Tüm alıştırma soruları

842 soru

Soru 361Soru

Bir yulaf koleoptilinin (filiz kını) gövdesinde, tek yönlü ışık uyaranı etkisiyle gerçekleşen fototropizma (yönelim) sürecindeki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Fototropizma süreci şu sıralamayla gerçekleşir: Işığın algılanması, oksin asimetrisinin oluşumu, oksin iletimi, gölge taraftaki hücrelerin boyuna uzaması ve nihai yönelim hareketi.
Sıralama, biyolojik bir tepkinin klasik aşamalarını izler: algılama (reseptör), sinyal iletimi/düzenleme (oksin asimetrisi ve iletimi), hücresel yanıt (çeper gevşemesi ve uzama) ve organizma düzeyinde tepki (bükülme).

Adım Adım Çözüm

1
Uyaranın tespiti
Koleoptil ucu ışığı algılar.
Fototropizma uyaran yönüne bağlı bir hareket olduğu için önce ışık yönü belirlenmelidir.
2
Hormonal asimetri
Oksinler gölge tarafa birikir.
Işık, oksin hormonunun asimetrik dağılmasına yol açan temel etkendir.
3
Taşınım
Oksin uzama bölgesine iner.
Bitkilerde büyüme, uçtan aşağı doğru iletilen oksinlerin etkisiyle kontrol edilir.
4
Fizyolojik değişim
Gölge tarafta hücreler daha fazla uzar.
Oksin derişiminin yüksek olduğu tarafta 'asit büyüme hipotezi' gereği hücre çeperleri gevşer.
5
Makroskobik hareket
Bitki ışığa doğru bükülür.
Bir tarafın diğerinden daha hızlı büyümesi yönelim hareketini oluşturur.

Anahtar Kavram

Fototropizma mekanizması ve oksin hormonunun asimetrik dağılımı.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 362Soru

Çiçekli bitkilerde dişi organın tohum taslağında gerçekleşen megasporogenez ve embriyo kesesi oluşumu sürecine ait aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Süreç sırasıyla; megaspor ana hücresinin mayoz geçirmesi, megasporların dejenerasyonu, fonksiyonel megasporun üç kez karyokinez geçirmesi ve son olarak çekirdeklerin konumlanarak embriyo kesesini oluşturması şeklinde gerçekleşir.
Süreç, tohum taslağındaki diploid ana hücrenin mayozuyla başlar. Oluşan hücrelerden biri hariç diğerlerinin erimesi türün karakteristik bir özelliğidir. Kalan tek hücrenin çekirdeği üç kez mitoz geçirerek sekizli çekirdek grubunu oluşturur. Son aşamada ise bu çekirdekler hücre içinde özel bölgelere yerleşerek olgun embriyo kesesini meydana getirir.

Adım Adım Çözüm

1
Megasporogenezin başlangıcını belirleme
Diploid (2n2n) megaspor ana hücresinin mayoz geçirmesi sonucunda 4 adet haploit (nn) megaspor oluşur.
Eşeyli üreme için haploit neslin oluşması zorunludur.
2
Hücre sayısının düzenlenmesi
Oluşan 4 megaspordan 3'ü eriyerek kaybolur ve 1 fonksiyonel megaspor kalır.
Sitoplazma miktarının tek bir hücrede yoğunlaşarak embriyo kesesi gelişimi için yeterli besin sağlanması amaçlanır.
3
Çekirdek sayısının artırılması
Fonksiyonel megasporun çekirdeği sitokinez (sitoplazma bölünmesi) olmadan 3 kez mitoz geçirerek 8 çekirdekli bir yapı oluşturur.
Embriyo kesesindeki farklılaşacak yapılar için (antipot, polar, sinerjit, yumurta) gerekli genetik materyalin çoğaltılması gerekir.
4
Embriyo kesesinin olgunlaşması
Çekirdekler 3-2-3 şeklinde dizilir; zarların oluşumuyla antipotlar, sinerjitler, yumurta hücresi ve polar çekirdekler organize olur.
Döllenmeye hazır megagametofit yapısının tamamlanması sağlanır.

Anahtar Kavram

Megasporogenez ve Megagametogenez
Soru 363Soru

Angiospermlerde (kapalı tohumlu bitkiler) tozlaşmanın ardından gerçekleşen çift döllenme sürecine dair bazı basamaklar aşağıda karışık olarak verilmiştir.

Bu olayların, tozlaşmadan itibaren başlayarak tohum oluşumu öncesine kadar gerçekleşme sırasını mantıksal bir dizilim oluşturacak şekilde düzenleyiniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sıralama; polen tanesinin stigmaya tutunması, polen tüpünün oluşmaya başlaması, tüp içinde sperm çekirdeklerinin mitozla üretilmesi, tüpün kemotropizma ile mikropile ulaşması ve nihayetinde sperm çekirdeklerinin embriyo kesesindeki hücrelerle kaynaşarak çift döllenmeyi gerçekleştirmesi şeklindedir.
Doğru sıralama, önce polenin stigmaya ulaşması (tozlaşma), ardından vejetatif çekirdeğin polen tüpünü oluşturması, tüp uzarken generatif çekirdeğin mitozla sperm çekirdeklerini üretmesi, tüpün kemotropizma ile mikropile doğru büyümesi ve son olarak sperm çekirdeklerinin embriyo kesesine girerek çift döllenmeyi gerçekleştirmesi adımlarını takip eder.

