Otonom Sinir Sistemi Farmakolojisi

Cerrahi operasyon sonrası non-obstrüktif mesane atonisi gelişen bir hastada tedavi amacıyla kullanılan; yapısında bulunan karbamoil grubu sayesinde asetilkolinesteraz enziminden etkilenmeyen ve beta-metil grubu sayesinde nikotinik reseptör aktivitesi göstermeyen direkt etkili kolinerjik agonist aşağıdakilerden hangisidir?

Yoğun bakım ünitesinde sedasyon amacıyla kullanılan ve $\alpha_2$-adrenerjik reseptörlere karşı $\alpha_1$-reseptörlerine oranla yaklaşık $1600:1$ oranında yüksek selektivite gösteren dekstemedetomidin ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

65 yaşında bir erkek hasta, hem benign prostat hiperplazisi ($BPH$) hem de esansiyel hipertansiyon nedeniyle selektif $\alpha_{1}$ adrenerjik reseptör antagonistleri ile tedavi edilmektedir. Bu hastada kullanılan ilaç gruplarının farmakodinamik özellikleri, yan etki profilleri ve klinik yansımaları göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Postoperatif üriner retansiyon, glokom ve ağız kuruluğu gibi klinik durumların tedavisinde kullanılan direkt etkili kolinerjik agonistlerin farmakolojik ve yapısal özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yapı-etki ilişkisi incelendiğinde; molekülünde karbamoil grubu taşıması nedeniyle asetilkolinesteraz enzimine dirençli olan, ancak beta-metil grubu içermediği için muskarinik etkilerinin yanı sıra belirgin nikotinik reseptör agonist aktivitesi de gösteren direkt etkili parasempatomimetik ilaç ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Feokromositoma tanısı alan 45 yaşındaki bir erkek hastada cerrahi öncesi hazırlık sürecinde, henüz alfa-adrenerjik reseptör blokajı sağlanmadan yanlışlıkla nadolol tedavisine başlanmıştır. Bu uygulama sonrası hastada kan basıncının ani ve tehlikeli şekilde yükseldiği (hipertansif kriz) gözlenmiştir.

Bu klinik tablonun ortaya çıkmasındaki temel farmakolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Myastenia Gravis tanısıyla $60\text{ mg}$ piridostigmin ($4 \times 1$) kullanan $62$ yaşında erkek hasta; son bir haftadır görme azlığı nedeniyle başvurduğu oftalmolog tarafından reçete edilen, ekotiofat içeren göz damlasını kullanmaya başladıktan sonra yaygın kas güçsüzlüğü, aşırı sekresyon artışı, abdominal kramplar ve dilde fasikülasyonlar şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenede miyozis ve bradikardi saptanıyor. Hastaya ayırıcı tanı amacıyla uygulanan $2\text{ mg}$ edrofonyum sonrası solunum yetmezliği tablosunun derinleştiği ve kas gücünün daha da azaldığı gözleniyor.

Buna göre, bu klinik tablo ve gelişen ilaç etkileşimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

62 yaşında, kronik kalp yetersizliği ve hipertansiyon tanısı ile takip edilen bir hastanın tedavi planına yeni bir ilaç eklenmesi kararlaştırılmıştır. Tercih edilecek ilacın $\beta_1$ ve $\beta_2$ reseptörlerini bloke etmesine ek olarak, $\alpha_1$ adrenerjik reseptörlerini de bloke ederek periferik vazodilatasyon yapması ve antioksidan özellikleriyle kalp yetersizliğinde mortaliteyi azaltması istenmektedir. Bu klinik profile en uygun ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Anamnezinde benign prostat hiperplazisi (BPH) ve dar açılı glokom öyküsü olan $60$ yaşındaki bir erkek hasta, şüpheli bir madde alımı sonrası acil servise getirilmiştir. Hastanın fizik muayenesinde belirgin taşikardi, ışığa yanıtı zayıf midriyatik pupillalar, hiperpireksi ($39.5^\circ C$) ve yaygın cilt kuruluğu saptanmıştır. Ayrıca, iskelet kaslarında herhangi bir fasikülasyon gözlenmediği ve barsak seslerinin ileri derecede azaldığı (sessiz karın) not edilmiştir. Bu klinik tabloya neden olan en olası farmakolojik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Otonom sinir sistemi nörotransmisyonunda, bir sinir ucundan salınan nörotransmitterin, farklı tipteki komşu bir sinir ucundan başka bir nörotransmitterin salınımını etkilemesi "heteroreseptör" aracılı modülasyon olarak tanımlanır. Buna göre, sempatik sinir uçları üzerinde yer alan ve parasempatik sinir uçlarından salınan asetilkolin ($ACh$) ile aktive olarak norepinefrin salınımını inhibe eden reseptör aşağıdakilerden hangisidir?

42 yaşında bir kadın hastaya, aşırı aktif mesane tanısıyla oksibutinin tedavisi başlanmıştır. Tedavinin üçüncü gününde hastada şiddetli göz ağrısı, görme bulanıklığı, bulantı ve baş ağrısı şikayetleri gelişmiştir. Yapılan fizik muayenede intraoküler basınç artışı, konjonktival hiperemi ve midriyazis saptanmıştır. Bu hastada gelişen klinik tablonun en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Otonom sinir sisteminde sempatik sinir uçlarında gerçekleşen katekolamin biyosentezinde, tirozin aminoasidinden epinefrin oluşumuna kadar geçen süreçte çeşitli enzimler görev alır. Bu biyosentez yolunun hız kısıtlayıcı (rate-limiting) basamağını katalizleyen enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Otonom sinir sistemi nörotransmisyonunda, nörotransmiter sentezinin hız kısıtlayıcı (rate-limiting) basamağının farmakolojik inhibisyonu ve salınımın presinaptik modülasyonu fizyolojik süreçlerin kontrolünde kritik rol oynar.

Buna göre, adrenerjik sinir ucunda katekolamin sentezinin hız kısıtlayıcı basamağını inhibe eden ajan ile aynı sinir ucundan norepinefrin salınımını artıran (pozitif feedback/fasilitasyon) presinaptik reseptör eşleşmesi aşağıdakilerden hangisidir?

Atropin gibi ilaçlarla oluşan antikolinerjik zehirlenmelerin tedavisinde; tersiyer amonyum yapısında olması ve kan-beyin engelini geçerek santral etkileri de geri döndürebilmesi nedeniyle tercih edilen antikolinesteraz aşağıdakilerden hangisidir?

Feokromositoma tanılı bir hastada cerrahi girişim öncesinde katekolamin etkilerini baskılamak amacıyla kullanılan, adrenerjik reseptörlere kovalent bağlanarak irreversibl (geri dönüşümsüz) blokaj yapan non-selektif alfa reseptör antagonisti aşağıdakilerden hangisidir?

Bir farmakoloji laboratuvarında, izole bir arter preparatı üzerine asetilkolin damlatıldığında damarda belirgin bir gevşeme (vazodilatasyon) gözleniyor. Daha sonra aynı arter preparatının iç yüzeyi mekanik olarak kazınıp endotel tabakası tamamen uzaklaştırılıyor. Bu yeni durumda damar üzerine tekrar asetilkolin uygulandığında, gevşeme yerine damar düz kasında belirgin bir kasılma (vazokonstriksiyon) meydana geldiği tespit ediliyor.

Buna göre, sağlam endoteli olan damarda asetilkolin ile gözlenen ilk gevşeme yanıtına aracılık eden temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Bir hastada antimuskarinik ilaç toksisitesi (atropin zehirlenmesi) ile organofosfat zehirlenmesine bağlı gelişen kolinerjik kriz arasında ayırıcı tanı yapılmak istenmektedir. Aşağıdaki klinik bulgulardan hangisinin saptanması, tablonun atropin zehirlenmesi olmadığını, aksine bir kolinerjik kriz olduğunu gösterir?

55 yaşında esansiyel hipertansiyon tanısı olan bir hastada, tedavi amacıyla başlanan $\beta$-adrenerjik reseptör antagonistinin hem bilinen en yüksek $\beta_1$ selektiviteye sahip olduğu hem de endotelyal nitrik oksit ($NO$) sentezini artırarak vazodilatör etki gösterdiği bilinmektedir. Bu hastada kullanılan ve belirtilen farmakodinamik profile sahip olan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Sağ el işaret parmağındaki derin kesi onarımı için acil servise başvuran 28 yaşındaki erkek hastaya, işlem öncesi yanlışlıkla epinefrin içeren lokal anestezik solüsyon ile dijital sinir bloğu (parmak kökü anestezisi) uygulanıyor. İşlemden kısa süre sonra hastanın parmağında şiddetli solukluk, soğukluk ve iskemik ağrı gelişiyor.

Epinefrinin yol açtığı bu lokal iskemik tabloyu hızla geri çevirmek ve doku nekrozunu önlemek amacıyla iskemik bölgeye lokal olarak enjekte edilmesi gereken en uygun otonomik ajanın etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Gebelik hipertansiyonu (preeklampsi) tedavisinde güvenle kullanılabilen, hem $\alpha_1$ hem de non-selektif $\beta$ reseptörleri bloke ederek periferik vasküler direnci düşüren vazodilatör etkili ilaç aşağıdakilerden hangisidir?