Dirençli şizofreni tanısı ile klozapin tedavisi başlanan ve mg/gün dozda klinik remisyon sağlanan yaşında erkek hasta, hastaneden taburcu olduktan bir ay sonra akut psikoz alevlenmesi tablosu ile tekrar başvurmuştur. Yapılan incelemede hastanın ilaçlarını aksatmadan kullandığı ancak hastaneden çıktıktan sonra günde paket sigara içmeye başladığı saptanmıştır. Bu hastada klozapin plazma konsantrasyonunun subterapötik düzeye inmesine ve klinik tablonun alevlenmesine neden olan temel farmakokinetik etkileşim aşağıdakilerden hangisidir?
- Sigara dumanındaki polisiklik aromatik hidrokarbonların CYP1A2 enzimini indüklemesiCevap
- BNikotinin CYP2D6 enzimi üzerinden kompetitif inhibisyon yaparak klozapin klirensini azaltması
- CKarbonmonoksitin klozapinin distal tübüldeki aktif sekresyonunu kompetitif olarak engellemesi
- DSigara dumanındaki katran bileşenlerinin mide pH'ını artırarak klozapinin emilimini azaltması
- ENikotinin klozapinin plazma albüminine bağlanma oranını azaltarak serbest fraksiyonu artırması
Cevap
Sigara dumanındaki polisiklik aromatik hidrokarbonların CYP1A2 enzimini indüklemesi sonucunda klozapin metabolizması hızlanır ve plazma düzeyi subterapötik seviyeye iner.
Klozapin, dirençli şizofrenide kullanılan en etkili atipik antipsikotiktir ancak terapötik aralığı dardır. CYP1A2 enzimi ile metabolize edildiğinden, sigara dumanındaki polisiklik aromatik hidrokarbonlar bu enzimi indükleyerek klozapin düzeyini %50'ye varan oranlarda düşürebilir. Hastanede sigara içmeyen bir hastanın taburcu olup sigaraya başlaması, ilaç düzeyinin hızla düşmesine ve psikozun alevlenmesine neden olur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İlaç-Çevresel Faktör Etkileşimi: CYP1A2 İndüksiyonu