Adım Adım Çözüm

1
Tozlaşmanın gerçekleşmesi
Polen tanesi stigmaya ulaşır ve buradaki salgılar sayesinde çimlenme başlar.
Sürecin başlaması için polenin dişi organa fiziksel olarak taşınması gerekir.
2
Polen tüpü oluşumu
Vejetatif çekirdek kontrolünde polen tüpü, dişicik borusu içine doğru büyür.
Sperm çekirdeklerinin embriyo kesesine taşınabilmesi için bir kanal oluşturulmalıdır.
3
Sperm oluşumu
Polen tüpü içinde generatif çekirdek mitoz geçirerek nn kromozomlu iki sperm çekirdeği oluşturur.
Bitkilerde sperm çekirdekleri mayozla değil, polen tüpü içinde mitozla meydana gelir.
4
Kemotropizma
Polen tüpü, sinerjitlerden gelen kimyasal sinyalleri takip ederek tohum taslağındaki mikropil açıklığına ulaşır.
Sperm çekirdeklerinin doğru noktadan içeri girmesi sağlanmalıdır.
5
Çift döllenme
Spermlerden biri yumurtayı döllenerek zigotu (2n2n), diğeri polar çekirdeklerle birleşerek endospermi (3n3n) oluşturur.
Kapalı tohumlu bitkilerde aynı anda iki döllenme olayının gerçekleşmesi karakteristiktir.

Anahtar Kavram

Angiospermlerde döllenme süreci; tozlaşma, tüp oluşumu, tüp içi mitoz (sperm oluşumu), kemotropizma ve çift döllenme aşamalarını kapsar.

Daha Fazla Pratik

Döllenme sonrasında tohumun hangi kısımlarının ana bitkinin (2n2n), hangi kısımlarının ise yeni neslin (2n2n zigot veya 3n3n endosperm) kalıtsal özelliklerini taşıdığını analiz eden soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 364Soru

Dormansi (uyku) halindeki bir tohumun uygun çevre şartlarıyla karşılaşması sonucu çimlenmeye başlaması sürecinde meydana gelen aşağıdaki fizyolojik olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru olacak şekilde sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Çimlenme süreci; imbibisyon (su alma), giberellin sentezi, enzim aktivasyonu/hidroliz, hücresel solunum ve son olarak embriyonik kökün çıkışı sırasıyla gerçekleşir.
Çimlenme süreci fiziksel bir olay olan imbibisyonla başlar. Suyun girmesiyle metabolizma uyanır ve embriyo giberellin hormonu üretir. Bu hormon, aleuron tabakası gibi hedef bölgeleri uyararak amilaz enziminin sentezlenmesini sağlar. Enzimler nişastayı hidroliz eder, açığa çıkan monomerler oksijenli solunumda kullanılarak ATP üretilir. Bu ATP ile hızlanan mitoz bölünmeler sonucunda önce embriyonik kök (radikula) oluşarak tohumdan çıkar.

Adım Adım Çözüm

1
Su alımının (imbibisyon) etkisini belirle.
Tohum şişer, kabuk çatlar ve enzimlerin çalışabileceği sulu ortam oluşur.
Kuru tohumda enzimler inaktiftir; su, metabolizmayı başlatmak için şarttır.
2
Hormonal kontrolü analiz et.
Embriyo, giberellin (GA) hormonunu salgılar.
Giberellin, dormansiyi kıran ve amilaz gibi enzimlerin sentezini başlatan temel hormondur.
3
Besinlerin sindirim sürecini değerlendir.
Nişasta ve proteinler, hidroliz yoluyla glikoz ve amino asitlere dönüşür.
Büyüyen embriyonun hem enerji hem de yapı malzemesi için monomerlere ihtiyacı vardır.
4
Enerji üretimini ve büyümeyi ilişkilendir.
Hücresel solunum hızı artar ve kök (radikula) gelişi gözlenir.
Mitoz bölünme ve hücre uzaması yüksek miktarda ATP gerektirir.

Anahtar Kavram

Çimlenme Fizyolojisinin Biyokimyasal Basamakları

Daha Fazla Pratik

Çimlenme sırasında tohumun kuru ağırlığındaki değişim grafiğini ve fotosentezin hangi aşamadan sonra başladığını analiz eden soruları inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 365Soru

Modern biyoteknolojik ıslah çalışmalarında, soğuğa dayanıklılık geni taşıyan bir bitki türünden alınan genin, verimi yüksek ancak soğuğa dayanıksız bir kültür bitkisine aktarılması hedeflenmektedir. Bu ıslah sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olayları biyolojik işlem sırasına göre diziniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Modern ıslah çalışmalarında süreç; DNA izolasyonu, restriksiyon enzimiyle kesim, DNA ligaz ile birleştirme, hücreye aktarım ve son olarak doku kültürü ile bitki üretimi şeklinde gerçekleşir.
Süreç, genin moleküler düzeyde hazırlanmasından (izolasyon, kesme, birleştirme) organizma düzeyinde üretilmesine (aktarım, doku kültürü) doğru hiyerarşik bir sıra izler.

Adım Adım Çözüm

1
DNA'nın saflaştırılması
Hedef organizmanın tüm genetik materyali serbest kalır.
Genin üzerinde işlem yapabilmek için önce hücreden çıkarılması gerekir.
2
Restriksiyon enzimlerinin kullanımı
İstenilen gen bölgesi ve plazmitte uygun yapışkan uçlar oluşur.
Spesifik gen bölgesini ayıklamak için moleküler makaslara ihtiyaç duyulur.
3
Ligasyon işlemi
Rekombinant DNA molekülü sentezlenmiş olur.
Parçaların kovalent bağlarla birbirine tutunması sağlanır.
4
Gen aktarımı (Transformasyon)
Hedef bitki hücresi yeni geni bünyesine alır.
Genin ifade edilebilmesi için bitki genomuna dahil olması gerekir.
5
Doku kültürü (Rejenerasyon)
Transgenik (GDO'lu) yeni bir bitki bireyi oluşur.
Bitki hücrelerinin totipotent özelliği sayesinde tek hücreden yeni bir canlı üretilir.

