Tüm alıştırma soruları

Soru 81Soru →

Çevre sorunları, ortaya çıkış nedenleri ve etki alanlarının genişliğine göre yerel, bölgesel ya da küresel ölçekte sınıflandırılır. Sol sütunda verilen çevre sorunlarını, sağ sütundaki etki özellikleri ve ölçeklerine dair açıklamalarla en uygun şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ozon tabakasının seyrelmesi küresel ölçekli açıklamayla, asit yağmurları bölgesel ölçekli açıklamayla, gürültü kirliliği ise yerel ölçekli açıklamayla eşleşmektedir.

Ozon tabakasının seyrelmesi küresel ölçekli ve kloroflorokarbon (CFC) kaynaklı bir sorundur. Asit yağmurları, fosil yakıt kullanımı ve sanayiden çıkan azot/kükürt bileşiklerinin yol açtığı bölgesel bir sorundur. Gürültü kirliliği ise kent içi beşeri faaliyetlerin yarattığı ve etki alanı dar olan yerel bir çevre sorunudur. Bu nedenle eşleştirmeler sırasıyla bire bir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Ozon tabakasının seyrelmesi sorununun ölçeğini ve nedenlerini belirleme.

Ozon tabakasının seyrelmesi küresel bir sorundur ve temel nedeni kloroflorokarbon (CFC) gazlarıdır. Bu durum birinci açıklama ile eşleşir.

Sorunun küresel ölçekte olması ve CFC gazlarıyla doğrudan ilişkisi eşleştirmeyi doğrulamak için gereklidir.

2

Asit yağmurlarının kaynaklarını ve yayılma ölçeğini analiz etme.

Asit yağmurları fosil yakıt tüketimi ve sanayiden çıkan kükürt ve azot oksit gazlarının nemle birleşmesiyle oluşur ve rüzgarların etkisiyle bölgesel ölçekte yayılır. Bu durum ikinci açıklama ile eşleşir.

Gaz türleri (kükürt, azot) ve etkilenen alanın bölgesel düzeyde olması doğru ilişkilendirme için gereklidir.

3

Gürültü kirliliğinin kaynak ve yayılma sınırlarını inceleme.

Gürültü kirliliği kentsel alanlardaki ulaşım ve beşeri faaliyetlerden kaynaklanır, etki alanı sadece yakın çevreyle sınırlı olup yerel ölçektedir. Bu durum üçüncü açıklama ile eşleşir.

Çevre sorununun yayılma alanının sadece yerel düzeyde kentsel sınırlar içinde kalması eşleştirmeyi tamamlar.

Anahtar Kavram

Çevre sorunlarının oluşum nedenleri ve coğrafi etki alanlarına göre küresel, bölgesel ve yerel ölçekte sınıflandırılması.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 82Soru →

Zonguldak, Bartın, Karabük Projesi (ZBKP), bölgedeki ekonomik faaliyetleri çeşitlendirmeyi ve mevcut sanayi kollarını modernize etmeyi amaçlayan önemli bir bölgesel kalkınma projesidir.

Aşağıda verilen ZBKP kapsamındaki alt bölgeler ile bu bölgelerde yürütülmesi planlanan öncelikli faaliyet hedeflerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Zonguldak Havzası ve Filyos Kıyı Şeridi ile kömür madenciliği ve ulaştırma altyapısı (liman); Karabük Bölgesi ile metalürji sanayisi; Bartın Çayı ve Çevresi ile tarım, ormancılık ve eko-turizm hedefleri eşleşmektedir.

ZBKP kapsamında alt bölgelerin fonksiyonel özellikleri dikkate alındığında; Zonguldak kömür madenciliği ve Filyos Limanı yatırımlarıyla, Karabük köklü demir-çelik (metalürji) sanayisiyle, Bartın ise tarım, seracılık, ormancılık ve kıyı/nehir turizmiyle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Zonguldak'ın ekonomik ve coğrafi fonksiyonlarını belirleme

Zonguldak denince akla taş kömürü (TTK) işletmeleri ve bölgedeki en önemli ulaştırma/lojistik yatırımı olan Filyos Limanı projesi gelir. Bu nedenle ulaştırma altyapısının güçlendirilmesi ve kömür madenciliğinde verimliliğin artırılması hedefiyle eşleştirilir.

ZBKP kapsamında Zonguldak ili madencilik ve lojistik (liman) fonksiyonuyla ön plandadır.

2

Karabük'ün ekonomik ve sanayi yapısını analiz etme

Karabük, Türkiye'nin ilk entegre demir-çelik fabrikasının bulunduğu şehirdir. Demir-çelik sektörü metalürji sanayisi olarak adlandırılır. Dolayısıyla bu il, metalürji sanayisinin rekabet gücünün artırılması hedefiyle eşleşir.

Karabük'ün en önemli ekonomik faaliyeti ve projedeki ana rolü ağır sanayidir.

3

Bartın'ın coğrafi özelliklerini ve ekonomik potansiyelini değerlendirme

Bartın, tarım, ormancılık ve turizm (özellikle Bartın Çayı ve Amasra kıyı turizmi) potansiyeline sahiptir. Sanayisi diğer iki ile göre daha az gelişmiştir. Bu nedenle tarım, seracılık, ormancılık ve eko-turizm hedefiyle eşleşir.

Bartın'ın proje içindeki temel fonksiyonu tarım, ormancılık ve hizmet/turizm sektörlerinin geliştirilmesidir.

Anahtar Kavram

Zonguldak, Bartın, Karabük Projesi (ZBKP) kapsamında illerin ekonomik fonksiyonları ve kalkınma hedefleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 83Soru →

Aşağıdaki ahlak felsefesi akımlarını, bu ak��mların ahlaki eylemin temel ölçütüne dair öne sürdükleri açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleştirme şu şekildedir: Pragmatizm pratik yararı esas alan açıklamayla, Utilitarizm toplumsal yararı gözeten açıklamayla, Ödev Ahlakı eylemin ödev bilinciyle yapılmasını savunan açıklamayla, Sezgicilik ise içsel seziyi ve sezgiyi temel alan açıklamayla eşleşir.

Doğru eşleştirmede her felsefi akım kendi temel ahlaki ölçütüyle eşleşmiştir. Pragmatizm pratik fayda ve yaşamsal işe yararlıkla; utilitarizm en çok sayıda insanın ortak mutluluğu ve toplumsal yararıyla; ödev ahlakı çıkar gözetmeksizin sadece ödeve uygun iyi niyetle; sezgicilik ise ahlaki doğruların içsel seziyle doğrudan kavranmasıyla eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Pragmatizm kavramının tanımı incelenir.

Pragmatizm, pratik yarar ve hayatta işe yarama ilkesini ahlaki değerin ölçütü olarak görür. Dolayısıyla bu kavram pratik yararı vurgulayan açıklama ile eşleşir.

Kavramın felsefi tanımını ve ahlak anlayışındaki karşılığını tespit etmek.

2

Utilitarizm kavramı incelenir.

