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 19Soru

1515 aylık bir erkek bebek; büyüme geriliği, çok su içme ve sık idrara çıkma şikayetleriyle polikliniğe getirilmiştir. Fizik muayenesinde boy ve vücut ağırlığı 33. persentilin altında saptanıyor. Laboratuvar incelemelerinde; serum sodyum 138138 mEq/L, potasyum 3.03.0 mEq/L, klor 112112 mEq/L, kan gazında pH 7.287.28, HCO3HCO_3 1414 mEq/L ve pCO2pCO_2 3030 mmHg saptanıyor. İdrar analizinde idrar pH’sı 5.25.2 bulunurken, glukozüri ve aminoasidüri eşlik etmektedir. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Proksimal renal tübüler asidoz (Tip 2)

Cevap

Düşük idrar pH'sı, hipokalemik metabolik asidoz ve proksimal tübül disfonksiyonu (Fanconi) bulguları olan Proksimal renal tübüler asidoz (Tip 2) en olası tanıdır.
Hastada saptanan normal anyon açıklı metabolik asidoz, hipokalemi ve idrar pH'sının 5.55.5 altında olması öncelikle Proksimal RTA'yı düşündürür. İdrarda glukoz ve aminoasit gibi maddelerin kaybı (Fanconi sendromu), proksimal tübül hasarını kanıtlayan en güçlü bulgudur.

Adım Adım Çözüm

1
Asit-baz durumunu değerlendir
Düşük pH (7.287.28) ve düşük HCO3HCO_3 (1414 mEq/L) ile normal anyon açıklı metabolik asidoz (NAGMA) mevcuttur.
Primer sorunu ve asidoz tipini belirlemek için.
2
Potasyum ve idrar pH düzeyine bak
Hipokalemi (3.03.0 mEq/L) ve asidik idrar (pH 5.25.2) saptanmıştır.
RTA tiplerini birbirinden ayırt etmek için (Tip 1'de pH >5.5, Tip 4'te K yüksek).
3
Eşlik eden tübüler bulguları kontrol et
Glukozüri ve aminoasidüri mevcuttur.
Bu bulgular proksimal tübülün genel fonksiyon bozukluğunu (Fanconi sendromu) gösterir ve Tip 2 RTA tanısını kesinleştirir.

Anahtar Kavram

Proksimal RTA (Tip 2), proksimal tübülde bikarbonat geri emilimindeki bozukluk sonucu oluşur ve sıklıkla Fanconi sendromu ile birliktedir.

Daha Fazla Pratik

Tip 1 ve Tip 2 RTA arasındaki nefrokalsinozis risk farklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 20Soru

1818 aylık bir erkek çocuk, belirgin iştahsızlık ve büyüme hızında yavaşlama şikayetleriyle getirilmiştir. Fizik muayenesinde vücut ağırlığı ve boyu 3.3. persentilin altında saptanmıştır. Anamnezinde bebeğin iştahsız olmasına rağmen çok su içtiği ve bezinin normalden çok daha sık değiştiği öğrenilmiştir. Laboratuvar tetkiklerinde; serum NaNa: 138138 mEq/L, KK: 2.92.9 mEq/L, ClCl: 115115 mEq/L, CaCa: 9.49.4 mg/dL, MgMg: 1.91.9 mg/dL bulunmuştur. Kan gazı analizinde pHpH: 7.267.26, HCO3HCO_3: 1414 mEq/L, pCO2pCO_2: 3131 mmHg saptanmıştır. İdrar analizinde; pHpH: 5.25.2, glukozüri (++++) ve yaygın aminoasidüri izlenmiştir. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tip 2 (Proksimal) renal tübüler asidoz

Cevap

En olası tanı Tip 2 (Proksimal) renal tübüler asidozdur.
Hastada saptanan normal anyon açıklı metabolik asidoz, hipokalemi ve idrarın asidifiye edilebilmesi (pH:5.2pH: 5.2) proksimal RTA ile uyumludur. Özellikle glukozüri ve yaygın aminoasidürinin varlığı, proksimal tübülde genel bir fonksiyon bozukluğu olan Fanconi sendromuna işaret eder ve bu da proksimal RTA tanısını kesinleştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Asit-baz ve elektrolit dengesinin değerlendirilmesi
pH:7.26pH: 7.26 ve HCO3:14HCO_3: 14 mEq/L ile metabolik asidoz; Cl:115Cl: 115 mEq/L ile normal anyon açıklı (hiperkloremik) asidoz saptanmıştır. K:2.9K: 2.9 mEq/L ile hipokalemi mevcuttur.
Tübüler hastalıkların ayırıcı tanısında asidozun tipi ve potasyum düzeyi kritiktir.
2
İdrar bulgularının analizi
İdrar pH:5.2pH: 5.2 (asidik) olarak bulunmuştur. Ayrıca idrarda glukoz ve aminoasit kaybı saptanmıştır.
Proksimal RTA'da serum bikarbonatı eşik değerin altına düştüğünde distal tübül idrarı asidifiye edebilir (pH<5.5pH < 5.5). Glukoz ve aminoasit kaybı proksimal tübülün genel emilim bozukluğunu (Fanconi sendromu) kanıtlar.
3
Klinik sentez ve tanı koyma
Büyüme geriliği, poliüri/polidipsi, hiperkloremik metabolik asidoz, hipokalemi ve Fanconi sendromu bulguları birleştiğinde tanı proksimal RTA'dır.
Verilen tüm laboratuvar ve klinik parametreleri açıklayan tek tanı budur.

Anahtar Kavram

Proksimal renal tübüler asidoz (Tip 2), bikarbonat geri emilimindeki bozukluk nedeniyle oluşur ve sıklıkla glukozüri, fosfatüri ve aminoasidüri ile giden Fanconi sendromunun bir parçasıdır.
Tahmini Süre:1m 30s
Sayfa 1 / 3Sonraki
Tübüler Hastalıklar Alıştırma Soruları — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı | Examkin