Anahtar Kavram

Rekombinant DNA teknolojisi ve modern bitki ıslahı basamakları

Alternatif Yöntem

Süreci 'Mikro'dan 'Makro'ya ilkesiyle kodlayabilirsiniz: Önce moleküller (DNA, Enzim), sonra hücre (Vektör/Aktarım), en son organizma (Doku kültürü/Bitki).
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 366Soru

Aşağıda, kapalı tohumlu bir bitkinin eşeyli üreme sürecinde gerçekleşen bazı olaylar verilmiştir. Bu olayların gerçekleşme sırasını, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru olacak şekilde düzenleyiniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bitkilerde eşeyli üreme süreci tozlaşma ile başlar, ardından polen tüpü oluşur, spermler embriyo kesesine ulaşır ve son olarak çift döllenme gerçekleşir.
Süreç, polenin dişicik tepesine ulaşması (tozlaşma) ile başlar. Ardından polen içindeki vejetatif çekirdek, dişicik borusu boyunca ovaryuma uzanan polen tüpünü oluşturur. Bu tüp aracılığıyla taşınan sperm çekirdekleri mikropilden embriyo kesesine girer ve son olarak yumurta ile polar çekirdekleri dölleyerek süreci tamamlar.

Adım Adım Çözüm

1
Tozlaşma aşamasının tespiti
Polenin dişicik tepesine tutunması gerçekleşir.
Polen dişicik tepesine ulaşmadan tüp oluşumu veya döllenme başlayamaz.
2
Polen tüpü gelişiminin takibi
Vejetatif çekirdek dişicik borusu içinde tüp oluşturur.
Sperm çekirdeklerinin (generatif çekirdekten mitozla oluşan) ovaryuma taşınması için bir kanal gereklidir.
3
Embriyo kesesine girişin belirlenmesi
Spermler mikropilden içeri sızar.
Döllenmenin gerçekleşebilmesi için spermlerin embriyo kesesi içindeki dişi gametlerle buluşması gerekir.
4
Çift döllenme olayının sonuçlanması
Zigot (2n2n) ve endosperm (3n3n) oluşumu başlar.
İki spermden birinin yumurtayı, diğerinin iki polar çekirdeği döllemesi bitkilerdeki karakteristik çift döllenmedir.

Anahtar Kavram

Tozlaşma ve Çift Döllenme Evreleri
Soru 367Soru

Uygun çevre şartlarında bulunan bir tohumun çimlenme sürecinde gerçekleşen aşağıdaki fizyolojik olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Çimlenme süreci; suyun imbibisyon yoluyla alınması, giberellin hormonunun sentezi, sindirim enzimlerinin aktivasyonu, besinlerin monomerlerine parçalanması ve son olarak hücre bölünmesiyle kökçüğün dışarı çıkması şeklinde gerçekleşir.
Çimlenme süreci her zaman suyun imbibisyonu ile başlar. Bunu takip eden süreçte giberellin hormonu sentezlenir, enzimler aktifleşir, besinler hidroliz edilir ve son aşamada enerji kullanımıyla fiziksel büyüme (radikula çıkışı) görülür.

Adım Adım Çözüm

1
Tohumun su alması
Tohum kabuğunun çatlaması ve metabolizmanın uyanması
İmbibisyon, çimlenmeyi başlatan temel fiziksel etkidir.
2
Hormonal uyarım
Giberellin hormonu sentezinin artması
Su girişi, giberellin hormonunu aktifleşirerek uyku halini (dormansi) sonlandırır.
3
Enzim sentezi ve hidroliz
Besinlerin parçalanması
Hormonlar, amilaz gibi enzimleri sentezleterek depolanmış nişasta ve proteinlerin yıkımını sağlar.
4
Enerji üretimi ve büyüme
Radikulanın çıkışı
Besinlerin solunumda yakılmasıyla elde edilen ATPATP sayesinde mitoz bölünmeler gerçekleşir ve büyüme başlar.

Anahtar Kavram

Çimlenmenin fizyolojik aşamaları

Daha Fazla Pratik

Çimlenme için gereken şartlar (Su, Oksijen, Sıcaklık) ile fotosentezin bu aşamada neden gerçekleşmediğini inceleyen soruları çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Olayları 'Fiziksel Başlangıç (Su) -> Kimyasal Tetikleme (Hormon) -> Biyokimyasal İşlem (Enzim/Besin) -> Fizyolojik Çıkış (Büyüme)' şifresiyle aklınızda tutabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 368Soru