Utilitarizm, bireysel faydadan çok toplumsal faydayı ve çoğunluğun mutluluğunu savunur. Bu nedenle toplumsal yarar ve en çok kişiye mutluluk sağlamayı esas alan açıklama ile eşleşir.

Genel fayda (utilite) kavramının toplumsal yansımasını bulmak.

3

Ödev Ahlakı kavramı incelenir.

Kant'ın ödev ahlakı eylemin sonucuna bakmaksızın, ödev bilinci ve iyi niyetle yapılmasını koşulsuz buyruk olarak görür. Bu yüzden ödev bilincini vurgulayan açıklama ile eşleşir.

Sonuç odaklı olmayan, niyet ve ödev temelli ahlak anlayışını ayırt etmek.

4

Sezgicilik (İntüisyonizm) kavramı incelenir.

Sezgicilik, ahlaki eylemlerde akıl veya deney yerine içsel sezginin ve doğrudan kavrayışın rehberliğini savunur. Dolayısıyla bu kavram içsel seziyi temel alan açıklama ile eşleşir.

Bilgi ve ahlakta sezginin rolünü belirlemek.

Anahtar Kavram

Ahlaki eylemin amacı ve ahlak yasasının varlığına dair farklı etik yaklaşımlar (Pragmatizm, Utilitarizm, Ödev Ahlakı, Sezgicilik).

Soru 84Soru →

Bir laboratuvarda farelere belirli bir periyotta tiz bir ses dinletildikten hemen sonra hafif bir elektroşok uygulanmaktadır. Elektroşok alan fareler irkilerek geriye doğru sıçramaktadır. Bu eşleşme birkaç kez tekrarlandıktan sonra fareler, elektroşok uygulanmasa bile yalnızca tiz sesi duyduklarında irkilip geriye sıçrama davranışı göstermeye başlamışlardır.

Buna göre, yukarıda verilen klasik koşullanma senaryosundaki durumlar ile klasik koşullanma bileşenlerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Elektroşok uygulaması -> Koşulsuz Uyarıcı; Elektroşoka verilen tepki -> Koşulsuz Tepki; Tiz ses uyarısı -> Koşullu Uyarıcı; Sadece tiz sese verilen tepki -> Koşullu Tepki

Elektroşok, organizmanın doğuştan tepki verdiği fizyolojik bir uyarıcı olduğu için koşulsuz uyarıcıdır; buna verilen ilk tepki ise koşulsuz tepkidir. Başlangıçta nötr olan tiz ses, elektroşokla ilişkilendirildikten sonra tek başına tepki oluşturabildiği için koşullu uyarıcıya dönüşmüştür. Tiz sese verilen irkilme tepkisi ise öğrenilmiş bir davranış olup koşullu tepkidir.

Adım Adım Çözüm

1

Koşulsuz uyarıcı ve tepkinin belirlenmesi

Elektroşok ve ona verilen irkilme tepkisinin doğal bağının bulunması.

Klasik koşullanmada öğrenilmemiş, doğuştan gelen refleksif bağları ayırt etmek analizin başlangıç noktasıdır.

2

Koşullu uyarıcının belirlenmesi

Başlangıçta nötr olan ve elektroşokla eşleşerek öğrenilen tiz sesin tespit edilmesi.

Koşullu uyarıcı, öğrenme sürecinden sonra tepki uyandırma gücü kazanan eski nötr uyarıcıdır.

3

Koşullu tepkinin belirlenmesi

Yalnızca tiz sese verilen öğrenilmiş irkilme tepkisinin tespit edilmesi.

Koşullu tepki, sadece koşullu uyarıcıya karşı gösterilen öğrenilmiş davranıştır.

Anahtar Kavram

Klasik Koşullanmanın Temel Bileşenleri

Soru 85Soru →

Aşağıda toplumsal yapının kurucu unsurları ile bu unsurların toplumsal hayattaki karşılıklarına dair somut örnekler verilmiştir. Sol sütunda yer alan kavramları, sağ sütundaki en uygun örnek durumlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Maddi Yapı ile dağlık engebe ve yerleşim biçimini içeren durum; Manevi Yapı ile saygı, dürüstlük ve nezaket kurallarını içeren durum; Toplumsal Kurum ile adalet ve hukuk sistemini içeren durum; Toplumsal Grup ile dağcılık kulübü üyelerinin iş birliğini içeren durum eşleşmektedir.

Maddi yapı toplumsal hayatın fiziksel ve coğrafi zeminini (dağlık arazi ve dağınık yerleşim) ifade eder. Manevi yapı toplumun ortak zihinsel ve ahlaki değerlerini (saygı, dürüstlük ve nezaket kuralları) içerir. Toplumsal kurum toplumun temel bir ihtiyacını karşılamak üzere örgütlenmiş kalıcı yapıyı (hukuk mekanizması) temsil eder. Toplumsal grup ise ortak amacı olan ve etkileşim halindeki somut insan topluluğudur (dağcılık kulübü).

Adım Adım Çözüm

1

Maddi (fiziki) yapı tanımını örnek durumlara uygulama.

Coğrafya, iklim, yer şekilleri ve yerleşim gibi fiziksel çevre koşullarının anlatıldığı durum tespit edilir ve bu durum maddi yapı ile eşleştirilir.

Dağlık arazi ve dağınık yerleşim biçimi doğrudan maddi çevreyle ilişkilidir.

2

Manevi (kültürel) yapı tanımını örnek durumlara uygulama.

Toplumsal değerler, ahlak kuralları ve normlar gibi zihinsel/kültürel unsurları barındıran durum tespit edilir ve manevi yapı ile eşleştirilir.

Yaşlılara saygı ve dürüstlük toplumsal değerleri, nezaket kuralları ise normları temsil eder.

3

Toplumsal kurum tanımını örnek durumlara uygulama.

Temel toplumsal ihtiyaçları (adalet, düzen vb.) karşılayan kurallaşmış yapı (hukuk) belirlenir ve kurum ile eşleştirilir.

Hukuk sistemi, toplumun adalet ihtiyacını karşılayan kurumsallaşmış ve kalıcı bir yapıdır.

4

Toplumsal grup tanımını örnek durumlara uygulama.

Ortak amacı olan, etkileşim içindeki somut insan birlikteliği (kulüp üyeleri) belirlenir ve grup ile eşleştirilir.

Dağcılık kulübü, belirli rollere ve ortak bir amaca sahip üyelerden oluşan somut bir toplumsal gruptur.

Anahtar Kavram

Toplumsal Yapının Maddi ve Manevi Boyutları ile Unsurları

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 86Soru →

Kişilik gelişimini ve yapısını açıklayan kuramlar, insan davranışının kaynağına dair farklı bakış açıları sunarak kendilerine özgü temel kavramlar geliştirmişlerdir. Buna göre, sol sütunda yer alan kişilik kuramcılarını, sağ sütundaki bu kuramcıların kişiliğin yapısını açıklamada kullandığı temel yaklaşımlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Carl Jung ile ortak bellek ve arketipler açıklaması; Carl Rogers ile benlik algısı ve öznel deneyimler açıklaması; Albert Bandura ile davranış, bilişsel süreçler ve çevre etkileşimi açıklaması; Gordon Allport ile kişiliğin kalıcı yapısal nitelikleri açıklaması eşleşmelidir.

