Examkin

Türkiye'de Ulaşım Sistemleri ve Gelişimi

11 soru

Tüm türler11Çoktan seçmeli4Eşleştirme7
Soru 1Soru →

Türkiye'de yer şekillerinin uzanışı, dağlık alanların varlığı ve demiryolu ağlarının dağılışı ulaşım sistemlerinin gelişiminde belirleyici olmuştur. Aşağıda verilen Türkiye'deki ulaşım noktaları ile bu noktaların coğrafi ve ekonomik özelliklerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Trabzon Limanı
Mersin Limanı
Gülek Geçidi
Zigana Geçidi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Trabzon Limanı - Doğu Karadeniz'i iç kesimlere bağlayan ve demiryolu bağlantısı olmayan transit ticaret limanı; Mersin Limanı - demiryolu bağlantısı bulunan, geniş hinterlantlı büyük ticaret limanı; Gülek Geçidi - İç Anadolu'yu Akdeniz'e bağlayan demiryolu ve karayolu geçidi; Zigana Geçidi - Kuzey Anadolu Dağları üzerindeki tarihi Karadeniz geçidi.
Trabzon Limanı demiryolu bağlantısı olmaksızın İran transit ticaretinde karayolu geçişiyle önemli rol oynar; Mersin Limanı ise demiryolu hattı barındıran en büyük limanlardandır. Gülek Geçidi İç Anadolu'yu Akdeniz'e hem demiryolu hem karayoluyla bağlarken, Zigana Geçidi Kuzey Anadolu Dağları üzerinde Trabzon'u iç kesimlere bağlayan karayolu geçididir.

Adım Adım Çözüm

1
Limanların demiryolu bağlantısı durumunu inceleme
Trabzon Limanı'nın demiryolu bağlantısı bulunmadığı, Mersin Limanı'nın ise demiryolu bağlantısı olduğu tespit edilir.
Türkiye'de dağların uzanış yönü nedeniyle Trabzon gibi bazı önemli limanlara demiryolu ulaşamazken Mersin Limanı gelişmiş demiryolu ağıyla iç kesimlere bağlanır.
2
Geçitlerin konumlarını ve ulaşım özelliklerini karşılaştırma
Gülek Geçidi'nin İç Anadolu'yu Akdeniz'e bağladığı ve demiryolu geçişine sahip olduğu; Zigana Geçidi'nin ise Kuzey Anadolu Dağları'nda Trabzon ile Gümüşhane arasında bulunduğu belirlenir.
Toroslar üzerindeki Gülek Geçidi demiryolu taşımacılığına izin verirken, Kuzey Anadolu Dağları üzerindeki Zigana karayolu ulaşımına hizmet eder.
3
Liman ve geçitlerin coğrafi ve ekonomik fonksiyonlarını eşleştirme
Eşleştirmeler tamamlanır: Trabzon Limanı transit ticaret ile, Mersin Limanı geniş hinterlandı ile, Gülek ve Zigana geçitleri ise sırasıyla Akdeniz ve Karadeniz ulaşımındaki rolleri ile eşleşir.
Limanların ve geçitlerin coğrafi konumları, hinterlant genişlikleri ve demiryolu varlığı ekonomik rollerini belirler.

Anahtar Kavram

Türkiye'de dağların uzanış doğrultusunun, limanların hinterlandının ve geçitlerin konumlarının ulaşım sistemleri ve demiryolu ağları üzerindeki etkisi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2Soru →

Türkiye'deki limanların gelişimi üzerinde yer şekilleri, hinterlant genişliği ve iç kesimlerle olan ulaşım bağlantıları (özellikle demiryolu) belirleyici bir rol oynamaktadır.

Aşağıda Türkiye haritasında numaralandırılarak gösterilen limanlar ile bu limanların ulaşım ve coğrafi özelliklerine ait açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