Oksijensiz solunum (anaerobik solunum) yapan bir bakteride, bir molekül glikozun tam oksidasyonu sürecinde meydana gelen aşağıdaki olayları, gerçekleşme sırasına göre diziniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Süreç glikolizdeki substrat düzeyinde fosforilasyon ile başlar, ardından NADH'ların ETS'ye elektron vermesi, proton gradiyentinin oluşturulması ve en son elektronların inorganik son alıcıya aktarılmasıyla tamamlanır.
Oksijensiz solunum, glikoliz ile başlar (substrat düzeyinde fosforilasyon). Ardından oluşan NADH'lar elektronlarını hücre zarındaki ETS'ye bırakır. ETS boyunca taşınan elektronların enerjisiyle proton gradiyenti kurulur ve en nihayetinde enerjisi biten elektronlar oksijen dışı inorganik bir son alıcıya aktarılarak süreç sonlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Glikoliz evresinin analiz edilmesi
Glikozun aktifleşmesi ve SDF ile ATP üretimi gerçekleşir.
Tüm hücresel solunum tepkimeleri glikoliz ile başlar.
2
Elektron taşıyıcılarının yükseltgenme aşamasının belirlenmesi
NADH molekülleri elektronlarını ETS komplekslerine aktarır.
ETS'nin çalışabilmesi için elektronların taşıyıcı moleküllerden sisteme verilmesi gerekir.
3
Kemiosmotik mekanizmanın işleyişinin incelenmesi
Protonlar (H+H^+) hücre zarının dışına pompalanır.
Elektronların ETS'den geçişi sırasında açığa çıkan enerji bu pompalama işlemini sağlar.
4
Son elektron alıcısının tespit edilmesi
Elektronlar oksijen dışı bir inorganik maddeye (NO3NO_3^-, SO42SO_4^{2-} vb.) aktarılır.
Oksijensiz solunumu fermantasyondan ayıran temel fark ETS kullanımı ve son alıcının inorganik olmasıdır.

Anahtar Kavram

Oksijensiz solunumda ETS kullanımı ve inorganik son elektron alıcıları
Soru 369Soru

Üç yıllık odunsu bir dikotil bitkinin gövdesinden alınan enine kesit incelendiğinde, en içten (merkezden) en dışa doğru (mantar tabakaya doğru) karşılaşılması beklenen doku tabakalarını sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru sıralama; merkezdeki öz bölgesinden başlayarak sırasıyla sekonder ksilem, vasküler kambiyum, sekonder floem, mantar kambiyumu ve en dıştaki mantar doku şeklinde olmalıdır.
Bitki gövdesinin merkezinde parankimatik öz bölgesi yer alır. Bu bölgeden dışa doğru gidildikçe önce odunu oluşturan sekonder ksilem, ardından bu dokuyu üreten vasküler kambiyum bulunur. Kambiyumun dışında besin iletimini sağlayan sekonder floem yer alır. En dışta ise bitkiyi dış etkenlerden koruyan peridermisin tabakaları olan mantar kambiyumu ve mantar doku bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Merkezi yapının belirlenmesi
Öz bölgesi saptanır.
Çok yıllık dikotil gövdelerinde en içteki anatomik bölge temel doku kökenli özdür.
2
Kambiyum ve iç kısmındaki iletim dokularının konumlandırılması
Sekonder ksilem, kambiyumun hemen içindedir.
Vasküler kambiyum içe doğru ksilem, dışa doğru floem ürettiği için odun (ksilem) tabakası öz ile kambiyum arasındadır.
3
Dış koruyucu tabakaların sıralanması
Floemden sonra mantar kambiyumu ve mantar doku gelir.
İkincil büyüme sırasında gövdenin en dışını örten peridermis tabakası, mantar kambiyumu ve onun ürettiği mantar dokudan oluşur.

Anahtar Kavram

Bitkilerde Sekonder Büyüme ve Gövde Anatomisi
Soru 370Soru

Bitki kökleri tarafından topraktan alınan su ve minerallerin, yapraklara kadar taşınması sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olayları, topraktan atmosfere doğru gerçekleşme sırasına göre düzenleyiniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Suyun izlediği yol sırasıyla; kök emici tüylerinden giriş, korteks tabakasında ilerleme, Kaspari şeridi kontrolünden geçiş, ksilem borularına aktarım ve yapraklardan terleme ile atmosfere salınım şeklindedir.
Sıralama, suyun topraktan başlayıp kök epidermisinden girerek sırasıyla korteks, endodermis (Kaspari şeridi kontrolü), ksilem boruları ve en sonunda yapraklardaki stomalar yoluyla havaya karışması şeklindeki anatomik ve fizyolojik yolu takip etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Topraktan suyun emilimi
Su, kök emici tüyleri ile alınır.
Toprak ile kök hücreleri arasındaki ozmotik basınç farkı suyun pasif geçişini sağlar.
2
Korteks geçişi
Su, apoplast ve simplast yollarla ilerler.
Hücreler arası boşluklar ve sitoplazmalar suyun merkezi silindire doğru akışını sağlar.
3
Endodermis denetimi
Kaspari şeridi suyu hücre içine zorlar.
Bitki, ksileme girecek su ve minerallerin miktarını hücre zarı üzerinden kontrol eder.
4
Ksilemde yükselme
Su molekülleri sütun halinde yukarı taşınır.
Kohezyon-Gerilim teorisine göre su molekülleri arasındaki hidrojen bağları ve terleme çekimi suyun yerçekimine zıt yönde ilerlemesini sağlar.

Anahtar Kavram

Bitkilerde suyun kökten yapraklara iletimi, kök basıncı ve terleme-kohezyon mekanizmalarıyla gerçekleşen pasif bir süreçtir.
Soru 371Soru

Bir bitkinin yapraklarında üretilen fotosentez ürünlerinin köklerdeki depolama hücrelerine taşınması sürecinde, 'Basınç-Akış Teorisi'ne göre gerçekleşen aşağıdaki olayları doğru bir biyolojik sıraya göre düzenleyiniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Süreç; sükrozun aktif yüklenmesi, ksilemden su girişi, kütlesel akış, sükrozun boşaltılması ve suyun ksileme geri dönmesi sırasıyla gerçekleşir.
Bitkilerde organik madde taşınması, şeker yüklemesinin yarattığı osmotik basınç farkıyla suyun ksilemden floeme girmesi ve bu basıncın içeriği itmesi esasına dayanır. Şekerlerin havuzda boşaltılmasıyla osmotik basınç düşer ve su ksileme döner.

