Otakoidler ve Antiinflamatuar İlaçlar

Kalsitonin gen-ilişkili peptid (CGRP), trigeminal sistem aktivasyonuyla salınan ve kraniyal damarlarda belirgin genişlemeye yol açan önemli bir vazoaktif peptiddir. Bu yolağın hedeflenmesi, migren profilaksisi ve akut tedavisinde devrim yaratmıştır. CGRP antagonizması yapan ajanlar, yapısal özelliklerine ve bağlandıkları hedeflere göre farklılık gösterir.

Buna göre, dolaşımdaki CGRP molekülüne (ligand) bağlanmak yerine, doğrudan hedef hücre zarındaki CGRP reseptör kompleksine (CLR/RAMP1) bağlanarak antagonistik etki gösteren monoklonal antikor yapısındaki ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Migren profilaksisinde kullanılan ve nörojenik inflamasyon ile vazodilatasyonda kilit rol oynayan kalsitonin geni ile ilişkili peptit (CGRP) yolağını hedef alan biyolojik ajanlar geliştirilmiştir. Bu ilaçlar arasında, dolaşımdaki CGRP molekülünü nötralize etmek (ligand bağlayıcı) yerine, doğrudan CGRP reseptör kompleksine bağlanarak kompetitif antagonizma oluşturan human monoklonal antikor aşağıdakilerden hangisidir?

Peptik ülser tanısı alan bir hastada, mide pariyetal hücrelerinde bulunan histamin reseptörlerini selektif olarak bloke ederek gastrik asit salgısını baskılamak amacıyla kullanılan ilaç grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Histamin reseptörleri ve bu reseptörleri etkileyen ilaçların farmakolojik özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlış bir ifadedir?

Ürtiker ve şiddetli kaşıntı şikayetleri nedeniyle bir antihistaminik ilaç kullanmaya başlayan 55 yaşındaki kadın hastada; ağız kuruluğu, görme bulanıklığı ve idrar yapmada zorluk şikayetleri gelişmiştir. Ayrıca hastanın oturur pozisyondan ayağa kalktığında baş dönmesi ve göz kararması yaşadığı saptanmış, yapılan muayenede ortostatik hipotansiyon kaydedilmiştir. Bu hastada gözlenen ortostatik hipotansiyon tablosundan sorumlu olan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Kalsitonin reseptör benzeri reseptörün (CRLR), 'Reseptör Aktivitesini Modifiye Eden Proteinler' (RAMP) ile oluşturduğu heteromerik kompleksler vazoaktif peptidlerin reseptör özgünlüğünü belirlemektedir. Buna göre; CRLR'nin RAMP2 veya RAMP3 ile birleşmesi sonucu oluşan reseptör yapısına yüksek afiniteyle bağlanan, güçlü vazodilatör ve natriüretik etkileri bulunan vazoaktif peptid aşağıdakilerden hangisidir?

Tip 1 hipersensitivite reaksiyonları sırasında mast hücrelerinden salınan histaminin; postkapiller venüllerde endotel hücre kasılmasına, damar dışına sıvı sızmasına ve ödem oluşumuna yol açan temel hücresel sinyal iletim düzeneği aşağıdakilerden hangisidir?

Otuz beş yaşında kadın hasta, acil servise ajitasyon, yüksek ateş ($39.5 ^\circ C$), aşırı terleme ve kas seğirmeleri şikayetleriyle getiriliyor. Nörolojik muayenesinde alt ekstremitelerde belirgin hiperrefleksi ve indüklenebilir klonus saptanıyor. Hastanın özgeçmişinden, majör depresif bozukluk nedeniyle uzun süredir fluoksetin kullandığı ve üç gün önce dirençli selülit enfeksiyonu nedeniyle linezolid tedavisine başlandığı öğreniliyor.

Bu hastada gelişen klinik tablonun spesifik farmakolojik tedavisinde ilk tercih edilecek antidotun hücresel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$42$ yaşında, kronik rinosinüzit ve nazal polipozis öyküsü olan bir kadın hasta; şiddetli dismenore şikayetiyle bir propiyonik asit türevi kullandıktan yaklaşık $45$ dakika sonra gelişen jeneralize ürtiker, konjonktival hiperemi ve hırıltılı solunum ($wheezing$) şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Yapılan fizik muayenede yaygın ekspiratuar ronküsler saptanıyor ve "Aspirin ile tetiklenen solunum yolu hastalığı" ($AERD$) tanısı konuluyor.

Bu hastadaki klinik tablonun ortaya çıkmasında rol oynayan temel biyokimyasal mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar ($NSAİİ$), siklooksijenaz ($COX$) enzimini inhibe ederek etkilerini gösterirler. Bu gruptaki ilaçların büyük çoğunluğu enzim ile geri dönüşümlü ($reversibl$) etkileşime girerken, bir tanesi enzimi kovalent olarak asetilleyerek geri dönüşümsüz ($irreversibl$) blokaj yapar. Aşağıdakilerden hangisi siklooksijenaz enzimini geri dönüşümsüz olarak inhibe eden bu ilaçtır?

Romatoid artrit (RA) tanısıyla metotreksat ve düşük doz steroid kullanan 55 yaşındaki bir hastanın tedavisine hastalık aktivitesinin devam etmesi nedeniyle yeni bir ajan eklenmiştir. Hasta aynı zamanda atriyal fibrilasyon nedeniyle varfarin kullanmaktadır. Yeni tedaviye başlandıktan 2 hafta sonra yapılan kontrolde hastanın INR değerinin terapötik aralığın altına düştüğü (subterapötik) ve varfarin dozunun artırılması gerektiği saptanmıştır. Bu klinik etkileşime ve enzim aktivitesi değişikliğine en çok neden olması beklenen ilaç ve mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik böbrek yetmezliği ve kalp yetmezliği öyküsü olan 72 yaşındaki erkek hasta, sık tekrarlayan ve şiddetli ağrılı akut gut atakları nedeniyle başvuruyor. Hastanın komorbiditeleri nedeniyle NSAİİ ve kolşisin kullanımı kontrendike kabul ediliyor. Sistemik kortikosteroid tedavisine de yetersiz yanıt veren hastaya, akut atakların profilaksisi ve tedavisi için monosodyum ürat kristallerinin inflamazom aktivasyonu sonucu tetiklediği ana sitokini hedef alan bir biyolojik ajan başlanması planlanıyor. Bu klinik tabloda tercih edilen ilacın moleküler hedefi aşağıdakilerden hangisidir?

Sisplatin gibi yüksek derecede emetojenik kemoterapötiklerin uygulanmasını takiben ortaya çıkan ve özellikle $24-72$. saatler arasında pik yapan 'geç faz' (delayed) kusmaların kontrolünde, nükleus traktus solitarius'taki $P$ maddesi ($Substance$ $P$) etkisini antagonize eden ilaçlar kritik öneme sahiptir. Bu grupta yer alan, kan-beyin bariyerini yüksek oranda geçerek santral etki gösteren ve farmakokinetik olarak $CYP3A4$ enzimini inhibe etmesi nedeniyle beraberinde kullanılan deksametazon dozunun yaklaşık $\%50$ oranında azaltılmasını gerektiren ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Deneysel bir çalışmada, histaminin vasküler etkileri araştırılırken; damar endotelinin sağlam olduğu preparatlarda nitrik oksit ($NO$) aracılı hızlı bir vazodilatasyon gözlenirken, endoteli deneysel olarak uzaklaştırılmış preparatlarda daha yavaş başlayan ancak daha uzun süren bir vazodilatör yanıtın devam ettiği saptanmıştır. Buna göre, endotelden bağımsız olarak gelişen bu direkt vazodilatör etkiden sorumlu olan histamin reseptörü ve uyardığı sinyal iletim yolağı aşağıdakilerden hangisidir?

Romatoid artrit ($RA$) tedavisinde kullanılan aşağıdaki ilaçlardan hangisinin kullanımı sırasında gelişebilecek retinal toksisite riski nedeniyle hastaların periyodik göz muayenesi ile izlenmesi gerekir?

Kronik non-steroid antiinflamatuar ilaç (NSAİİ) tedavisi gören bir romatoid artrit hastasında, gastrik ülser profilaksisi amacıyla sentetik bir Prostaglandin E1 (PGE1) analoğu olan misoprostol başlanmıştır. Bu ilaç, midedeki paryetal hücreler üzerinde bulunan spesifik reseptörleri uyararak gastrik asit salgısını azaltmaktadır.

Buna göre misoprostol, asit sekresyonunu inhibe edici etkisini aşağıdaki reseptör alt tipi ve sinyal iletim mekanizması eşleşmelerinden hangisi aracılığıyla gerçekleştirir?

$52$ yaşında, $10$ yıldır romatoid artrit nedeniyle azatioprin kullanan erkek hastada, son zamanlarda tekrarlayan gut atakları üzerine tedaviye kronik yönetim amacıyla bir ilaç eklenmiştir. Tedavinin $3$. haftasında hastada yaygın halsizlik, ateş ve boğaz ağrısı gelişmiştir. Yapılan laboratuvar tetkiklerinde derin lökopeni ve trombositopeni saptanmıştır. Bu hastadaki klinik tabloya neden olan ilaç etkileşiminin temel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Ankilozan spondilit tanısı ile takip edilen 35 yaşındaki erkek hastada, tedavi uyumunu artırmak amacıyla günde tek doz kullanılabilen bir nonsteroid antiinflamatuar ilaç (NSAİİ) tercih edilmiştir. Tedavinin 3. haftasında hasta şiddetli karın ağrısı ve melena şikayetiyle başvurmuş, endoskopide çoklu gastrik ülserler saptanmıştır. Kullanılan ilacın plazma yarı ömrünün 50 saatin üzerinde olduğu ve yoğun enterohepatik sirkülasyona girmesi nedeniyle gastrointestinal toksisite riskinin, sınıfındaki diğer ilaçlara göre belirgin yüksek olduğu bilinmektedir. Bu klinik tabloya neden olan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$46$ yaşında erkek hasta, $15$ yıldır Romatoid Artrit ($RA$) tanısıyla takip edilmektedir. Metotreksat, sülfasalazin ve ardışık olarak kullanılan iki farklı tümör nekroz faktör ($TNF$) inhibitörü tedavisine rağmen hastalık aktivitesi ($DAS28 > 5.1$) yüksek seyretmektedir. Romatoloji uzmanı, hastaya $B$-lenfosit yüzey antijeni olan $CD20$'ye karşı geliştirilmiş kimerik bir monoklonal antikor tedavisi eklemeye karar verir. Bu hastada başlanması planlanan tedaviyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kronik tofüslü gut tanısıyla takip edilen, diyet düzenlemesi ile birlikte maksimum doz ksantin oksidaz inhibitörü ve ürikosürik tedavilere rağmen hedef serum ürik asit düzeylerine ulaşılamayan $62$ yaşında erkek hastaya peglotikaz tedavisi başlanıyor. Tedaviye başlandıktan sonraki ilk üç infüzyon boyunca serum ürik asit düzeyleri $3$ mg/dL'nin altında seyreden hastanın, son kontrolünde ürik asit düzeyinin $7.5$ mg/dL'ye yükseldiği saptanıyor. Bu klinik tablo ve laboratuvar bulgusu ışığında, hastada gelişmesi en muhtemel komplikasyon ve yapılması gereken en uygun klinik yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?