Doğru eşleştirmede; analitik psikolojinin kurucusu Carl Jung kolektif bilinçdışı ve arketipleri vurgulayan açıklamayla, insancıl yaklaşımın öncüsü Carl Rogers benlik algısı ve öznel deneyimleri vurgulayan açıklamayla, sosyal bilişsel yaklaşımın temsilcisi Albert Bandura karşılıklı belirleyicilik ve çevre etkileşimini savunan açıklamayla, ayırıcı özellik kuramcısı Gordon Allport ise kişiliğin kalıcı yapısal niteliklerini (kardinal, merkezi) ele alan açıklamayla eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Carl Jung'un kuramsal yaklaşımını çözümleme

Carl Jung, analitik psikoloji kuramının kurucusu olup kişiliği açıklarken ortak deneyimleri barındıran 'kolektif bilinçdışı' ve 'arketipler' kavramlarını temel alır. Bu doğrultuda Carl Jung, insanlığın ortak belleğini vurgulayan ikinci açıklama ile eşleşir.

Kuramcının temel varsayımlarını ve anahtar kavramlarını belirlemek amacıyla bu adım atılmıştır.

2

Carl Rogers'ın kuramsal yaklaşımını çözümleme

Carl Rogers, hümanistik (insancıl) yaklaşımın en önemli temsilcilerindendir. Bireyin öznel dünyasını, kendini gerçekleştirme eğilimini ve geliştirdiği 'benlik algısı' (kendilik) kavramını vurgular. Bu doğrultuda Carl Rogers, üçüncü açıklama ile eşleşir.

Kişiliğin öznel deneyim ve kendilik algısı boyutunu analiz etmek amacıyla bu adım uygulanmıştır.

3

Albert Bandura'nın kuramsal yaklaşımını çözümleme

Albert Bandura, sosyal bilişsel kuram çerçevesinde davranışın, bilişsel süreçlerin ve çevreyle olan etkileşimin karşılıklı bir dinamik içinde (karşılıklı belirleyicilik) kişiliği şekillendirdiğini savunur. Bu doğrultuda Albert Bandura, birinci açıklama ile eşleşir.

Kişiliğin çevresel ve bilişsel etkileşim boyutlarını tespit etmek amacıyla bu adım gerçekleştirilmiştir.

4

Gordon Allport'un kuramsal yaklaşımını çözümleme

Gordon Allport, kişilik özelliklerini (trait) inceleyen ayırıcı özellik kuramının öncülerindendir. Kişiliği yönlendiren nitelikleri kardinal, merkezi ve ikincil özellikler olarak sınıflandırır. Bu doğrultuda Gordon Allport, dördüncü açıklama ile eşleşir.

Kişiliğin görece kalıcı yapısal özelliklerini belirlemek amacıyla bu adım tamamlanmıştır.

Anahtar Kavram

Kişilik Kuramları ve Temel Kavramları

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 87Soru →

Aşağıda verilen Abbasiler Dönemi'ne ait kavram ve gelişmeleri, yanlarında karışık olarak sunulan doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme şu şekildedir: Avasım kavramı Bizans sınırlarındaki güvenlik şehirleriyle; Samarra Türk askerleri için kurulan ordu kentiyle; Beytü'l-Hikme Bağdat'taki tercüme ve bilim merkeziyle; Talas Savaşı ise Çin'e karşı yapılan ve Türk-İslam ilişkilerini başlatan savaşla eşleşmelidir.

Doğru eşleştirmede her kavram tarihî işleviyle tam olarak örtüşmektedir. Avasım sınır güvenliğini, Samarra askerî korumayı, Beytü'l-Hikme bilimsel gelişmeyi, Talas Savaşı ise Türk-İslam yakınlaşmasını temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1

Bizans sınır hattında kurulan güvenlik şehirlerinin kavramsal karşılığını bulmak.

Avasım şehirleri Bizans sınırında savunma amaçlı kurulan ve Türklerin yerleştirildiği merkezlerdir.

Sınır güvenliği kavramının Avasım ile olan doğrudan bağını kurmak.

2

Türk askerlerinin savaşçı özelliklerini korumak için inşa edilen özel şehri tespit etmek.

Bu amaçla Bağdat yakınlarında kurulan şehir Samarra'dır.

Abbasilerin Türklerin ordu gücünü korumaya yönelik idari adımlarını analiz etmek.

3

Bağdat'ta kurulan büyük bilim ve tercüme akademisini belirlemek.

Farklı kültürlerin eserlerinin Arapçaya çevrildiği merkez Beytü'l-Hikme'dir.

Abbasi kültürel hayatı ve bilimsel gelişmeleri hakkındaki bilgiyi doğrulamak.

4

Türklerin Müslüman Araplarla birlikte Çin'e karşı savaştığı tarihî olayı tespit etmek.

Bu mücadele 751 yılındaki Talas Savaşı'dır.

Türklerin İslamiyet'i kabul etmeye başlamasındaki ana siyasi/askerî etkeni ortaya koymak.

Anahtar Kavram

Abbasiler Dönemi Kurumsal ve Siyasi Gelişmeleri

Soru 88Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen Fecr-i Âti temsilcilerini, sağ sütunda verilen ve bu sanatçıların edebî kimlikleri ile eserlerini açıklayan ifadelerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Şehabettin Süleyman 'Çıkmaz Sokak' oyunuyla, Müfit Ratip tiyatro eleştirmenliği ve 'Zincir' oyunuyla, Fuat Köprülü edebiyat tarihi çalışmalarıyla, Fazıl Ahmet Aykaç ise mizahi-hicvi şiirleri ve 'Kırpıntı' adlı eseriyle eşleşir.

Şehabettin Süleyman'ın 'Çıkmaz Sokak' oyunuyla, Müfit Ratip'in tiyatro eleştirileri ve 'Zincir' adaptasyonu/eseriyle, Fuat Köprülü'nün edebiyat tarihçiliğiyle, Fazıl Ahmet Aykaç'ın ise 'Kırpıntı' adlı mizahi-hicvi eseriyle eşleşmesi edebiyat tarihi gerçekleriyle tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Sanatçıların Fecr-i Âti içindeki edebî rollerini ve türsel yönelimlerini belirlemek.

Şehabettin Süleyman ve Müfit Ratip tiyatroyla; Fuat Köprülü edebiyat tarihiyle; Fazıl Ahmet Aykaç ise mizah ve hicivle ilişkilendirilir.

Topluluk üyelerini birbirinden ayıran en belirgin yönelimleri saptamak doğru eşleştirmeyi kolaylaştırır.

2

Sanatçılara ait anahtar eserleri ve kavramları sağ sütundaki tanımlarla eşleştirmek.