Adım Adım Çözüm

1
Şeker yüklemesi
Kalburlu borularda osmotik basınç yükselir.
Sükrozun aktif taşımayla floeme geçmesi, hücre içi çözelti yoğunluğunu artırır.
2
Su girişi
Floem içinde turgor basıncı artar.
Yüksek osmotik basınç, komşu ksilemden suyun ozmozla çekilmesini sağlar.
3
Kütlesel akış
Organik maddeler havuz hücreye doğru taşınır.
Kaynak ve havuz arasındaki hidrostatik basınç farkı özsuyun hareketini başlatır.
4
Şeker boşaltımı
Floemdeki su potansiyeli yükselir.
Şekerin aktif veya pasif olarak havuz hücreye geçmesi, osmotik basıncı düşürür.
5
Suyun geri dönüşü
Sirkülasyon tamamlanır.
Şeker derişimi azalan floemden su, tekrar ksileme geçer.

Anahtar Kavram

Münch Basınç-Akış Teorisi

Daha Fazla Pratik

Floem taşınmasında görev alan arkadaş hücrelerinin ve kalburlu boruların yapısal farklarını (çekirdek varlığı, ribozom vb.) incelemek konuyu pekiştirir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 372Soru

Bitkilerde fotosentez ürünlerinin soymuk boruları (floem) içerisinde taşınması, 'Basınç-Akış Teorisi' ile açıklanır. Buna göre, organik madde taşınması sürecinde meydana gelen aşağıdaki olayları gerçekleşme sırasına göre düzenleyiniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bitkilerde organik madde taşınması; şekerlerin soymuk borularına yüklenmesi, ardından su girişiyle artan basınç sayesinde sıvının kütlece akışı ve son olarak şekerlerin hedef hücrede boşaltılması sırasıyla gerçekleşir.
Basınç-akış teorisine göre taşıma; kaynak hücreden floeme şeker yüklenmesi (yükleme), suyun ozmozla floeme girişi (basınç artışı), sıvının kütlece akışı ve şekerlerin havuz hücreye boşaltılması (boşaltma) sıralamasını izler.

Adım Adım Çözüm

1
Kaynak hücreden şeker yüklemesi yapılır.
Soymuk borusu içindeki çözünmüş madde yoğunluğu artar.
Aktif taşıma ile şekerlerin floeme geçirilmesi ozmotik basıncı yükseltir.
2
Odun borusundan soymuk borusuna su geçişi gerçekleşir.
Soymuk borusunda hidrostatik (turgor) basınç artar.
Su, ozmotik basıncın yüksek olduğu floem hücrelerine doğru hareket eder.
3
Sıvı akışı gerçekleşir.
Organik maddeler kaynak hücreden havuz hücreye doğru taşınır.
Yüksek basınçlı kaynak bölgesinden düşük basınçlı havuz bölgesine doğru bir akıntı oluşur.
4
Şeker boşaltılır ve su ayrılır.
Döngü tamamlanır ve su ksileme geri döner.
Havuz hücreye geçen şekerler floem yoğunluğunu düşürür, su ozmozla ayrılır.

Anahtar Kavram

Basınç-Akış Teorisi (Pressure-Flow Hypothesis)
Soru 373Soru

Bir kara bitkisinin kök emici tüyleriyle topraktan aldığı suyun, yapraklara ulaşana kadar geçtiği yapılar ve gerçekleşen olaylar aşağıda verilmiştir. Bu olayları, suyun izlediği yolu dikkate alarak ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Topraktan alınan su sırasıyla emici tüyler, korteks tabakası, endodermis (kaspari şeridi kontrolü) ve son olarak iletim dokusu olan ksileme geçer.
Bitkide suyun izlediği yatay yol anatomik bir sıradır: Dıştan içe doğru emici tüyler topraktan suyu alır, korteks bu suyun iletildiği ana gövdedir, endodermis suyun merkezi silindire geçişini denetler ve ksilem bu suyu yukarı taşır.

Adım Adım Çözüm

1
Suyun topraktan alınma noktasını belirleme
Emici tüyler
Toprakla temas eden ve yüzey alanını artıran ilk yapı emici tüylerdir.
2
Kök içindeki yatay taşınma yolunu belirleme
Korteks
Emici tüylerden sonra su, merkezi silindire ulaşana kadar parankimatik hücrelerden oluşan kabuk tabakasından geçer.
3
Kontrol noktasını saptama
Endodermis
Merkezi silindirin hemen dışındaki endodermis tabakası, kaspari şeridi sayesinde suyun kontrolsüz geçişini engeller.
4
İletim dokusuna girişi belirleme
Ksilem
Su, kökten yapraklara taşınmak üzere odun borularına (ksilem) verilir.

