Soru

Zorluk: Ortaİtme ve Çizgisel Momentum

Yatay ve pürüzsüz bir masa üzerinde doğu yönünde 5 m/s5\text{ m/s} süratle kaymakta olan 2 kg2\text{ kg} kütleli bir blok, masaya sabitlenmiş bir engele çarparak yön değiştiriyor. Çarpmadan hemen sonra blok, kuzey yönünde 12 m/s12\text{ m/s} süratle hareketine devam ediyor. Buna göre, çarpışma esnasında engelin bloğa uyguladığı itmenin büyüklüğü kaç Ns\text{N}\cdot\text{s}'dir?

Cevap: 26 N·s

Cevap

Çarpışma esnasında engelin bloğa uyguladığı itmenin büyüklüğü 26 Ns26\text{ N}\cdot\text{s}'dir.
İtme, çizgisel momentumdaki değişime eşittir (I=Δp=pfpi\vec{I} = \Delta\vec{p} = \vec{p}_f - \vec{p}_i). Doğu yönündeki ilk momentum pi=10 kgm/s\vec{p}_i = 10\text{ kg}\cdot\text{m/s} ve kuzey yönündeki son momentum pf=24 kgm/s\vec{p}_f = 24\text{ kg}\cdot\text{m/s} büyüklüğündedir. Bu iki doğrultu birbirine dik olduğundan, momentum değişiminin büyüklüğü Pisagor bağıntısı (I=pi2+pf2I = \sqrt{p_i^2 + p_f^2}) kullanılarak 100+576=26 Ns\sqrt{100 + 576} = 26\text{ N}\cdot\text{s} olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk momentumun büyüklüğünü ve yönünü hesaplama
pi=10 kgm/sp_i = 10\text{ kg}\cdot\text{m/s} (Doğu)
İtme hesabı için ilk çizgisel momentumun vektörel değeri gereklidir.
2
Son momentumun büyüklüğünü ve yönünü hesaplama
pf=24 kgm/sp_f = 24\text{ kg}\cdot\text{m/s} (Kuzey)
İtme hesabı için son çizgisel momentumun vektörel değeri gereklidir.
3
Momentum değişimini vektörel olarak ç��karma
I=pfpi\vec{I} = \vec{p}_f - \vec{p}_i
İtme, çizgisel momentumdaki değişime eşittir.
4
Dik bileşenlerin bileşke büyüklüğünü Pisagor bağıntısı ile hesaplama
I=26 NsI = 26\text{ N}\cdot\text{s}
Doğu ve Kuzey yönleri birbirine dik olduğu için bileşke momentum değişimi Pisagor teoremi ile bulunur.

Anahtar Kavram

İtme (impulse) ve çizgisel momentum değişimi arasındaki vektörel ilişki.
Bu soruyu puanla