Şehabettin Süleyman 'Çıkmaz Sokak' ifadesiyle, Müfit Ratip 'Zincir' ve eleştirmen kimliğiyle, Fuat Köprülü 'edebiyat tarihi' vurgusuyla, Fazıl Ahmet Aykaç ise 'Kırpıntı' eseriyle eşleşir.

Eser-sanatçı ve kimlik-sanatçı eşleşmelerinin tarihsel doğruluğu sağlanır.

Anahtar Kavram

Fecr-i Âti döneminde şiir dışı türlerde (tiyatro, edebiyat tarihi, mizah-hiciv, eleştiri) eser veren sanatçılar ve eserleri

Soru 89Soru →

Türkiye'de yürütülen bazı ekonomik faaliyetler ile bu faaliyetlerin en yoğun yapıldığı alanlar ve coğrafi gerekçeleri eşleştirilmek istenmektedir. Buna göre, aşağıda verilen ekonomik faaliyetleri en uygun coğrafi gerekçelerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kereste ve kâğıt sanayisine ham madde temini - Batı Karadeniz'de nemli iklim ve gür orman formasyonunun yaygın olması; İpek böcekçiliği ve yaş koza üretimi - Güney Marmara ve Güneydoğu Anadolu'da dut tarımı yapılan alanların varlığı; Çam balı ve arı ürünleri üretimi - Muğla çevresindeki kızılçam ormanları ile zengin floral çeşitlilik; Kültür balıkçılığı ve su ürünleri yetiştiriciliği - Ege kıyılarındaki korunaklı koylar ve dalyanların varlığı eşleşmelidir.

Kereste ham maddesi Karadeniz ormanları ile, ipek böcekçiliği dut yaprağı varlığı ile, çam balı Muğla kızılçam ormanları ile ve kültür balıkçılığı Ege kıyılarındaki koy ve körfezlerin elverişliliği ile eşleşerek doğru ilişkilendirme kurulur.

Adım Adım Çözüm

1

Kereste ve kâğıt sanayisinin ihtiyaç duyduğu gür orman varlığı ile Batı Karadeniz'in nemli iklim özelliklerini ilişkilendirmek.

Kereste ve kâğıt sanayisine ham madde temini faaliyeti Batı Karadeniz'de nemli iklim ve gür orman formasyonunun yaygın olması özelliği ile eşleştirilir.

Sanayi ham maddesi olarak orman ürünleri üretiminin Türkiye'de en yoğun yapıldığı yer Karadeniz Bölgesi'dir.

2

İpek böcekçiliğinin tek besin kaynağı olan dut tarımı alanlarını belirlemek.

İpek böcekçiliği ve yaş koza üretimi faaliyeti Güney Marmara ve Güneydoğu Anadolu'da dut tarımı yapılan alanların varlığı özelliği ile eşleştirilir.

Dut ağacı yaprağı olmadan ipek böceği yetiştirilemez, bu nedenle faaliyet doğrudan dut tarımına bağımlıdır.

3

Çam balı üretiminin coğrafi koşullarını ve Muğla yöresini analiz etmek.

Çam balı ve arı ürünleri üretimi faaliyeti Muğla çevresindeki kızılçam ormanları ile zengin floral çeşitlilik özelliği ile eşleştirilir.

Çam balı, kızılçam ağaçları üzerinde yaşayan böceğin salgılarına bağlıdır ve Muğla bu üretimde birinci sıradadır.

4

Deniz kültür balıkçılığının fiziksel kıyı özellikleriyle bağını kurmak.

Kültür balıkçılığı ve su ürünleri yetiştiriciliği faaliyeti Ege kıyılarındaki korunaklı koylar ve dalyanların varlığı özelliği ile eşleştirilir.

Girintili çıkıntılı Ege kıyıları havuz balıkçılığı (kültür balıkçılığı) için ideal ve dalgasız ortamlar sunar.

Anahtar Kavram

Türkiye'de hayvancılık, ormancılık ve su ürünleri faaliyetlerinin coğrafi dağılışını etkileyen faktörler

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 90Soru →

Kültürlerin ilk ortaya çıktığı, şekillendiği ve dünyaya yayıldığı coğrafi alanlara kültür ocağı denir. Bu kültür ocaklarının yer seçiminde ve gelişiminde iklim, su kaynakları ve yer şekilleri gibi doğal çevre şartları doğrudan etkili olmuştur.

Aşağıda verilen ilk kültür odakları ile bu odakların kurulup geliştiği coğrafi ortam özelliklerini doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirmede Mezopotamya Kültürü Fırat ve Dicle nehirleri açıklamasıyla, Hint Kültürü Ganj ve İndus nehirleri açıklamasıyla, Çin Kültürü Sarıırmak ve Gökırmak nehirleri açıklamasıyla, İnka Kültürü ise And Dağları açıklamasıyla eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede Mezopotamya Kültürü Fırat ve Dicle nehirleri havzasıyla, Hint Kültürü Ganj ve İndus nehirleri taşkın ovalarıyla, Çin Kültürü Sarıırmak ve Gökırmak nehirleriyle, İnka Kültürü ise And Dağları'ndaki yüksek rakımlı teras tarımıyla eşleşmektedir. Bu uygarlıkların tamamı kuruldukları bölgenin su kaynakları, iklim ve yer şekilleri gibi coğrafi koşullarından doğrudan etkilenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Mezopotamya Kültürü'nün coğrafi temellerini belirleme.

Mezopotamya bölgesinin Fırat ve Dicle nehirleri arasındaki verimli topraklardan oluştuğu ve sulamalı tarımın yapıldığı bilgisiyle eşleştirilir.

Uygarlıkların kurulduğu nehir havzalarını bilmek doğru eşleştirmeyi sağlar.

2

Hint Kültürü'nün coğrafi konumunu ve akarsularını analiz etme.

Güney Asya'da muson ikliminin etkisiyle taşkınlara sahne olan Ganj ve İndus nehirleri ile eşleştirilir.

İndus ve Ganj nehirleri Hint medeniyetinin beşiğidir.

3

Çin Kültürü'nün geliştiği akarsu boylarını ve yapısal özelliklerini inceleme.

Doğu Asya'da yer alan Sarıırmak ve Gökırmak nehirleri ve dış dünyaya kapalı özgün yapısıyla eşleştirilir.

Çin medeniyeti Sarıırmak ve Gökırmak çevresinde izole bir şekilde gelişmiştir.

4

İnka Kültürü'nün kurulduğu yükselti ve dağlık çevreyi saptama.

Güney Amerika'da ekvatoral bölgedeki And Dağları'nda teraslama yöntemiyle tarım yapan kültür ocağıyla eşleştirilir.

İnkalar yüksek dağlık alanda kurulmuş tek büyük kültür ocağıdır.

Anahtar Kavram

Dünya üzerindeki ilk kültür ocaklarının kurulduğu yerler ve coğrafi özellikleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 91Soru →

Milli Edebiyat Dönemi hikâye ve romanlarında yansıtılan toplumsal meseleler, dönemin zihniyetini ve çatışmalarını temsil eden kilit karakterler üzerinden somutlaştırılmıştır.