Anahtar Kavram

Bitkilerde suyun kök boyunca yatay taşınım yolu (Emici tüy -> Korteks -> Endodermis -> Ksilem).
Soru 374Soru

Bir bitki hücresinde gerçekleşen fotosentezin ışığa bağımlı reaksiyonları sırasında gözlenen aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru (kronolojik ve mantıksal sıraya göre) düzenleyiniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Işığa bağımlı reaksiyonlar; klorofilin uyarılması, suyun fotolizi, protonların tilakoit boşluğa pompalanması, NADPH oluşumu ve son olarak ATP sentezi sırasıyla gerçekleşir.
Işığa bağımlı reaksiyonlar fotonların klorofili uyarmasıyla (1) başlar. Klorofilin elektron ihtiyacı suyun fotoliziyle (2) karşılanır. Elektron akışı sırasında protonlar tilakoit boşluğa pompalanarak derişim farkı (3) oluşturulur. Akışın sonunda NADP+NADP^+ indirgenir (4) ve bu süreçte oluşan proton gradiyenti ATP sentaz üzerinden ATP üretimine (5) yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Klorofilin uyarılmasını belirleme
Klorofilin yükseltgenmesi
Reaksiyonun başlaması için ışık enerjisinin klorofilden elektron koparması gerekir.
2
Suyun fotolizini konumlandırma
Elektron açığının kapatılması
Sistemden ayrılan elektronların yerine suyun parçalanmasıyla oluşan elektronlar gelmelidir.
3
Proton gradiyentinin oluşumunu izleme
Derişim farkı
ETS boyunca akan elektronların enerjisi proton pompalamak için kullanılır.
4
Son elektron alıcısını tespit etme
NADPH üretimi
NADP+NADP^+ elektron akışının sonundaki alıcıdır.
5
ATP sentezini son aşama olarak belirleme
Fotofosforilasyon
Biriken potansiyel enerjinin (proton gradiyenti) ATP sentaz üzerinden ATP'ye dönüşmesi sürecin çıktısıdır.

Anahtar Kavram

Kemiozmotik Hipotez ve Işığa Bağımlı Reaksiyonlarda Elektron Akışı
Soru 375Soru

Oksijenli solunumun mitokondri içerisinde gerçekleşen evrelerinde gözlenen aşağıdaki olayları, biyokimyasal bir döngüde gerçekleşme sırasına göre diziniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Olayların doğru sıralaması: Pirüvattan asetil grubunun oluşması -> Sitrik asit sentezi -> Koenzimlerin elektronlarını ETS'ye bırakması -> Protonların zarlar arası boşluğa pompalanması -> ATP sentaz ile ATP üretimi.
Sıralama, bir glikoz molekülünün parçalanma sürecinde mitokondriye giren pirüvatın sırasıyla hazırlık evresi, Krebs döngüsü ve ardından oksidatif fosforilasyon (ETS ve kemiozmozis) basamaklarından geçmesini ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Pirüvatın oksidasyonunu belirle.
Pirüvattan CO2CO_2 çıkışı ile Asetil-CoA oluşur.
Bu olay Krebs döngüsü öncesindeki hazırlık reaksiyonudur.
2
Krebs döngüsünün giriş tepkimesini tanımla.
Asetil-CoA ve oksaloasetik asit birleşerek sitrik asidi oluşturur.
Döngü bu kararlı altı karbonlu molekülün oluşumuyla başlar.
3
Koenzimlerin ETS'deki görevini analiz et.
NADHNADH ve FADH2FADH_2 yükseltgenerek elektronlarını ETS proteinlerine aktarır.
ETS aşamasının başlaması için elektronların taşıyıcılardan sisteme verilmesi gerekir.
4
Proton itici gücün (PMF) oluşumunu incele.
Protonlar (H+H^+) zarlar arası boşlukta birikir.
Elektron enerjisi, protonları konsantrasyon farkı oluşturacak şekilde pompalar.
5
Kemiozmotik ATP sentezini tamamla.
ATP sentaz aracılığıyla oksidatif fosforilasyon gerçekleşir.
Protonların matrikse geri akışı ATP sentezi için gerekli enerjiyi sağlar.

Anahtar Kavram

Oksijenli Solunumda Enerji Dönüşüm Basamakları ve Kemiozmotik Hipotez

Daha Fazla Pratik

FADH2 molekülünün ETS'ye hangi kompleksten dahil olduğunu ve NADH'a göre neden daha az ATP ürettiğini araştırınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 376Soru

Fotosentezin kloroplastın stromasında gerçekleşen ışıktan bağımsız tepkimeleri (Calvin döngüsü) karmaşık bir enzim dizisi tarafından yönetilir. Aşağıda bu döngü sırasında gerçekleşen bazı temel olaylar karışık olarak verilmiştir:

I. NADPHNADPH moleküllerinin yükseltgenmesi sonucunda 3 karbonlu fosfogliseraldehit (PGALPGAL) moleküllerinin oluşması
II. Karbondioksitin (CO2CO_2), RubiscoRubisco enzimi aracılığıyla 5 karbonlu ribuloz bifosfata (RuBPRuBP) bağlanması
III. Fosfogliseraldehit (PGALPGAL) moleküllerinin bir kısmının ATPATP harcanarak döngünün devamlılığı için başlangıçtaki karbon yakalayıcıya dönüştürülmesi
IV. ATPATP kullanılarak 3 karbonlu fosfogliserik asit (PGAPGA) moleküllerinin kararsız ara bileşikler üzerinden aktifleştirilmesi
V. Sentezlenen PGALPGAL moleküllerinin bir kısmının döngüden ayrılarak glikoz ve diğer organik bileşiklerin sentezine katılması

Buna göre, bir molekül glikozun sentezlenebilmesi için bu olayları gerçekleşme sırasına göre diziniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Işıktan bağımsız reaksiyonlarda olayların doğru sıralanışı; karbon tespiti, ATPATP ile aktifleştirme, NADPHNADPH ile indirgenme (şeker oluşumu), şeker çıkışı ve RuBPRuBP yenilenmesi şeklindedir.
Calvin döngüsü sırasıyla; karbon sabitleme (II), ardından gelen ATPATP kullanımıyla aktivasyon (IV), NADPHNADPH ile indirgenerek PGALPGAL oluşumu (I), PGALPGAL'in besin sentezi için ayrılması (V) ve son olarak döngünün devamı için rejenerasyon (III) basamaklarını takip eder.

