Kranial Sinirler

28 soru

Soru 21Soru →

6565 yaşında bir erkek hasta, ani gelişen yutma güçlüğü ve ses kısıklığı şikayetiyle acil servise başvuruyor. Yapılan nörolojik muayenede yumuşak damak paralizisi, uvulanın sağlam tarafa deviasyonu ve laringoskopide vokal kord felci saptanıyor. Hastanın kalp hızı, kan basıncı ve gastrointestinal fonksiyonlarının tamamen normal olduğu, dil hareketlerinde ve ekstremite motor/duyu fonksiyonlarında herhangi bir kayıp bulunmadığı gözleniyor. Bu klinik tabloya neden olan vasküler patolojinin, bulbusun (medulla oblongata) hangi bölgesindeki ve hangi fonksiyonel komponenti içeren nükleusu etkilediği söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Lateral bölge - Özel visseral efferent (SVESVE)

Cevap

Bulbusun lateral bölgesinde yer alan nucleus ambiguus ve bu nükleustan çıkan özel visseral efferent (SVESVE) lifler
Hastanın semptomları (yumuşak damak paralizisi ve ses kısıklığı), farenks ve larenksin motor innervasyonundan sorumlu olan SVESVE (özel visseral efferent) liflerinin hasar gördüğünü gösterir. Bu liflerin merkezi, bulbusun lateralinde yer alan nucleus ambiguus'tur. Kalp hızı ve sindirim gibi otonomik fonksiyonların normal olması, vagus sinirinin parasempatik merkezi olan nucleus dorsalis nervi vagi'nin (GVEGVE) etkilenmediğini kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları analiz etme
Yutma güçlüğü (disfaji), ses kısıklığı (disfoni) ve uvula deviasyonu, IX.IX. ve X.X. kranial sinirlerin motor fonksiyonlarında kayıp olduğunu gösterir.
Yumuşak damak, farenks ve larenks kaslarının felci bu sinirlerin hasarını işaret eder.
2
Etkilenen fonksiyonel komponenti belirleme
Farenks ve larenksin çizgili kasları yutak arklarından (branchial arches) köken aldığı için bunların innervasyonu özel visseral efferenta (SVESVE) aittir.
Otonomik (parasempatik) fonksiyonların (GVEGVE) normal olması, hasarın sadece somatomotor (branchial motor) bileşende olduğunu doğrular.
3
Nükleer lokalizasyonu tespit etme
Yutma ve ses ile ilgili SVESVE liflerinin merkezi bulbusun lateralindeki nucleus ambiguus'tur.
Nucleus ambiguus; IXIX, XX ve XIXI'in kranial parçasının motor liflerinin çıkış merkezidir.
4
Diferansiyel tanı yapma
Dil hareketlerinin normal olması nucleus nervi hypoglossi'nin (GSEGSE), otonomik dengenin korunması ise nucleus dorsalis nervi vagi'nin (GVEGVE) sağlam olduğunu gösterir.
Bu durum lezyonun bulbusun lateral kısmındaki retiküler formasyonda sınırlı olduğunu kanıtlar.

Anahtar Kavram

Nucleus ambiguus, bulbusun lateralinde yer alan ve yutak arkı kökenli çizgili kasları inerve eden SVE liflerinin merkezidir.

İpuçları

1
Yutma ve konuşma kasları embriyolojik olarak yutak (farenks) arklarından gelişir.
2
Vagus sinirinin motor (çizgili kas) ve parasempatik (düz kas) liflerinin nükleusları beyin sapında farklı konumlarda bulunur.
3
Nucleus ambiguus farenks ve larenks kasları için ana motor merkezdir ve bulbusun lateral kısmında yer alır.

Daha Fazla Pratik

Wallenberg sendromu (lateral medüller sendrom) bulgularını ve etkilenen nükleusları tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 22Soru →

Nervus facialis'in kafa tabanındaki seyri sırasında, ganglion geniculi proksimalinde meydana gelen bir hasar sonrası iyileşme sürecinde; hastanın yemek yerken etkilenen tarafta gözyaşı döktüğü (timsah gözyaşları / Bogorad sendromu) gözlenmiştir. Hasar sonrası yanlış yöne (n. petrosus major'a doğru) rejenere olan bu preganglionik parasempatik (GVE) liflerin kaynaklandığı çekirdek ve kafa tabanında fossa pterygopalatina'ya ulaşmak için geçtiği açıklık aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nucleus salivatorius superior - Foramen lacerum

Cevap

Nucleus salivatorius superior ve Foramen lacerum seçeneği doğrudur.
Timsah gözyaşları sendromu, n. facialis'in ganglion geniculi proksimalindeki hasarlarında, submandibular beze gitmesi gereken sekretomotor liflerin yanlışlıkla n. petrosus major'a (lakrimal yol) saptığı bir durumdur. Bu liflerin merkezi nucleus salivatorius superior'dur ve n. petrosus major kafa tabanında foramen lacerum bölgesinden geçerek canalis pterygoideus'a dahil olur.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloyu tanımla
Yemek yerken gözyaşı dökme (timsah gözyaşları sendromu), kranyal sinir VII (n. facialis) lezyonlarında görülen bir aberran rejenerasyon bulgusudur.
Hasar sonrası rejenere olan liflerin yanlış sinir kılıflarına girmesi sonucu ortaya çıkar.
2
Etkilenen liflerin fonksiyonel komponentini ve kaynağını belirle
Gözyaşı ve tükürük sekresyonunu sağlayan lifler GVE (genel visseral efferent) yani parasempatik liflerdir. N. facialis'in parasempatik çekirdeği Nucleus salivatorius superior'dur.
Bu çekirdek hem lakrimal bez hem de submandibular/sublingual bezler için ortak preganglionik kaynaktır.
3
Anatomik seyri kafa tabanı seviyesinde analiz et
Normalde chorda tympani içinde seyretmesi gereken lifler, lezyon sonrası n. petrosus major yoluna saparlar. N. petrosus major kafa tabanında foramen lacerum üzerinden canalis pterygoideus'a girer.
Preganglionik liflerin fossa pterygopalatina'daki ganglion pterygopalatinum'a ulaşması için bu yolu izlemesi gerekir.

Anahtar Kavram

Kranyal sinirlerin parasempatik çekirdekleri ve kafa tabanı foramenleri arasındaki klinik ve anatomik ilişki.

Alternatif Yöntem

Aberran rejenerasyonun mantığını kavramak: 'Yanlış adrese giden sinyal'. Tükürük uyarısı (yemek yeme), yanlışlıkla gözyaşı kanalına (n. petrosus major) yönlendirilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 23Soru →

2525 yaşında bir kadın hasta, sağ gözünü kapatamama ve ağız köşesinde sarkma şikayetiyle başvuruyor. Yapılan fizik muayenede m. orbicularis oculi paralizisi ile birlikte ağız kuruluğu (tu¨ku¨ru¨ktükürük salgısındasalgısında azalmaazalma) saptanıyor. Bu hastada fonksiyonu bozulan kranial sinir gibi Genel Visseral Efferent (GVE) lif taşıyan ve kafatasını foramen jugulare'den geçerek terk eden sinir aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nervus glossopharyngeus

Cevap

Nervus glossopharyngeus, n. facialis gibi GVE lif taşıyan ve foramen jugulare'den geçen sinirdir.
Vakadaki hasta n. facialis (CN VII) lezyonuna sahiptir. Bu sinir, salgı fonksiyonu için Genel Visseral Efferent (GVE) lifler taşır. Seçenekler arasında hem GVE lif taşıyan (parotis bezinin sekretomotor uyarımı için) hem de kafatasını foramen jugulare'den terk eden sinir nervus glossopharyngeus'tur (CN IX).

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları analiz etme.
Hastadaki mimik kası paralizisi ve salgı bozukluğu, n. facialis'in (CN VII) fonksiyon kaybını işaret eder.
M. orbicularis oculi bir mimik kasıdır ve tükürük bezlerinin (submandibular/sublingual) parasempatik uyarımı n. facialis tarafından sağlanır.
2
Fonksiyonel bileşen eşleştirmesi yapma.
N. facialis'in salgı fonksiyonundan sorumlu bileşeni Genel Visseral Efferent (GVE) liflerdir.
GVE lifler otonomik (parasempatik) lifleri temsil eder; n. facialis'te bu lifler nucleus salivatorius superior'dan çıkar.
3
Foramen jugulare içeriklerini ve bileşenlerini değerlendirme.
Foramen jugulare'den CN IX, X ve XI geçer. Bunlardan CN IX ve CN X GVE lif taşır.
N. glossopharyngeus (IX), parotis bezi için; n. vagus (X), göğüs ve karın organları için parasempatik (GVE) lif taşır.

Anahtar Kavram

Kranial sinirlerin fonksiyonel bileşenleri ve foramen komşulukları.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 24Soru →

45 yaşında bir kadın hasta, sağ gözünde belirgin kuruluk ve ağız içindeki bazı tatları algılayamama şikayetiyle başvuruyor. Yapılan muayenede dilin anterior 2/32/3 ve posterior 1/31/3 kısımlarında tat duyusunun korunmuş olduğu, ancak yumuşak damak mukozasındaki tat duyusunun (SVA lifleri) kaybolduğu saptanıyor. Ayrıca Schirmer testi ile sağ gözde lakrimal sekresyonun (GVE lifleri) olmadığı doğrulanıyor. Bu bulgulara yol açan hasarın kafa tabanında, foramenforamen lacerumlacerum üzerinden geçerek canaliscanalis pterygoideuspterygoideus'a giren hangi sinirde olduğu söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nervus petrosus major

Cevap

Nervus petrosus major
Nervus petrosus major, nervus facialis'ten (CN VII) ayrılan ve ganglion geniculi'den çıkan bir daldır. Bu sinir, glandula lacrimalis'e giden preganglionik parasempatik (GVE) lifleri ve yumuşak damaktaki tat reseptörlerinden gelen duyuları (SVA) taşır. Anatomik olarak hiatushiatus canaliscanalis nervinervi petrosipetrosi majorismajoris'ten çıkar, foramenforamen lacerumlacerum'un üzerinden geçer ve nervusnervus petrosuspetrosus profundusprofundus ile birleşerek canaliscanalis pterygoideuspterygoideus içinde ilerler. Bu nedenle hem gözyaşı kaybı hem de damak tat kaybı bu sinirin hasarını işaret eder.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları analiz et
Gözyaşı eksikliği (lakrimal bez hasarı) ve yumuşak damak tat kaybı saptandı.
Lakrimal bezin parasempatik uyarısı ve damağın tat duyusu kranial sinirlerin spesifik dalları ile taşınır.
2
Fonksiyonel komponentleri eşleştir
Gözyaşı için GVE (parasempatik) ve damak tadı için SVA (özel duyusal) lifleri gereklidir.
Nervus facialis (CN VII), ganglion geniculi seviyesinde bu iki komponenti içeren nervus petrosus major dalını verir.
3
Anatomik seyri doğrula
Sinir, foramen lacerum üzerinden geçer ve nervus petrosus profundus ile birleşerek canalis pterygoideus'a (Vidian kanalı) girer.
Soruda belirtilen anatomik lokalizasyon (foramen lacerum ve canalis pterygoideus) nervus petrosus major'un klasik seyridir.

Anahtar Kavram

Nervus petrosus major, hem lakrimal bezin sekretomotor (GVE) hem de damağın tat duyusu (SVA) liflerini taşıyan, nervus facialis'in kafa tabanı içindeki kritik bir dalıdır.

Daha Fazla Pratik

Ganglion pterygopalatinum'daki sinaps sonrası liflerin glandula lacrimalis'e ulaşmak için izlediği yolu (N. maxillaris -> N. zygomaticus -> N. lacrimalis) gözden geçirin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 25Soru →

2727 yaşında bir kadın hasta, özellikle merdiven inerken belirginleşen çift görme şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenede hastanın diplopiyi telafi etmek için başını sağ omzuna doğru eğdiği ve sol gözünde adduksiyon pozisyonundayken aşağı bakış kısıtlılığı olduğu saptanıyor.

Buna göre, bu klinik tabloya neden olan kranial sinirin fonksiyonel komponenti ve kafa tabanını terk ettiği açıklık aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genel somatik efferent (GSE) - Fissura orbitalis superior

Cevap

Hasarlanan sinir nervus trochlearis olup, Genel somatik efferent (GSE) lifler taşır ve kafa tabanını fissura orbitalis superior'dan terk eder.
Hastada tarif edilen 'merdiven inerken çift görme' ve diplopiyi düzeltmek için yapılan 'baş eğme' (head tilt) manevrası, nervus trochlearis (CN IV) lezyonunun klasik belirtileridir. Bu sinir, m. obliquus superior kasını uyarır ve gelişimsel olarak somit türevi olan bu kası inerve ettiği için genel somatik efferent (GSE) komponentine sahiptir. Kafa tabanını ise CN III, CN VI ve V1 ile birlikte fissura orbitalis superior'dan terk ederek orbitaya girer.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları analiz et
Merdiven inerken diplopi ve kompansatuar baş eğme (sağ tarafa) bulguları sol nervus trochlearis (CN IV) felcine işaret eder.
Nervus trochlearis, m. obliquus superior kasını uyarır; bu kasın felcinde hasta aşağı bakamaz ve diplopiyi gidermek için başını karşı tarafa eğer.
2
Sinirin fonksiyonel komponentini belirle
Nervus trochlearis, somatik kökenli bir ekstraoküler kası uyardığı için genel somatik efferent (GSE) lifler içerir.
Göz kaslarını ve dil kaslarını uyaran sinirler (CN III, IV, VI, XII) GSE çekirdek yapısına sahiptir.
3
Kafa tabanı çıkış noktasını saptan
Nervus trochlearis, kafa tabanını fissura orbitalis superior aracılığıyla terk eder.
Orbita içindeki kasları uyaran motor sinirlerin tamamı (CN III, IV, VI) fissura orbitalis superior'dan geçer.

Anahtar Kavram

Nervus trochlearis (CN IV) lezyonları, GSE komponenti ve kafa tabanı geçiş yolu.
Soru 26Soru →

5858 yaşında bir erkek hastada kafa tabanındaki bir kitle nedeniyle dilin arka 1/31/3 kısmında tat kaybı, yutkunma güçlüğü ve parotis bezi sekresyonunda azalma saptanmıştır. Bu klinik tabloya neden olan sinirin kafa tabanını terk ettiği açıklığın hemen medial komşuluğunda yer alan kemik kanaldan geçen kranial sinirin taşıdığı temel fonksiyonel lif komponenti aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: GSE

Cevap

Canalis hypoglossalis'ten geçen N. hypoglossus (CN XII), dilin intrinsik ve ekstrinsik kaslarına motor uyarı taşıyan GSE komponentine sahiptir.
Hastadaki bulgular (tat kaybı, parotis sekresyon azlığı) n. glossopharyngeus (CNCN IXIX) lezyonuna işaret eder. Bu sinir foramen jugulare'den geçer. Foramen jugulare'nin hemen medialinde yer alan kanal canalis hypoglossalis'tir ve içinden n. hypoglossus (CNCN XIIXII) geçer. N. hypoglossus, dil kaslarını inerve eden saf motor bir sinir olup GSE (Genel Somatik Efferent) lifler taşır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları analiz et
Dilin arka 1/31/3 kısmında tat kaybı ve parotis salgı azlığı N. glossopharyngeus (CNCN IXIX) harabiyetini gösterir.
N. glossopharyngeus, dilin arka 1/31/3'ünün hem tat hem genel duyusunu alır ve parotis bezine GVE (parasempatik) lifler taşır.
2
Lezyonun anatomik lokalizasyonunu belirle
N. glossopharyngeus, kafa tabanını foramen jugulare'den terk eder.
Foramen jugulare; CN IX, X ve XI'in geçtiği temel açıklıktır.
3
Komşu kanalı ve içindeki siniri saptan
Foramen jugulare'nin hemen medialinde occipital kemikte yer alan kanal, canalis hypoglossalis'tir.
Bu kanalın içinden N. hypoglossus (CNCN XIIXII) geçer.
4
Hedef sinirin fonksiyonel komponentini belirle
N. hypoglossus, saf motor bir sinirdir ve fonksiyonel komponenti GSE'dir.
Somatik kökenli dil kaslarını (m. palatoglossus hariç) inerve eden GSE (Genel Somatik Efferent) lifler taşır.

Anahtar Kavram

Kranial sinirlerin kafa tabanı çıkış delikleri ve fonksiyonel komponent eşleşmeleri.

Daha Fazla Pratik

Fossae cranii posterior'daki diğer foramenleri (porus acusticus internus gibi) ve içeriklerini gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 27Soru →

Nucleus salivatorius inferior'dan kaynaklanan preganglionik parasempatik lifleri, parotis bezinin sekretomotor uyarımını sağlamak üzere ganglion oticum'a taşıyan sinir aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nervus petrosus minor

Cevap

Nucleus salivatorius inferior'dan çıkan lifleri ganglion oticum'a taşıyan sinir Nervus petrosus minor'dur.
Nervus petrosus minor, nucleus salivatorius inferior'dan gelen preganglionik parasempatik lifleri taşıyan ve bu lifleri ganglion oticum'a ulaştıran temel sinirdir. Bu yolak parotis bezinin salgı yapmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Çekirdek ve sinir eşleşmesini yapın.
Nucleus salivatorius inferior, Nervus glossopharyngeus (IXIX) ile ilişkilidir.
Parotis bezinin parasempatik kontrolü IXIX. kranial sinir tarafından sağlanır.
2
Beyin sapından çıkan liflerin izlediği yolu takip edin.
Lifler n. glossopharyngeus'tan ayrılıp n. tympanicus (Jacobson siniri) olarak cavitas tympani'ye girer.
Tympanik boşlukta plexus tympanicus'u oluşturmak için.
3
Tympanik pleksustan çıkan ve gangliona giden dalı belirleyin.
Pleksustan çıkan lifler Nervus petrosus minor'u oluşturur.
Bu sinir kafatası tabanındaki foramen ovale'den geçerek ganglion oticum'a ulaşır.

Anahtar Kavram

Parotis bezinin parasempatik yolu: Nucleus salivatorius inferior →\rightarrow N. glossopharyngeus →\rightarrow N. tympanicus →\rightarrow Plexus tympanicus →\rightarrow N. petrosus minor →\rightarrow Ganglion oticum →\rightarrow N. auriculotemporalis.

İpuçları

1
Bu yolak IXIX. kranial sinir ile başlar.
2
Lifler orta kulaktaki pleksus tympanicus'tan geçtikten sonra bu sinir ismini alır.
Tahmini Süre:50s
Soru 28Soru →

6262 yaşında bir erkek hasta, son zamanlarda belirginleşen ses kısıklığı, yutma güçlüğü ve sağ omuzunu yukarı kaldırmada (silkme) zorlanma şikayetleri ile başvuruyor. Fizik muayenede uvulanın sola deviye olduğu ve sağ omuz silkme hareketinin karşı dirence karşı zayıfladığı saptanıyor. Bu hastadaki klinik tabloya neden olan lezyonun bulunduğu kafa tabanı açıklığı ve bu açıklıktan geçen venöz yapı aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak eşleştirilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Foramen jugulare - Sinus sigmoideus

Cevap

Foramen jugulare - Sinus sigmoideus
Hastada görülen ses kısıklığı ve uvula deviasyonu N. vagus'un, omuz silkme güçlüğü ise N. accessorius'un zedelendiğini kanıtlamaktadır. Bu her iki sinir de N. glossopharyngeus ile birlikte foramen jugulare'den geçer. Ayrıca sinus sigmoideus bu açıklıkta vena jugularis interna'ya dönüştüğü için doğru eşleşme 'Foramen jugulare - Sinus sigmoideus' şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulgular üzerinden etkilenen sinirleri tanımla.
Ses kısıklığı ve uvula deviasyonu N. vagus (X), omuz silkme zorluğu ise N. accessorius (XI) tutulumuna işaret eder.
Uvula sağlam tarafa çekilir (paralizi tarafı sağdır) ve N. accessorius'un spinal parçası m. trapezius'u inerve eder.
2
Bu sinirlerin ortak anatomik geçiş noktasını belirle.
Nervus glossopharyngeus (IX), Nervus vagus (X) ve Nervus accessorius (XI) kafa tabanını foramen jugulare'den terk eder.
Vernet sendromu (Juguler foramen sendromu) bu üç sinirin birlikte felcini tanımlar.
3
Açıklıktan geçen damarsal yapıları eşleştir.
Sinus sigmoideus, foramen jugulare seviyesinde vena jugularis interna adını alarak devam eder.
Dural venöz sinüslerin drenaj yollarını bilmek kafa tabanı anatomisi için kritiktir.

Anahtar Kavram

Juguler foramen içerisinden IX, X ve XI. kranial sinirler ile Sinus sigmoideus (V. jugularis interna olarak) geçer.
ÖncekiSayfa 2 / 2
Kranial Sinirler Alıştırma Soruları — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı — Sayfa 2 | Examkin