Aşağıdaki sol sütunda yer alan roman/hikâye kahramanlarını, sağ sütunda verilen ve bu karakterlerin temsil ettiği temel tematik/toplumsal işlevlerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Naim Efendi - Kiralık Konak'ta geleneksel değerleri ve kuşak çatışmasını temsil eden Osmanlı aristokratı; Selim Bey - Şeftali Bahçeleri'nde Anadolu rehavetine kapılan bürokrat; Efruz Bey - Ömer Seyfettin'in eserinde sahte aydın; Kaya - Yeni Turan'da Türkçülük ideolojisini temsil eden idealist kadındır.

Naim Efendi, Kiralık Konak'ta geleneksel değerlerin çöküşünü ve nesiller arası kopukluğu simgeler. Selim Bey, Şeftali Bahçeleri'nde Anadolu'daki bürokratik ataleti ve rehaveti yansıtır. Efruz Bey, Ömer Seyfettin'in aynı adlı eserinde sahte ve gösteriş meraklısı aydınları hicveder. Kaya ise Yeni Turan'da kadının toplumsal hayata katılımını ve Türkçülük idealini simgeleyen öncü bir karakterdir. Bu eşleştirmeler karakterlerin edebi ve tematik işlevleriyle birebir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Sol sütunda verilen karakterlerin hangi eserlerde yer aldığını ve bu eserlerin yazarlarını belirlemek.

Naim Efendi Yakup Kadri'nin Kiralık Konak romanında; Selim Bey Refik Halit'in Şeftali Bahçeleri hikayesinde; Efruz Bey Ömer Seyfettin'in Efruz Bey eserinde; Kaya ise Halide Edip'in Yeni Turan romanında yer alır.

Karakterlerin ait olduğu eserlerin bağlamı, onların temsil ettiği toplumsal işlevleri belirlememize yardımcı olur.

2

Belirlenen eserlerin ana temalarını ve karakterlerin bu temalar içerisindeki rollerini sağ sütundaki açıklamalarla eşleştirmek.

Naim Efendi'nin konak hayatının çöküşüyle (kuşak çatışması), Selim Bey'in kasaba rehavetiyle, Efruz Bey'in sahte aydın hicviyle, Kaya'nın ise Türkçü ve idealist kadın vizyonuyla uyuştuğu görülür.

Karakterlerin eser içindeki işlevsel analizini tamamlayarak doğru eşleşmeleri doğrulamak.

Anahtar Kavram

Milli Edebiyat Dönemi hikaye ve romanlarında karakterlerin sembolik ve toplumsal işlevleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 92Soru →

Toplumsal düzenin sağlanmasında normlar ve kontrol mekanizmaları kritik bir rol oynar. Sol sütunda yer alan toplumsal yaşamdan kesitleri, sağ sütunda verilen uygun sosyolojik norm ve kontrol kavramlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Akademik ihlal senaryosu resmi norm ve resmi dışsal kontrolle; hayvana eziyete müdahale senaryosu toplumsal değerlerin içselleştirilmesine dayalı içsel kontrolle; cenazeye katılmama senaryosu gayriresmi norm ve gayriresmi dışsal kontrolle; gürültü yapıp utanma senaryosu ise gayriresmi normun içselleştirilmesine bağlı içsel kontrolle eşleşmelidir.

Doğru eşleştirmede; akademik ihlal durumunda yetkili üniversite organının yaptırımı resmi dışsal kontrole denk gelir. Canlılara merhamet toplumsal bir değerdir ve dış zorlama olmaksızın eyleme dönüşmesi içsel kontrolü gösterir. Cenazeye katılmama toplumsal örf/adet ihlalidir ve mahallenin dışlaması gayriresmi dışsal kontroldür. Otobüsteki gürültü sonrası utanma ise gayriresmi bir norm olan görgü kuralının içsel kontrol mekanizmasıyla uygulanmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Senaryolardaki normların türünü (yazılı/resmi veya yazısız/gayriresmi) belirleyin.

Akademik kurallar resmi/yazılıdır; cenazeye katılım ve otobüste yüksek sesle konuşmamak gayriresmidir. Hayvanlara merhamet ise genel bir toplumsal değerdir.

Normun resmi mi yoksa gayriresmi mi olduğunu saptamak, doğru eşleştirmenin ilk adımıdır.

2

Yaptırımı uygulayan mekanizmanın niteliğini (kurumsal/dışsal, toplumsal/dışsal veya bireysel/içsel) analiz edin.

Senatonun cezası resmi dışsal kontrol; mahallelinin dışlaması gayriresmi dışsal kontrol; bireyin vicdani merhameti ve utanması ise içsel kontroldür.

Yaptırımın kaynağı, kontrol mekanizmasının (içsel veya dışsal) belirlenmesini sağlar.

3

Elde edilen analizleri sağ sütundaki tanımlarla eşleştirin.

Tüm senaryoların sosyolojik tanımları eksiksiz şekilde eşleştirilir.

Her senaryonun sosyolojik karşılığı eksiksiz şekilde saptanmış olur.

Anahtar Kavram

Toplumsal normların (resmi ve gayriresmi) ve toplumsal kontrol türlerinin (içsel ve dışsal) ayırt edilmesi.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 93Soru →

Aşağıda günlük hayattan verilen davranış senaryolarını, bu davranışlarda baskın olarak kullanılan psikolojik savunma mekanizmalarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dikkatsiz sürücünün suçu diğerlerine atması yansıtma; terfi edemeyen çalışanın durumu mazeretlerle açıklaması mantığa bürüme; saldırganlığın boks sporuna kanalize edilmesi yüceltme; kardeş kıskançlığının aşırı sevgiyle gizlenmesi ise karşıt tepki geliştirme mekanizmasıyla eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede; sürücünün kendi kazasından ötürü başkalarını suçlaması yansıtmayı, terfi edemeyen çalışanın durumu mazeretlerle rasyonalize etmesi mantığa bürümeyi, saldırgan dürtülerin boks sporuyla kanalize edilmesi yüceltmeyi, kardeş kıskançlığının aşırı sevgiyle kamufle edilmesi ise karşıt tepki geliştirmeyi göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci senaryodaki sürücünün davranış yapısı analiz edilir.

Sürücü kendi hatasını reddedip suçu diğer insanlara atmaktadır; bu durum doğrudan yansıtma (projeksiyon) mekanizması ile eşleşir.

Yansıtma mekanizmasında kişi, kendisinde bulunan ama kabul edemediği eksiklikleri veya hataları başkalarına atfeder.

2

İkinci senaryodaki çalışanın tutumu incelenir.

Çalışan, başarısızlığın yarattığı hayal kırıklığını gidermek için mantıklı mazeretler üretmektedir; bu durum mantığa bürüme (rasyonalizasyon) ile eşleşir.