Adım Adım Çözüm

1
Karbon tespiti aşamasını belirleme
CO2CO_2 + RuBPRuBP \rightarrow Kararsız Ara Bileşik \rightarrow PGAPGA
Döngünün başlaması için dışarıdan gelen inorganik karbonun organik bir moleküle bağlanması gerekir.
2
Enerji transferi ve indirgenme sürecini analiz etme
PGAPGA + ATPATP + NADPHNADPH \rightarrow PGALPGAL
Oluşan asitlerin şekerlere dönüşebilmesi için önce ATP ile enerji seviyeleri yükseltilmeli (fosforilasyon), ardından NADPH'tan gelen elektronlarla indirgenmelidir.
3
Döngü çıktısı ve rejenerasyonun sırasını saptama
PGALPGAL çıkışı ve kalan PGALPGAL'lerin ATPATP ile RuBPRuBP'ye dönüşümü
Besin üretimi için gerekli miktar ayrıldıktan sonra, döngünün durmaması için alıcı molekül olan RuBP'nin yeniden üretilmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Calvin Döngüsü Evreleri
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 377Soru

Özdeş özelliklere sahip dört saksı bitkisinin, kontrollü ortamlarda sabitlenen farklı çevresel koşullar altındaki fotosentez hızları ölçülmüştür. Bu ortamların özellikleri aşağıda verilmiştir:

I. 30C30^\circ C sıcaklık, mor ışık dalga boyu, %0,1\%0,1 CO2CO_2 yoğunluğu.
II. 30C30^\circ C sıcaklık, yeşil ışık dalga boyu, %0,1\%0,1 CO2CO_2 yoğunluğu.
III. 5C5^\circ C sıcaklık, mor ışık dalga boyu, %0,1\%0,1 CO2CO_2 yoğunluğu.
IV. 55C55^\circ C sıcaklık, mor ışık dalga boyu, %0,1\%0,1 CO2CO_2 yoğunluğu.

Buna göre, bu ortamlardaki fotosentez hızlarını en yüksekten en düşüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Fotosentez hızının en yüksekten en düşüğe doğru sıralaması I - II - III - IV şeklindedir.
Fotosentez hızı, çevresel faktörlerin (sıcaklık, ışık, CO2CO_2) birleşik etkisiyle belirlenir. 30C30^\circ C sıcaklık ve mor ışık (I), klorofilin en yüksek emilimi ve enzimlerin optimum çalışması nedeniyle en yüksek hızı sağlar. Işık yeşile döndüğünde (II) emilim azaldığı için hız düşer. Sıcaklık 5C5^\circ C'ye indiğinde (III) enzim aktivitesi çok yavaşlar. 55C55^\circ C ise (IV) enzimleri denatüre ederek fotosentezi durdurma noktasına getirir.

Adım Adım Çözüm

1
Sınırlayıcı faktörlerin belirlenmesi
I. düzenekte tüm faktörler uygun, II. düzenekte ışık dalga boyu verimi düşürüyor, III. düzenekte düşük sıcaklık enzimleri yavaşlatıyor, IV. düzenekte ise yüksek sıcaklık enzimleri bozuyor.
Minimum yasasına göre fotosentez hızı, miktarı en az olan (sınırlayıcı) faktöre göre belirlenir.
2
Optimum ve kısıtlayıcı koşulların kıyaslanması
I > II > III > IV sıralaması elde edilir.
Sıcaklık enzim yapısını bozduğunda (IV) tepkime durur; enzimler yavaşladığında (III) hız azalır; yeşil ışık (II) emilimi azaltsa da metabolizma hızı 30C30^\circ C'de 5C5^\circ C'den daha yüksektir.

Anahtar Kavram

Minimum Yasası ve Çevresel Faktörlerin Fotosentez Hızına Etkisi
Soru 378Soru

Ökaryotik bir hücrenin sitoplazmasında gerçekleşen glikoliz reaksiyonlarına ait aşağıda verilen olayları, gerçekleşme sırasına göre baştan sona doğru diziniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Glikoliz evresi sırasıyla; glikozun ATP ile aktifleştirilmesi, altı karbonlu bileşiğin üç karbonlu PGAL moleküllerine parçalanması, NAD+ koenziminin indirgenmesiyle DPGA oluşumu ve son olarak substrat düzeyinde fosforilasyon ile pirüvat sentezlenmesi şeklinde gerçekleşir.
Glikoliz süreci 'hazırlık' ve 'enerji kazanımı' olmak üzere iki ana safhadan oluşur. Hazırlık safhasında glikozun ATPATP ile aktifleştirilmesi ve ardından 3 karbonlu şekerlere parçalanması gerçekleşir. Enerji kazanımı safhasında ise önce NAD+NAD^+ indirgenerek elektronları tutar, ardından fosfat aktarımıyla ATPATP ve son ürün pirüvat sentezlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Enerji yatırım evresinin belirlenmesi
Glikozun fosforillenmesi
Glikoz kararlı bir moleküldür ve parçalanabilmesi için 2 molekül ATPATP harcanarak aktifleşmesi gerekir.
2
Karbon iskeletinin bölünmesi
2 molekül PGAL oluşumu
Altı karbonlu fruktoz 1,6-bifosfat kararsızdır ve enzimlerle ikiye bölünerek üç karbonlu ara bileşiklere dönüşür.
3
Yükseltgenme ve NAD+NAD^+ indirgenmesi
NADHNADH sentezi
PGAL'den ayrılan hidrojenler NAD+NAD^+ koenzimine aktarılır; bu sırada inorganik fosfat katılımıyla yüksek enerjili bağlar içeren DPGA oluşur.
4
Enerji kazanım evresi ve son ürün oluşumu
4 ATPATP (brüt) ve 2 pirüvat
Ara bileşiklerdeki fosfatlar substrat düzeyinde fosforilasyonla ADPADP'ye aktarılır ve reaksiyon pirüvat oluşumuyla sitoplazmada tamamlanır.

