Soru

Zorluk: OrtaBir Boyutta Sabit İvmeli Hareket

Düşey doğrultuda sabit 10 m/s10\text{ m/s} hızla yükselmekte olan bir sıcak hava balonu, yerden 75 m75\text{ m} yükseklikteyken balondaki bir yolcu elindeki taşı balona göre serbest bırakıyor. Hava direncinin önemsiz olduğu ve yer çekimi ivmesinin g=10 m/s2g = 10\text{ m/s}^2 kabul edildiği bu ortamda, taş yere çarptığı anda balon ile taş arasındaki düşey uzaklık kaç metre olur?

  1. A
    50
  2. B
    75
  3. C
    105
  4. D
    115
  5. 125Cevap

Cevap

Taş yere çarptığı anda balon ile taş arasındaki düşey uzaklık 125 metredir.
Taş serbest bırakıldığında balonun yukarı yönlü 10 m/s10\text{ m/s} hızını kazanır. Yer çekimi ivmesi altındaki hareket denklemi çözüldüğünde uçuş süresi 5 s5\text{ s} olarak bulunur. Sabit hızla yükselen balon bu sürede yerden 125 m125\text{ m} yüksekliğe ulaşır ve taş yerde olduğundan aralarındaki uzaklık 125 m125\text{ m} olur.

Adım Adım Çözüm

1
Taşın balona göre serbest bırakıldığında sahip olacağı yere göre ilk hızı belirlenir.
Taşın yere göre ilk hızı yukarı yönlü v0=10 m/sv_0 = 10\text{ m/s} olur.
Balon yukarı yönlü hareket ettiği için serbest bırakılan cisim, balonun hızını kazanır.
2
Taşın havada kalma süresi düşey hareket denklemi kullanılarak hesaplanır.
Taş t=5 st = 5\text{ s} sürede yere ulaşır.
y(t)=h0+v0t12gt2y(t) = h_0 + v_0 t - \frac{1}{2}gt^2 bağıntısından 0=75+10t5t20 = 75 + 10t - 5t^2 denklemi kurulur. Bu denklem t22t15=0t^2 - 2t - 15 = 0 şeklinde düzenlendiğinde pozitif kök t=5 st = 5\text{ s} olarak bulunur.
3
Taş yere çarptığı anda balonun yerden yüksekliği hesaplanır.
Balonun yüksekliği 125 m125\text{ m} olur.
Balon sabit hızlı hareket yaptığından geçen sürede y=h0+vbt=75+10×5=125 my = h_0 + v_b t = 75 + 10 \times 5 = 125\text{ m} yüksekliğe ulaşır. Taş yerde olduğu için aralarındaki mesafe de bu yüksekliğe eşittir.

Anahtar Kavram

Bir Boyutta Sabit İvmeli Hareket (Düşey Atış ve Bağıl Hız)
Bu soruyu puanla