Mantığa bürüme, ulaşılamayan hedefler veya yaşanan hayal kırıklıkları karşısında mantıklı görünen ancak gerçek olmayan bahaneler arkasına sığınmaktır.

3

Üçüncü senaryodaki bireyin enerjisini yönlendirme biçimi değerlendirilir.

Kabul edilemez nitelikteki saldırganlık eğilimi, toplumun takdir ettiği boks sporuna dönüştürülmüştür; bu durum yüceltme (süblimasyon) ile eşleşir.

Yüceltme, sosyal olarak onaylanmayan dürtülerin, toplumca kabul gören yapıcı ve yararlı alanlara yönlendirilmesidir.

4

Dördüncü senaryodaki çocuğun kardeşine yönelik tutumu mercek altına alınır.

Çocuk içindeki kıskançlık ve öfkeyi bastırıp tam tersi bir davranış olan aşırı sevgi ve koruyuculuk sergilemektedir; bu durum karşıt tepki geliştirme ile eşleşir.

Karşıt tepki geliştirmede, kaygı uyandıran asıl duygu bastırılır ve dış dünyaya bu duygunun tam tersi nitelikteki aşırı davranışlar sunulur.

Anahtar Kavram

Bireyin iç çatışma ve kaygıyla başa çıkabilmek amacıyla bilinçdışı olarak geliştirdiği savunma mekanizmalarının tanımlanması ve işlevleri.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 94Soru →

Anadolu Selçuklu Devleti'nin otoritesinin sarsılmasıyla kurulan beylikler farklı bölgelerde egemenlik kurmuşlardır. Aşağıda verilen II. Dönem Anadolu Türk beyliklerini, kuruldukları bölgeler ve öne çıkan tarihi özellikleri ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Saruhanoğulları Beyliği denizcilik faaliyetleri yürüten Manisa merkezli beyliktir; Candaroğulları Beyliği Kastamonu ve Sinop'ta deniz ticareti yapan beyliktir; Dulkadiroğulları Beyliği Maraş merkezli olup Turnadağ Savaşı ile katılmıştır; Eretna Beyliği ise Sivas-Kayseri merkezli Uygur kökenli kurucuya sahip beyliktir.

Beyliklerin kuruldukları bölgeler ve ayırt edici tarihi özellikleri doğru şekilde eşleştirilmiştir. Saruhanoğulları Ege denizciliğiyle, Candaroğulları Karadeniz ticaretiyle, Dulkadiroğulları Turnadağ Savaşı'yla, Eretna Beyliği ise Uygur kökenli kurucusuyla örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Beyliklerin kuruldukları coğrafi bölgeleri belirleyin.

Saruhanoğulları Batı Anadolu'da (Manisa), Candaroğulları Kuzey Anadolu'da (Kastamonu-Sinop), Dulkadiroğulları Güney/Güneydoğu Anadolu'da (Maraş), Eretna Beyliği ise İç Anadolu'da (Sivas-Kayseri) kurulmuştur.

Beyliklerin coğrafi konumları, denizcilik gibi faaliyetlerini belirleyen en temel etkendir.

2

Her beyliğin öne çıkan faaliyetlerini ve siyasi olaylarını inceleyin.

Kıyı bölgelerinde kurulan Saruhanoğulları ve Candaroğulları denizcilikle uğraşmıştır. Dulkadiroğulları Turnadağ Savaşı ile Osmanlı'ya katılmıştır. Eretna Beyliği ise kurucusunun etnik kökeni (Uygur) ve Orta Anadolu'daki konumuyla öne çıkar.

Beyliklerin ayırt edici tarihi özellikleri doğru eşleştirmenin yapılmasını sağlar.

3

Tespit edilen bilgileri beylik adlarıyla eşleştirin ve doğruluğunu kontrol edin.

Saruhanoğulları denizcilikle, Candaroğulları Karadeniz ticaretiyle, Dulkadiroğulları Turnadağ Savaşı'yla ve Eretna Beyliği Uygur kökenli kurucusuyla eşleşir.

Eşleştirmenin doğruluğundan emin olmak ve hataları engellemek amacıyla son kontrol yapılır.

Anahtar Kavram

İkinci Dönem Anadolu Türk Beyliklerinin coğrafi konumları, faaliyet alanları ve tarihi özellikleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 95Soru →

Şehirlerin sahip olduğu ekonomik, idari, dini veya kültürel fonksiyonlar, onların küresel ya da bölgesel ölçekteki etki alanlarını doğrudan belirler. Buna göre, aşağıda verilen şehirleri baskın fonksiyonel özellikleri ve etki alanları ile doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Cenevre'nin uluslararası idari örgütlerin merkezi olmasıyla idari-siyasi fonksiyona, Ulsan'ın büyük tersane ve sanayi tesisleriyle sanayi fonksiyonuna, Varanasi'nin Hinduizm inancı doğrultusunda dini fonksiyona, Frankfurt'un ise bankacılık ve borsa ağlarıyla finans fonksiyonuna sahip olması şeklinde yapılan eşleştirme doğrudur.

Cenevre uluslararası örgütlerin merkezlerine ev sahipliği yaptığı için idari ve siyasi bir fonksiyona sahiptir. Ulsan, dünyanın en büyük gemi yapım ve otomotiv tesisleriyle önemli bir sanayi şehridir. Varanasi, Ganj Nehri kıyısında bulunması ve Hindular için kutsal kabul edilmesiyle dini bir fonksiyona sahiptir. Frankfurt ise Avrupa Merkez Bankası gibi kurumlara ev sahipliği yaparak küresel finans merkezidir.

Adım Adım Çözüm

1

Şehirlerin ön plana çıkan ekonomik ve kültürel etkinliklerini analiz etme

Cenevre'nin uluslararası örgütlerin merkezi olması, Ulsan'ın ağır sanayi tesisi barındırması, Varanasi'nin Ganj kıyısında kutsal olması ve Frankfurt'un finans merkezi olması belirlenir.

Şehirlerin küresel ve bölgesel etki alanlarını belirleyen en temel unsur, o şehirlerde gelişen baskın fonksiyonlardır.

2

Belirlenen fonksiyonları etki alanlarının sınırlarıyla ilişkilendirme

Finans ve idari fonksiyonların küresel etki oluşturduğu, sanayinin bölgesel/küresel ticaret akışını yönlendirdiği, dini alanların ise belirli inanç grupları üzerinde güçlü etki yarattığı görülür.

Fonksiyonel özelliklerin niteliği ve hitap ettiği nüfus genişliği, etki alanının sınırlarını doğrudan belirler.

3

Sol ve sağ sütundaki ögeleri birebir eşleştirme

Cenevre -> idari-siyasi küresel şehir; Ulsan -> sanayi şehri; Varanasi -> dini/kültürel şehir; Frankfurt -> finans şehri eşleştirmesi tamamlanır.

Her bir kentin baskın fonksiyonu ve etki alanı tanımıyla hatasız olarak örtüşmektedir.