Anahtar Kavram

Glikoliz Evresi Basamakları
Soru 379Soru

Oksijenli solunumun mitokondri kristalarında gerçekleşen elektron taşıma sistemi (ETS) ve kemiozmotik mekanizma süreçlerinde gözlenen aşağıdaki olayları, biyokimyasal gerçekleşme sırasına göre düzenleyiniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Oksijenli solunumun ETS evresi; koenzimlerin yükseltgenerek elektronlarını sisteme vermesiyle başlar, bu elektronların taşınmasıyla oluşan enerjiyle proton gradyanı kurulur, elektronların oksijene ulaşmasıyla su oluşur ve son olarak protonların ATP sentazdan geçişiyle ATP sentezi tamamlanır.
Süreç, elektronların sisteme girişi (yükseltgenme) ile başlar, bu elektronların hareketiyle bir proton gradyanı oluşturulur (pompalama), elektronlar son alıcıya (oksijen) ulaşır ve en nihayetinde bu gradyanın enerjisi kullanılarak ATP sentezlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Elektron giriş noktasının belirlenmesi
NADHNADH ve FADH2FADH_2 yükseltgenir.
ETS'nin çalışabilmesi için glikoliz ve Krebs evrelerinde hazırlanan elektron taşıyıcılarının sisteme elektron beslemesi gerekir.
2
Enerji dönüşümünün analizi
Protonlar (H+H^+) zarlar arası boşluğa pompalanır.
Elektronların taşınımı sırasında açığa çıkan enerji, protonları düşük derişimli oldukları matriksten yüksek derişimli oldukları zarlar arası boşluğa taşımak için kullanılır.
3
Elektron akışının sonlandırılması
Oksijen indirgenerek su oluşturulur.
Elektron taşıma zincirinin sonunda elektronların birikmemesi için son elektron alıcısı olan oksijenin bu elektronları ve ortamdaki protonları bağlaması gerekir.
4
ATP üretim mekanizmasının gerçekleşmesi
ATP sentaz aracılığıyla oksidatif fosforilasyon yapılır.
Kurulan proton gradyanı (kemiozmotik güç), protonların ATP sentaz proteininden matrikse geri sızmasını zorlar ve bu mekanik güç ATP sentezini sağlar.

Anahtar Kavram

Kemiozmotik Hipotez ve Oksidatif Fosforilasyon
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 380Soru

Aşağıda yaygın adları verilen alkin bileşiklerini, IUPAC sistemine göre adland��rılmalarında temel alınan en uzun sürekli karbon zincirlerindeki karbon sayılarına göre küçükten büyüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bileşiklerin IUPAC kurallarına göre en uzun karbon zincirlerindeki karbon sayılarına göre küçükten büyüğe sıralanışı Asetilen, Metilasetilen, İzopropilasetilen ve Etilmetilasetilen şeklindedir.
Bileşiklerin açık formülleri yazıldığında IUPAC sistemine göre ana zincirleri belirlenir. Bu zincirlerdeki karbon sayıları sırasıyla etin (asetilen) için 2, propin (metilasetilen) için 3, 3-metil-1-bütin (izopropilasetilen) için 4 ve 2-pentin (etilmetilasetilen) için 5'tir. Bu değerlerin küçükten büyüğe doğru sıralanışı Asetilen, Metilasetilen, İzopropilasetilen ve Etilmetilasetilen sırasını verir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen alkin bileşiklerinin yaygın adlarından yarı açık formüllerini yazınız.
Asetilen için HCCHHC \equiv CH, metilasetilen için CH3CCHCH_3 - C \equiv CH, izopropilasetilen için (CH3)2CHCCH(CH_3)_2CH - C \equiv CH ve etilmetilasetilen için CH3CH2CCCH3CH_3 - CH_2 - C \equiv C - CH_3 formülleri elde edilir.
Bileşiklerin sistematik adlandırılmasında temel alınan ana zincir uzunluğunu belirlemek için yapısal formüllerini bilmek gerekir.
2
Her bileşik için üçlü bağı içeren en uzun sürekli karbon zincirini (ana zincir) belirleyip karbon sayılarını bulunuz.
Etin (asetilen) 2 karbonlu, propin (metilasetilen) 3 karbonlu, 3-metil-1-bütin (izopropilasetilen) 4 karbonlu ve 2-pentin (etilmetilasetilen) 5 karbonlu ana zincirlere sahiptir.
IUPAC adlandırma kurallarına göre ana zincir uzunluklarını doğru tespit etmek sıralamanın temelini oluşturur.
3
Bulunan ana zincir karbon sayılarını (2, 3, 4, 5) küçükten büyüğe doğru sıralayınız.
Karbon sayılarına göre sıralama 2 < 3 < 4 < 5 şeklinde gerçekleştiğinden doğru sıra Asetilen, Metilasetilen, İzopropilasetilen, Etilmetilasetilen olur.
Soruda istenen küçükten büyüğe sıralama kriterini karşılamak amacıyla karşılaştırma yapılır.

Anahtar Kavram

Alkinlerin yaygın adlarından yapı formüllerinin yazılması, IUPAC kurallarına göre en uzun karbon zincirinin belirlenmesi ve adlandırılması.
ÖncekiSayfa 19 / 43Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin