Kemoterapötikler

Bakteriyel DNA sentezi sırasında DNA giraz (topoizomeraz $II$) ve topoizomeraz $IV$ enzimlerini inhibe ederek bakterisidal etki gösteren, klinik kullanımı sırasında özellikle yaşlılarda ve glukokortikoid kullanan hastalarda aşil tendiniti riskini artırdığı bilinen antibiyotik grubu aşağıdakilerden hangisidir?

$65$ yaşındaki erkek hasta, kronik gut artriti nedeniyle günlük $0.6$ mg dozunda kolşisin profilaksisi almaktadır. Yakın zamanda başlayan öksürük, halsizlik ve düşük dereceli ateş şikayetleri üzerine atipik pnömoni ön tanısıyla bir antibiyotik reçete edilmiştir. Tedavinin dördüncü gününde hastada şiddetli karın ağrısı, sulu diyare, yaygın kas ağrıları ve konfüzyon gelişmiş; laboratuvar tetkiklerinde pansitopeni, kreatin kinaz ($CK$) yüksekliği ve akut böbrek yetmezliği saptanmıştır.

Bu klinik tabloda kolşisin ile girdiği etkileşim sonucu toksisiteye neden olan antibiyotiğin bakteriler üzerindeki temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Öksürük ve halsizlik şikayetiyle başvuran bir üniversite öğrencisine, hücre duvarı olmayan bir bakteri ($Mycoplasma$ $pneumoniae$) tarafından oluşturulan enfeksiyon şüphesiyle protein sentezini elli S ($50S$) ribozomal alt birimi üzerinden baskılayan bir ilaç reçete edilmiştir. Buna göre, bu hastada kullanılan antibiyotik aşağıdakilerden hangisidir?

$20$ yaşında bir hastaya akut sistit tanısıyla oral siprofloksasin tedavisi başlanmıştır. Hastanın aynı zamanda gastrit şikayetleri nedeniyle magnezyum ve alüminyum içeren antasit şuruplar kullandığı öğrenilmiştir. Bu hastada siprofloksasinin terapötik etkinliğinin beklenen düzeyin altında kalmasının en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

$72$ yaşında erkek hasta, sağ bacağında ani başlayan şiddetli ağrı, hızlı ilerleyen kızarıklık ve bül oluşumu şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Yapılan fizik muayene ve cerrahi konsültasyon sonucunda "nekrotizan fasiit" ön tanısıyla operasyona alınıyor. Debridman materyalinin kültüründe $Streptococcus$ $pyogenes$ (Grup A Streptokok) üremesi saptanıyor. Klinik seyirde, ortamdaki bakteri yükünün çok yüksek (yüksek inokülum) olması nedeniyle mikroorganizmaların büyük oranda stasyoner faza geçtiği ve bu durumun Penisilin G gibi beta-laktam antibiyotiklerin etkinliğini belirgin şekilde azalttığı (Eagle etkisi) görülüyor.

Bu klinik senaryoda, beta-laktam grubu antibiyotiklerin etkinliğinin azalmasından sorumlu olan temel farmakolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Antimikrobiyal ilaçların kombine kullanımında ortaya çıkan farmakodinamik etkileşimleri kantitatif olarak değerlendirmek amacıyla fraksiyonel inhibitör konsantrasyonu ($FİK$) indeksi kullanılmaktadır. Yapılan bir laboratuvar analizinde, A ilacının tek başına minimum inhibitör konsantrasyonu ($MİK$) $8 \mu g/mL$, B ilacının tek başına $MİK$ değeri ise $32 \mu g/mL$ olarak saptanmıştır. Bu iki ilaç birlikte kullanıldığında ise üremeyi durduran konsantrasyonlar sırasıyla $1 \mu g/mL$ ve $4 \mu g/mL$’ye düşmüştür.

Buna göre, hesaplanan indeks değeri göz önüne alındığında bu iki ilaç arasındaki etkileşim türü aşağıdakilerden hangisidir?

$62$ yaşında erkek hasta, febril nötropeni tablosunda iken kan kültüründe seftazidime duyarlı *Pseudomonas aeruginosa* üremesi üzerine seftazidim tedavisi başlanmış, ancak tedavinin ilk dozunda anafilaktik şok tablosu gelişmiştir. Bu hastanın tedavisine başka bir grup antibiyotikle devam edilmesi planlanmaktadır. Bu hastada, seftazidim ile olan yapısal benzerliği (özdeş yan zincir yapısı) nedeniyle çapraz duyarlılık riski en yüksek olan ve bu nedenle kullanımı kontrendike kabul edilen antibiyotik aşağıdakilerden hangisidir?

Metastatik kolon adenokarsinomu nedeniyle kemoterapi alan $55$ yaşındaki bir erkek hastada, tedavi sürecinde avuç içlerinde ve ayak tabanlarında ağrılı eritem, şişlik ve deskuamasyon ile karakterize el-ayak sendromu (palmar-plantar eritrodizestezi) gelişmiştir. Bu klinik tabloya en sık neden olan ve etki mekanizması timidilat sentetaz enziminin irreversibl inhibisyonu olan antineoplastik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$30$ yaşında, bilinen ek hastalığı olmayan bir erkek hasta, bir haftadır devam eden sulu ishal ve kramp tarzında karın ağrısı şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan dışkı incelemesinde modifiye asit-fast boyama ile $Cryptosporidium$ $parvum$ oositleri izleniyor.

Bu hastanın tedavisinde kullanılan ve pirüvat:ferredoksin oksidoredüktaz ($PFOR$) enzimini inhibe ederek etki gösteren antiparaziter ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Pnömokokal menenjit şüphesiyle takip edilen bir hastada, hücre duvarı sentezini bozarak etki eden bakterisidal bir antibiyotik ile protein sentezini durdurarak etki eden bakteriyostatik bir antibiyotik ampirik olarak birlikte kullanılmıştır. Ancak tedavi takibinde, bu kombinasyonun bakterisidal ilacın tek başına kullanıldığı duruma kıyasla daha düşük bir antibakteriyel etki (antagonizma) oluşturduğu saptanmıştır.

Kemoterapötiklerin genel prensipleri göz önüne alındığında, bu iki ilaç grubu arasında gözlenen antagonizmanın temel hücresel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Metastatik kolorektal kanser tanısı alan ve yapılan moleküler incelemede $KRAS$ geninde mutasyon saptanmayan (yabanıl tip) bir hastada, epidermal büyüme faktörü reseptörüne (EGFR) bağlanarak sinyal iletimini bloke eden monoklonal antikor tedavisi planlanmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu mekanizma ile etki gösteren ilaçtır?

Hücre duvarı sentezi sırasında peptidoglikan öncüllerini sitoplazmadan hücre dışına taşıyan lipit taşıyıcı molekülün (baktoprenol) rejenerasyonunu engelleyerek etki gösteren, belirgin nefrotoksisitesi nedeniyle klinik pratikte sistemik kullanımından kaçınılan ve genellikle topikal olarak tercih edilen antibiyotik aşağıdakilerden hangisidir?

Antifungal ilaçların etki mekanizmaları ve hücresel hedefleri dikkate alındığında; mantar hücresinde ergosterol sentezini veya sitoplazmik membran bütünlüğünü doğrudan hedef almayıp, hücre duvarının temel yapı taşı olan beta-(1,3)-D-glukan sentezini selektif olarak inhibe eden ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Bir klinik mikrobiyoloji laboratuvarında, $Staphylococcus$ $aureus$ suşlarına karşı birinci kuşak sefalosporinlerin etkinliği araştırılmaktadır. Standart mikrodilüsyon yöntemi ($10^5$ $CFU/mL$ inokulum) kullanıldığında antibiyotiğin minimum inhibitör konsantrasyonu ($MİK$) $0.25 \mu g/mL$ olarak ölçülmüştür. Ancak, aynı test düzeneğinde inokulum miktarı $10^8$ $CFU/mL$’ye çıkarıldığında $MİK$ değerinin $32 \mu g/mL$’ye yükseldiği gözlenmiştir. Bu 'inokulum etkisi' (inoculum effect) fenomeninin biyokimyasal temeli ve klinik yansıması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Allojenik hematopoietik kök hücre nakli (HKHN) yapılan CMV seropozitif bir hastada, greft başarısızlığı riskini artırmamak adına miyelosupresif yan etkisi olmayan bir antiviral ile profilaksi planlanmaktadır. Hekim, viral DNA polimerazı doğrudan inhibe etmeyen, bunun yerine viral terminaz kompleksinin UL56 alt birimine bağlanarak viral DNA'nın kesilmesini ve kapsid içine paketlenmesini engelleyen bir ajanı tercih etmiştir.

Buna göre, bu hastada kullanılan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

28 yaşında, 16 haftalık gebe bir hasta, dizüri ve sık idrara çıkma şikayetleri ile başvuruyor. İdrar kültüründe *E. coli* üremesi saptanıyor. Hastaya komplike olmayan üriner sistem enfeksiyonu tedavisi için tek doz şase formunda kullanılan, bakteriyel hücre içine gliserofosfat veya glukoz-6-fosfat taşıyıcı sistemlerini kullanarak giren bir antibiyotik reçete ediliyor. Bu ilacın etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik Miyeloid Lösemi ($KML$) tedavisinde kullanılan $İmatinib$, $Nilotinib$ ve hatta $T315I$ mutasyonunda etkili olan $Ponatinib$ gibi ajanlar, $ABL$ kinaz enziminin $ATP$ bağlanma bölgesine kompetitif olarak bağlanarak etki gösterirler. Bu bölgedeki mutasyonlar nedeniyle gelişen direnci kırmak amacıyla geliştirilen, $ATP$ bağlanma sitesinden farklı bir bölge olan miristoil cebine (myristoyl pocket) bağlanarak enzimi inaktif konformasyonda sabitleyen (allosterik inhibisyon) ve "STAMP" (Specifically Targeting the ABL Myristoyl Pocket) inhibitörü olarak adlandırılan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Antiretroviral tedavi ($ART$) deneyimli, $38$ yaşındaki $HIV-1$ pozitif erkek hastada viral yükün yükselmesi üzerine tedavi değişikliği planlanmaktadır. Yapılan fenotipik tropizm testinde virüsün sadece $CCR5$ koreseptörünü kullandığı ($R5$-tropik) rapor edilmiştir. Bu hastada Maraviroc tedavisi planlanırken, hastanın aktif tüberküloz tanısıyla tedavi aldığı ve rejiminde $CYP3A4$ üzerinde güçlü etkileri olan Rifampin bulunduğu saptanmıştır. Bu klinik durumda Maraviroc kullanımı ve yönetimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yoğun bakım ünitesinde mekanik ventilatörde takip edilen ve endotrakeal aspirat kültüründe *Enterobacter cloacae* üreyen bir hastanın antibiyogramında, izolatın üçüncü kuşak sefalosporinlere in vitro duyarlı olduğu raporlanmıştır. Ancak hekim, tedavi sırasında kromozomal AmpC beta-laktamaz enziminin indüklenmesine bağlı olarak direnç gelişme riskinin yüksek olduğunu belirtmiştir. Bu nedenle tedaviye, bu enzime karşı yüksek derecede dayanıklı olan ve yapısındaki zwitterion (çift kutuplu iyon) özelliği sayesinde Gram-negatif bakterilerin dış membran porinlerinden çok hızlı geçebilen dördüncü kuşak bir sefalosporin ile başlanmasına karar verilmiştir.

Tanımlanan farmakolojik özelliklere sahip ve bu hastanın tedavisinde tercih edilen antibiyotik aşağıdakilerden hangisidir?

$54$ yaşında bir erkek hastaya sigmoid kolon rezeksiyonu planlanmaktadır. Operasyon öncesi cerrahi alan enfeksiyonu profilaksisi amacıyla, Gram negatif enterik basillerin yanı sıra $Bacteroides$ $fragilis$ gibi anaerob patojenleri de kapsayan ikinci kuşak bir sefalosporin seçilmek istenmektedir. Bu klinik durumda tercih edilmesi gereken en uygun antibiyotik aşağıdakilerden hangisidir?