Anahtar Kavram

Şehirlerin fonksiyonel özellikleri ve etki alanları

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 96Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen araştırma ve uygulama faaliyetlerini, sağ sütunda verilen ilgili psikoloji alt dalı veya ilişkili bilim disiplini ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki yazılım şirketi faaliyeti 'Endüstri ve Örgüt Psikolojisi' ile; kortizol hormonu araştırması 'Psikoloji - Fizyoloji İlişkisi' ile; sosyoekonomik sınıf incelemesi 'Psikoloji - Sosyoloji İlişkisi' ile; bellek ve dikkat çalışması ise 'Bilişsel Psikoloji' ile doğru eşleşir.

Eşleştirmenin doğru yapılabilmesi için her araştırma faaliyetinin odaklandığı konunun belirlenmesi gerekir: İş motivasyonu ve işe alım süreçleri endüstri ve örgüt psikolojisiyle; hormon salgıları ve sinir sistemi fizyolojiyle; sosyoekonomik sınıf ve grup normları sosyolojiyle; bellek, dikkat ve bilgi işleme süreçleri ise bilişsel psikolojiyle eşleşmelidir.

Adım Adım Çözüm

1

Sol sütundaki birinci ifadeyi inceleyerek iş motivasyonu, işe alım ve şirket içi gruplar gibi kavramların hangi alt dala girdi��ini belirlemek.

Bu faaliyetlerin iş dünyasıyla ilgili olması nedeniyle 'Endüstri ve Örgüt Psikolojisi' ile eşleştiği görülür.

Endüstri ve örgüt psikolojisi, psikolojinin ilkelerini iş yaşamına uygulayarak verimlilik ve çalışan refahını artırmayı amaçlar.

2

İkinci ifadedeki kortizol hormonu ve sinir sistemi vurgularını analiz etmek.

Bu biyolojik yapıların incelenmesi, psikolojinin 'Fizyoloji' bilimiyle ilişkisini gösterir.

Fizyoloji, organizmanın organ ve sistemlerinin işleyişini inceler; davranışların biyolojik temellerini anlamak için psikoloji fizyolojiden yararlanır.

3

Üçüncü ifadedeki sosyoekonomik sınıf, grup normları ve toplumsal beklentilerin etkisini değerlendirmek.

Toplumsal yapı unsurlarının bireye etkisini incelemesi sebebiyle 'Psikoloji - Sosyoloji İlişkisi' ile eşleşir.

Sosyoloji toplumun yapısını ve grupları inceler; bireyin grup içindeki davranışlarını ve toplumsal çevrenin etkisini anlamada psikoloji sosyolojiyle iş birliği yapar.

4

Dördüncü ifadedeki dikkat, bellek ve bilginin kodlanması gibi zihinsel süreçleri inceleyen dalı bulmak.

Bu bilişsel süreçler 'Bilişsel Psikoloji' ile eşleşir.

Bilişsel psikoloji; algılama, dikkat, bellek, düşünme ve dil gibi doğrudan gözlenemeyen zihinsel süreçleri konu edinir.

Anahtar Kavram

Psikolojinin alt dalları (bilişsel, endüstri/örgüt) ve diğer bilimlerle (fizyoloji, sosyoloji) olan ilişkileri.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 97Soru →

Çevre sorunları, yayılma alanları ve insan ya��amına etkileri bakımından yerel, bölgesel ve küresel boyutta incelenmektedir. Buna göre, sol tarafta verilen çevre sorunları ile sağ tarafta verilen açıklamaları etki ölçeklerini ve ortaya çıkış nedenlerini dikkate alarak eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Asit yağmurları bölgesel ölçekli asit yağışlarıyla; toprak kirliliği yerel ölçekli gübreleme ve atık birikimiyle; ozon tabakasının seyrelmesi küresel ölçekli CFC gazı etkisiyle; gürültü kirliliği ise yerel ölçekli kentsel ses dalgalarıyla eşleşmektedir.

Asit yağmurları bölgesel ölçekli bir sorun olarak kükürt ve azot oksitlerin salınımıyla eşleşirken; toprak kirliliği aşırı gübreleme ve katı atıklar ile yerel düzeyde, ozon tabakasının seyrelmesi CFC gazları ile küresel ölçekte ve gürültü kirliliği ise kentsel ses dalgaları ile yerel ölçekte eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Asit yağmurlarının etki ölçeği ve oluşum mekanizmasını belirleme.

Fosil yakıtlardan çıkan kükürtdioksit ve azotoksit gazlarının atmosferdeki su buharı ile birleşerek asit yağışlarına sebep olduğu ve bölgesel etki yarattığı sonucuna ulaşılır.

Sanayi ve enerji üretiminin yoğun olduğu bölgelerde rüzgarlarla taşınan asitli bileşikler çevre bölgeleri de etkileyen bölgesel bir sorundur.

2

Toprak kirliliğinin ölçeğini ve başlıca nedenlerini analiz etme.

Aşırı kimyasal gübre kullanımı ve atıkların depolanmasıyla toprağın verimli yapısının bozulduğu yerel bir çevre sorunu olduğu tespit edilir.

Toprak kirliliği, kirletici faktörlerin doğrudan temas ettiği sınırlı alanlarda (yerel) etkisini gösterir.

3

Ozon tabakasının seyrelmesinin nedenini ve etki alanını değerlendirme.

Özellikle CFC gazlarının stratosferdeki ozon moleküllerini parçalamasıyla oluşan, tüm dünyayı tehdit eden küresel ölçekli bir sorun olduğu anlaşılır.

Ozon tabakasının incelmesi, zararlı UV ışınlarının tüm yeryüzüne ulaşmasına yol açan küresel bir atmosfer olayıdır.

4

Gürültü kirliliğinin niteliğini belirleme.

Hızlı kentleşme ve sanayileşmeyle ortaya çıkan, insan sağlığı üzerinde olumsuz psikolojik/fizyolojik etki yapan yerel ölçekli ses dalgaları olduğu görülür.

Gürültü kirliliği, kaynağının yakın çevresini etkileyen yerel bir problemdir.

Anahtar Kavram

Küresel ve Yerel Çevre Sorunlarının Etki Ölçekleri ve Nedenleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 98Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen dizeleri, sağ sütunda yer alan en belirgin edebî sanatlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dizeler sırasıyla İstifham, Tezat, Mecazımürsel ve Teşbih sanatlarıyla eşleşmektedir.

Verilen dizelerdeki söz sanatları incelendiğinde; soru sorma amaçlı dizede istifham, karşıt kelimelerin kullanımında tezat, benzetme dışı ad aktarmasında mecazımürsel ve benzetme edatıyla kurulan yapıda teşbih sanatı bulunmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci dizedeki 'Hangi çılgın...?' soru ifadesini incelemek.

Sözü soru yoluyla etkili kılma amacı taşıdığından istifham sanatı tespit edilir.

Soru sorma sanatının tanımıyla dizedeki yapının örtüştüğünü görmek.

2

İkinci dizedeki 'dost' ve 'düşman' kelimelerini karşılaştırmak.

Zıt kavramların bir arada kullanılması sebebiyle tezat sanatı tespit edilir.

Karşıtlık ilişkisinin kurulduğunu doğrulamak.

3

Üçüncü dizedeki 'yelken' kelimesinin kullanım amacını belirlemek.

Benzetme amacı olmadan gemi yerine yelken denerek mecazımürsel yapıldığı belirlenir.

Parça-bütün ilişkisini ve ad aktarmasını saptamak.

4

Dördüncü dizedeki 'gibi' edatı ve anlam ilişkisini incelemek.

Benzetme edatı vasıtasıyla teşbih sanatı yapıldığı belirlenir.

Benzerlik ilişkisinin kurulma biçimini doğrulamak.

Anahtar Kavram

Edebi Sanatlar (Söz Sanatları)

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 99Soru →

Zonguldak, Bartın, Karabük Projesi (ZBKP), Batı Karadeniz Bölümü'nde kömür ve demir-çelik sanayisine dayalı mevcut ekonomik yapının getirdiği sorunları çözmeyi ve bölgeyi çok yönlü kalkındırmayı amaçlamaktadır.

Aşağıda verilen bölgedeki yapısal sorun ve ihtiyaçlar ile bu sorunları çözmek amacıyla proje kapsamında belirlenen hedef ve çözüm yollarını doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ekonomik yapının kömür ve demir-çelike bağıml�� olması sorunu tarım, ormancılık ve seracılık gibi alternatif sektörlerin teşvik edilmesiyle; TTK bünyesindeki verimsizlik ve yüksek maliyet sorunu ocakların modernize edilmesi ve rasyonelleşmeye gidilmesiyle; liman kapasitesi yetersizliği ise Filyos Vadisi Projesi kapsamında büyük ölçekli bir liman ve endüstri bölgesi inşa edilmesiyle eşleşir.

Bölgedeki ekonomik yapının kömür ve demir-çelik sanayisine bağımlı olması sorunu alternatif sektörlerin (tarım, ormancılık) teşvik edilmesiyle; TTK bünyesindeki verimsizlik maden ocaklarının teknolojik açıdan modernize edilmesiyle; liman kapasitesi yetersizliği ise Filyos Vadisi Projesi kapsamında büyük ölçekli bir liman inşa edilmesiyle çözülmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Havzadaki ekonomik yapının kömür ve demir-çelik sanayisine bağımlı olması sorununu (left_1) analiz etme.

Tek yönlü istihdam ve üretim yapısını kırmak amacıyla tarım, ormancılık ve seracılık gibi alternatif sektörlerin geliştirilmesi hedeflenmiştir (right_2).

Bölgedeki istihdam yapısını çeşitlendirerek ekonomik krizlere karşı dayanıklılık sağlamak.

2

TTK bünyesindeki ocaklarda yüksek maliyet ve düşük verimlilik sorununu (left_2) analiz etme.

Madencilik sektörünün sürdürülebilirliği için ocakların modernize edilmesi, işçi eğitimleri ve teknolojik altyapının güçlendirilmesi hedeflenmiştir (right_3).

Maden üretiminde kaliteyi, verimliliği ve iş güvenliğini artırmak.

3

Bölgedeki sanayi ürünlerinin dış pazarlara açılmasındaki lojistik yetersizliği (left_3) analiz etme.

Karadeniz'in en önemli lojistik projelerinden biri olan Filyos Limanı ve Endüstri Bölgesi'nin inşası hedeflenmiştir (right_1).

Bölgedeki ticari ve endüstriyel potansiyeli küresel pazarlara entegre etmek.

Anahtar Kavram

Zonguldak, Bartın, Karabük Projesi (ZBKP) kapsamında bölgenin ekonomik yapısının çeşitlendirilmesi, sanayi ve madenciliğin modernize edilmesi ile altyapı eksikliklerinin (Filyos Limanı) giderilerek kalkınmanın sağlanması.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 100Soru →

Aşağıda sol sütunda verilen günlük yaşam durumlarını, sağ sütunda verilen edimsel koşullanma kavramlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Migren ağrısından kurtulmak için karanlık odaya geçilmesi olumsuz pekiştirmeyle; öğretmenin kızması sonucu konuşma davranışının azalması I. tip cezayla; oyuncağa el konulması sonucu paylaşmama davranışının azalması II. tip cezayla; köpek her oturduğunda mama verilmesiyle oturma davranışının artması ise olumlu pekiştirmeyle eşleşmektedir.

Eşleştirmelerin doğruluğu, davranışın sıklığındaki artış/azalış yönü ve ortama eklenen/çıkarılan uyarıcıların niteliğine göre belirlenir. Karanlık odaya gitme davranışı migren ağrısından kurtulmayı sağladığı için artmıştır (olumsuz pekiştirme). Öğretmenin kızması konuşma davranışını ortama itici uyarıcı sokarak azaltmıştır (I. tip ceza). Oyuncağa el konulması paylaşmama davranışını ortamdan çekici uyarıcıyı çıkararak azaltmıştır (II. tip ceza). Mamayla ödüllendirme oturma davranışını ortama çekici uyarıcı sokarak artırmıştır (olumlu pekiştirme).

Adım Adım Çözüm

1

Karanlık odaya geçme durumunun analizi

Migren ağrısından (rahatsız edici durum) kaçınmak için yapılan davranış sıklığı artmıştır. Bu durum olumsuz pekiştirmedir.

Bir davranış organizmayı rahatsız eden durumdan kurtarıyorsa ve o davranışın gelecekte yapılma olasılığı artıyorsa olumsuz pekiştirme gerçekleşir.

2

Öğretmenin kızması durumunun analizi

Konuşma davranışının ardından ortama rahatsız edici bir uyarıcı eklenmiş ve konuşma sıklığı azalmıştır. Bu durum I. tip cezadır.

İstenmeyen bir davranışın ardından ortama hoşa gitmeyen bir uyarıcı eklenerek davranışın sıklığının azaltılması I. tip ceza olarak adlandırılır.

3

Oyuncağa el konulması durumunun analizi

Oyuncağı paylaşmama davranışının ardından sevilen nesne ortamdan uzaklaştırılmış ve davranış sıklığı azalmıştır. Bu durum II. tip cezadır.

İstenmeyen bir davranışın ardından ortamdaki hoşa giden bir uyarıcının çıkarılmasıyla davranışın sıklığının azaltılması II. tip ceza olarak adlandırılır.

4

Ödül maması verilmesi durumunun analizi

Oturma davranışının ardından ortama hoşa giden bir uyarıcı eklenmiş ve davranış sıklığı artmıştır. Bu durum olumlu pekiştirmedir.

Bir davranışın ardından ortama hoşa giden bir uyarıcı eklenerek davranışın gelecekte tekrarlanma olasılığının artırılması olumlu pekiştirmedir.

Anahtar Kavram

Edimsel Koşullanmada Pekiştirme ve Ceza İlkeleri

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram