Soru

Zorluk: OrtaBir Boyutta Sabit İvmeli Hareket

Düşey doğrultuda aşağı yönde 2 m/s22\text{ m/s}^2 büyüklüğünde sabit ivmeyle hızlanmakta olan bir asansörün hızı 3 m/s3\text{ m/s} olduğu anda, kabinin tavanından bir cıvata koparak düşmeye başlıyor. Kabin yüksekliği 4 m4\text{ m} olduğuna göre, cıvata tavandan ayrıldığı andan itibaren asansörün tabanına çarpana kadar geçen sürede yerde duran durgun bir gözlemciye göre kaç metre yer değiştirmiştir? (g=10 m/s2g = 10\text{ m/s}^2 alınız; hava direnci önemsizdir.)

  1. A
    2
  2. B
    4
  3. C
    5
  4. 8Cevap
  5. E
    10

Cevap

8
Doğru değer olan 8 metrelik yer değiştirme, asansör içi bağıl ivme yardımıyla cıvatanın uçuş süresinin 1 saniye olarak hesaplanması ve bu süre zarfında yerdeki gözlemcinin referans sisteminde cıvatanın sahip olduğu ilk hız ile yer çekimi ivmesi kullanılarak yer değiştirme formülünün uygulanmasıyla elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Cıvatanın asansör tabanına göre bağıl ivmesini bulunuz.
abagil=gaasansor=102=8 m/s2a_{\text{bagil}} = g - a_{\text{asansor}} = 10 - 2 = 8\text{ m/s}^2 aşağı yöndedir.
Asansör ve cıvata aynı yönde ivmelendiğinden, kabin içindeki gözlemciye göre cıvatanın bağıl ivmesi bu ivmelerin farkı olur.
2
Cıvatanın kabin tabanına düşme süresini hesaplayınız.
h=12abagilt24=128t2t=1 sh = \frac{1}{2} a_{\text{bagil}} t^2 \Rightarrow 4 = \frac{1}{2} \cdot 8 \cdot t^2 \Rightarrow t = 1\text{ s} bulunur.
Cıvata tavandan ayrıldığı anda kabine göre ilk bağıl hızı sıfırdır, bu yüzden bağıl ivmeyle serbest düşme hareketi yapar.
3
Yerdeki gözlemciye göre cıvatanın yer değiştirmesini hesaplayınız.
Δy=v0t+12gt2Δy=3(1)+5(1)2=8 m\Delta y = v_0 t + \frac{1}{2} g t^2 \Rightarrow \Delta y = 3(1) + 5(1)^2 = 8\text{ m} aşağı yönde olur.
Cıvata koptuğu anda asansörün yere göre 3 m/s3\text{ m/s}'lik aşağı yönlü hızına sahiptir ve yer çekimi ivmesiyle hareket eder.

Anahtar Kavram

İvmelenen referans sistemlerinde bağıl hareket ve bir boyutta sabit ivmeli hareket denklemleri.
Bu soruyu puanla