Otakoidler ve Antiinflamatuar İlaçlar

Histaminin kalp üzerindeki pozitif inotrop (kasılma gücü artışı) ve pozitif kronotrop (hız artışı) etkilerine temel olarak aracılık eden reseptör aşağıdakilerden hangisidir?

Romatoid artrit tedavisinde kullanılan tofasitinib ve barisitinib gibi 'hedefe yönelik sentetik DMARD'lar (tsDMARD), hücre içi Janus kinaz (JAK) sinyal yolaklarını inhibe ederek sitokin etkilerini bloke ederler. Bu ilaç grubunun yan etki profili göz önüne alındığında, TNF-alfa inhibitörlerine kıyasla görülme riski istatistiksel olarak daha yüksek olan ve tedavi öncesi hastaların aşılanma durumunun özellikle sorgulanmasını gerektiren enfeksiyon tablosu aşağıdakilerden hangisidir?

$43$ yaşında kadın hastaya romatoid artrit ($RA$) tanısı konularak haftalık $12.5$ $mg$ dozunda metotreksat tedavisi başlanıyor. Bu hastada ilacın terapötik etkisinin ortaya çıkmasında rol oynayan ve pürin metabolizması üzerinden gerçekleşen temel antiinflamatuar mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$62$ yaşında kadın hasta, $10$ yıldır Romatoid Artrit ($RA$) tanısıyla takip edilmektedir. Metotreksat ve adalimumab tedavilerine rağmen hastalık aktivitesi kontrol altına alınamayan hastanın tıbbi öyküsünde, son iki yıl içerisinde iki kez hastaneye yatış gerektiren akut divertikülit atağı geçirdiği bildirilmiştir. Bu hastada yeni bir biyolojik ajan başlanması planlanırken, gastrointestinal perforasyon riskindeki artış nedeniyle özellikle kaçınılması gereken ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

24 yaşında bir kadın hasta, çıkacağı gemi yolculuğu sırasında oluşabilecek hareket hastalığını (motion sickness) önlemek amacıyla bir ilaç kullanmak istemektedir. Bu endikasyonda etkili olan birinci kuşak antihistaminiklerin (örn. dimenhidrinat), setirizin gibi ikinci kuşak antihistaminiklere göre tercih edilmesini sağlayan temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Histamin reseptörlerinin (H1, H2, H3 ve H4) doku dağılımı, sinyal iletim yolakları ve bu reseptörleri etkileyen ilaçların moleküler mekanizmaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

$6$ yaşında bir erkek çocuk, mevsimsel alerjik rinit ve kronik ürtiker şikayetleri nedeniyle tedaviye alınmıştır. Hastanın iştahsızlık ve kilo alamama şikayetleri de göz önünde bulundurularak, hekimi hem alerjik semptomları baskılayacak hem de iştahı stimüle edecek bir farmakolojik ajan reçete etmiştir. Tedavi sonrası alerjik semptomları gerileyen ve iştahı belirgin şekilde artan çocukta; yan etki olarak belirgin sedasyon, ağız kuruluğu ve konakomodasyon bozukluğu izlenmiştir. Bu hastada kullanılan ilacın iştah artırıcı etkisinden sorumlu olan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Karsinoid sendrom tanısıyla takip edilen ve Raynaud fenomeni eşlik eden $60$ yaşında bir erkek hastada, hipertansiyonun kontrol altına alınması için bir farmakolojik ajan planlanmaktadır. Tercih edilecek bu ilacın; damar düz kaslarındaki $\alpha_1$-adrenerjik reseptörleri bloke etmesinin yanı sıra, vasküler düz kas ve trombositlerdeki $5-HT_2$ reseptörlerini de güçlü bir şekilde bloke ederek vazodilatasyon sağlaması ve trombosit agregasyonunu önlemesi beklenmektedir. Bu özelliklere sahip olan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Herediter anjiyoödem (HAÖ) patogenezinde rol oynayan vazoaktif mediyatörler hedef alınarak geliştirilen ilaçlardan hangisi; plazma kallikreini veya C1 esterazı inhibe etmek yerine, doğrudan bradikininin bağlandığı $B_2$ reseptörlerini kompetitif olarak bloke ederek akut atakların tedavisinde kullanılır?

Suçiçeği veya influenza gibi viral enfeksiyon geçirmekte olan çocuklarda ateş düşürücü amacıyla kullanıldığında; karaciğerde mikroveziküler yağlanma ve akut ensefalopati ile seyreden Reye sendromu gelişimine yol açabilen ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Romatoid artrit ($RA$) tedavisinde kullanılan konvansiyonel sentetik hastalık modifiye edici antiromatizmal ilaçlardan ($DMARD$) biri olan leflunomid, ön-ilaç yapısındadır ve vücutta aktif metaboliti olan $A77$ $1726$'ya dönüşür. Bu ilacın etki mekanizması, farmakokinetiği ve klinik yönetimi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Obstetride doğum indüksiyonu planlanan bir gebede, uterus kontraksiyonlarını uyarmak ve özellikle servikal olgunlaşmayı ($cervical$ $ripening$) sağlamak amacıyla vajinal yolla kullanılan prostaglandin analoğu aşağıdakilerden hangisidir?

65 yaşında, kronik gastrit ve peptik ülser öyküsü bulunan bir hastaya osteoartrit ağrılarını kontrol altına almak amacıyla selektif bir $COX-2$ inhibitörü olan selekoksib başlanmıştır. Ancak bu ilacın, aspirin gibi non-selektif $NSAİİ$'lerin aksine, kardiyovasküler trombotik olay (miyokard enfarktüsü vb.) riskini artırabileceği bilinmektedir. Bu hastada selektif $COX-2$ inhibitörlerinin protrombotik risk oluşturmasından sorumlu olan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Araşidonik asidin metabolizmasında görev alan sitokrom $P450$ ($CYP$) epoksijenaz yolağı sonucunda oluşan; vasküler düz kaslarda kalsiyuma duyarlı potasyum ($BK_{Ca}$) kanallarını açarak hiperpolarizasyona ve dolayısıyla vazodilatasyona yol açan, aynı zamanda antiinflamatuar ve kardiyoprotektif etkileri bulunan eikozanoid grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar ($NSAİİ$) genellikle analjezik, antipiretik ve antiinflamatuar etkileri nedeniyle klinik kullanıma girerler. Ancak, santral sinir sisteminde etkili olmasına rağmen periferik dokularda zayıf siklooksijenaz ($COX$) inhibisyonu yapması nedeniyle antiinflamatuar etkisi yok denecek kadar az olan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Primer pulmoner hipertansiyon tanısı konulan $45$ yaşındaki bir kadın hastaya; vasküler endotel kaynaklı olan, trombosit agregasyonunu inhibe eden ve güçlü vazodilatör etkileri bulunan bir eikozanoidin stabil analoğu reçete edilmek isteniyor. Bu farmakolojik profile uyan ve inhalasyon yoluyla da uygulanabilen ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Vazoaktif peptidler, vasküler tonusun dinamik regülasyonunda zıt yönde güçlü etkiler gösteren moleküllerdir. Bu peptidlerin reseptör alt tipleri ve sinyal iletim mekanizmaları dikkate alındığında, bilinen en güçlü endojen vazokonstriktör ve en güçlü endojen vazodilatör moleküllerin farmakolojik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$Aspirin$, siklooksijenaz-2 ($COX-2$) enzimini serin kalıntısı üzerinden asetilleyerek bu enzimin prostaglandin sentezleme yeteneğini inhibe eder. Ancak, diğer nonsteroid antiinflamatuar ilaçlardan ($NSAİİ$) farklı olarak, asetillenmiş $COX-2$ enzimi tamamen işlevsiz kalmaz; katalitik aktivitesi değişerek araşidonik asidi farklı bir ürüne dönüştürmeye başlar. Bu ara ürün daha sonra lökositlerdeki $5-lipoksijenaz$ ($5-LOX$) tarafından "aspirin ile tetiklenen lipoksinlere" ($ATL$) dönüştürülür. Asetillenmiş $COX-2$ enzimi tarafından üretilen ve aspirin ile tetiklenen lipoksinlerin sentezinde doğrudan öncül ($prekürsör$) olan bu madde aşağıdakilerden hangisidir?

$42$ yaşında erkek hasta, ankilozan spondilit tanısıyla yeni bir ilaç kullanmaya başlamıştır. Tedavinin onuncu gününde hasta, özellikle sabahları daha belirgin olan şiddetli frontal baş ağrısı, sersemlik ve mental konfüzyon şikayetleri ile başvurmuştur. Yapılan değerlendirmede bu semptomların ilacın santral sinir sistemi (SSS) üzerindeki toksik etkilerine bağlı olduğu düşünülmüştür. Bu yan etki profili ile karakterize olan ve aynı zamanda bebeklerde duktus arteriyozus açıklığının kapatılmasında da tercih edilen nonsteroid antiinflamatuar ilaç (NSAİİ) aşağıdakilerden hangisidir?

Metastatik karsinoid tümörü olan ve günde 10-12 kez sulu dışkılaması olan 58 yaşındaki bir erkek hastada, yüksek doz somatostatin analog tedavisine rağmen semptomatik kontrol sağlanamamıştır. Bu hastada serotonin sentez yolundaki hız kısıtlayıcı basamak olan triptofan hidroksilaz enzimini periferik olarak irreversibl şekilde inhibe ederek serotonin üretimini azaltan ve tedaviye eklenen yeni nesil oral ajan aşağıdakilerden hangisidir?