I numaralı merkez (Trabzon Limanı)
II numaralı merkez (Samsun Limanı)
III numaralı merkez (Antalya Limanı)
IV numaralı merkez (Mersin Limanı)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I numaralı merkez Trabzon Limanı karayolu geçitleri ve demiryolu eksikliğiyle, II numaralı merkez Samsun Limanı Canik Dağları ve demiryolu bağlantısıyla, III numaralı merkez Antalya Limanı Batı Toroslar ve demiryolu eksikliğiyle, IV numaralı merkez Mersin Limanı ise Gülek Boğazı ve gelişmiş demiryolu/konteyner limanı özellikleriyle eşleşmektedir.
Eşleştirmede; Trabzon Limanı'nın yüksek Doğu Karadeniz Dağları nedeniyle demiryolunun bulunmayışı ancak geçitlerle transit ticarete katkı sağlaması; Samsun Limanı'nın Canik Dağları'nın alçak olması sayesinde demiryolu bağlantısı olması; Antalya Limanı'nın karstik ve dağlık Batı Toroslar nedeniyle demiryolu bağlantısından mahrum kalması ve Mersin Limanı'nın Gülek Boğazı sayesinde İç Anadolu demiryolu hattına bağlanarak ülkenin en büyük konteyner limanlarından biri haline gelmesi coğrafi gerçeklerle tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Harita üzerindeki I, II, III ve IV numaralı merkezlerin hangi liman kentlerine karşılık geldiğini tespit edin.
I numaralı alan Trabzon, II numaralı alan Samsun, III numaralı alan Antalya ve IV numaralı alan Mersin'dir.
Limanların coğrafi konumlarını doğru saptamak, art bölge (hinterlant) ve yer şekilleri özelliklerini analiz etmek için ilk adımdır.
2
Limanların demiryolu bağlantı durumlarını ve bunların gerisindeki dağ sıralarının uzanışıyla ilişkisini değerlendirin.
Samsun (II) ve Mersin (IV) limanlarının demiryolu bağlantısı mevcutken; Trabzon (I) ve Antalya (III) limanlarının dağlık engeller nedeniyle demiryolu ağına bağlantısı yoktur.
Türkiye'de dağların kıyıya paralel ve yakın uzandığı alanlarda (Doğu Karadeniz ve Batı Toroslar gibi) demiryolu yapım maliyetleri çok yüksek olduğundan kıyı ile iç kesimler arasında bu bağ kurulamamıştır.
3
Limanların hinterlant (art bölge) genişliği ve ulaşımdaki rollerini (karayolu geçitleri, transit taşımacılık) karşılaştırarak doğru tanımlarla eşleştirin.
Trabzon Zigana/Kop geçitleriyle transit ticarete, Samsun Canik Dağları'nın alçak yapısıyla demiryoluna ve geniş hinterlanda, Antalya Toroslar nedeniyle dar hinterlanda ve demiryolu eksikliğine, Mersin ise Gülek Boğazı ve geniş demiryolu hattıyla büyük konteyner ticaretine bağlanır.
Ulaşım ağlarının çeşitliliği ve yer şekillerinin sağladığı kolaylıklar, limanların ticari kapasitesini ve etki alanını doğrudan belirler.

Anahtar Kavram

Türkiye'de yer şekillerinin ulaşım ağları ve liman hinterlantları üzerindeki etkisi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 3Soru →

Türkiye, coğrafi konumu itibarıyla kıtalar arası geçi�� yolları üzerinde bulunması ve bölgesel üretim-tüketim dengeleri nedeniyle canlı bir taşımacılık sektörüne sahiptir. Ülke sınırlarında gerçekleşen ulaşım faaliyetlerine ilişkin şu iki durum gözlemlenmiştir:

I. Avrupa ülkelerinden yüklenen ticari malların, Kapıkule Sınır Kapısı'ndan giriş yapıp Türkiye kara yollarını katettikten sonra Habur Sınır Kapısı üzerinden Irak'a ulaştırılması.
II. İç Anadolu Bölgesi'ndeki tarım alanlarında üretilen tahıl ürünlerinin, demir yolu hattı kullanılarak Doğu Anadolu'daki büyük kentlerin un fabrikalarına ve tüketim merkezlerine sevk edilmesi.

Buna g��re, bu iki durumun temsil ettiği taşımacılık ve ticaret türleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru eşleştirilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Transit taşımacılık - İç ticaret

Cevap

Transit taşımacılık - İç ticaret
Doğru eşleştirmede; ilk durumda yabancı ülkeler arasında taşınan malların sadece Türkiye topraklarını yol olarak kullanması 'transit taşımacılık' olarak tanımlanır. İkinci durumda ise ülke sınırları içindeki bölgeler arası tarım ürünü sevkiyatı 'iç ticaret' faaliyetidir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci durumun analiz edilmesi
Avrupa'dan gelip Irak'a giden yüklerin Türkiye topraklarını sadece bir geçiş yolu olarak kullanması, Türkiye'nin coğrafi konumundan kaynaklanan bir 'transit taşımacılık' faaliyetidir.
Transit taşımacılıkta mallar başlangıç ve varış ülkeleri dışındaki üçüncü bir ��lkenin sınırlarından gümrüksüz veya özel rejimlerle sadece geçiş yapar.
2
İkinci durumun analiz edilmesi
��ç Anadolu'da üretilen tahılların Doğu Anadolu'ya taşınması, ülke sınırları içerisinde gerçekleşen bir mal hareketi olduğundan 'iç ticaret' kapsamında yer alır.
Ülke sınırları içerisindeki bölgeler arası mal ve hizmet alım satımı iç ticareti oluşturur.
3
Eşleştirmenin birleştirilmesi
Birinci durum transit taşımacılık, ikinci durum ise iç ticarettir.
Her iki kavramın doğru sırayla bir araya getirilmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Transit taşımacılık ile iç ticaret arasındaki farklar ve Türkiye'nin lojistik konumu
Soru 4Soru →

Türkiye'de dağların uzanış doğrultusu ve engebeli yer şekilleri kıyı kesimler ile iç kesimler arasındaki karayolu ulaşımını sınırlandırmış, bu durum belirli güzergahlardaki geçitlerin önem kazanmasına yol açmıştır. Aşağıda verilen Türkiye'deki önemli geçitleri (sol sütun) coğrafi konumları ve ulaşım özellikleri (sağ sütun) ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sertavul Geçidi
Zigana Geçidi
Gülek Geçidi
Kop Geçidi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sertavul Geçidi ile İç Anadolu Bölgesi'ni Göksu Vadisi üzerinden Akdeniz kıyılarına bağlayan geçit açıklaması; Zigana Geçidi ile Doğu Karadeniz kıyı kuşağını iç kesimlere bağlayan, Trabzon ile Gümüşhane arasında yer alan geçit açıklaması; Gülek Geçidi ile Orta Toroslar üzerinde yer alan, Çukurova'yı İç Anadolu'ya bağlayan geçit açıklaması; Kop Geçidi ile Doğu Karadeniz'in iç kısımlarını Erzurum'a bağlayan geçit açıklaması eşleşmektedir.
Türkiye'de dağların uzanış doğrultusuna bağlı olarak kuzey-güney yönlü ulaşımda geçitler hayati önem taşır. Sertavul Geçidi Karaman-Mersin, Zigana Geçidi Trabzon-Gümüşhane, Gülek Geçidi Adana-Niğde, Kop Geçidi ise Bayburt-Erzurum yollarını bağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Akdeniz Bölgesi'ndeki geçitlerin konumlarını ve bağladıkları alanları belirleme.
Gülek Geçidi'nin Çukurova'yı (Adana) İç Anadolu'ya otoyol ile bağladığı, Sertavul Geçidi'nin ise Karaman ile Mersin arasında Göksu Vadisi'ni izlediği ayırt edilir.
Akdeniz'deki iki önemli geçidin (Gülek ve Sertavul) birbiriyle karışmasını önlemek.
2
Karadeniz ve Doğu Anadolu bağlantısını sağlayan kuzeydeki geçitleri analiz etme.
Zigana Geçidi'nin kıyıdaki Trabzon'u Gümüşhane'ye bağladığı, Kop Geçidi'nin ise daha içte kalan Bayburt/Gümüşhane hattını Erzurum'a bağladığı tespit edilir.
Karadeniz'in kıyı-iç kesim ve iç kesim-Doğu Anadolu geçitlerini doğru yerleştirmek.
3
Eşleştirmeleri eş zamanlı kontrol ederek tamamlama.
Sertavul Geçidi Göksu Vadisi açıklamasıyla, Zigana Geçidi Trabzon-Gümüşhane açıklamasıyla, Gülek Geçidi Çukurova otoyol bağlantısı açıklamasıyla ve Kop Geçidi Bayburt-Erzurum kış mücadelesi açıklamasıyla eşleştirilir.
Verilen bilgilerin coğrafi gerçeklerle tam uyumunu sağlamak.

Anahtar Kavram

Türkiye'de dağların uzanış yönünün ulaşıma etkisi ve önemli karayolu geçitleri
Soru 5Soru →

Türkiye'de dağların kıyıya paralel uzandığı alanlarda kıyı ile iç kesimler arasındaki ulaşım genellikle geçitler vasıtasıyla sağlanır. Aşağıdaki ge��itler ile bu geçitlerin birbirine bağladığı coğrafi alanları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Zigana Geçidi
Gülek Geçidi
Belen Geçidi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Zigana Geçidi - Doğu Karadeniz kıyı kuşağını iç kesimlerdeki Gümüşhane ve Doğu Anadolu'ya bağlayan geçit; Gülek Geçidi - Çukurova (Adana) yöresini Orta Toroslar üzerinden İç Anadolu Bölgesi'ne bağlayan geçit; Belen Geçidi - Hatay'ın İskenderun kıyı kesimini Amanos Dağları üzerinden Amik Ovası'na ba��layan geçit şeklinde eşleşir.
Türkiye'de dağların uzanış doğrultusu kıyı ile iç kesimler arasındaki ulaşımı sınırlandırmıştır. Karadeniz kıyı kuşağını iç kesimlere bağlayan Zigana Geçidi, Çukurova'yı İç Anadolu'ya bağlayan Gülek Geçidi ve İskenderun'u Amik Ovası'na bağlayan Belen Geçidi dağlık engelleri aşmak için kullanılan temel geçitlerdir. Bu nedenle eşleştirmeler coğrafi konumlara göre tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Geçitlerin Türkiye coğrafyasındaki konumlarını ve bulundukları dağ sıralarını tespit etmek.
Zigana Kuzey Anadolu Dağları'nda, Gülek Orta Toroslar'da, Belen ise Amanos Dağları'nda yer alır.
Geçitlerin coğrafi konumları, bağladıkları bölgelerin belirlenmesinde temel etkendir.
2
Her geçidin bağladığı merkezleri ve kıyı-iç kesim ilişkisini analiz etmek.
Zigana Trabzon'u Gümüşhane'ye, Gülek Adana'yı İç Anadolu'ya, Belen ise İskenderun'u Amik Ovası'na bağlar.
Geçitlerin hangi ulaşım hatlarını oluşturduğunu belirlemek için bu adım gereklidir.
3
Geçit isimleri ile bu geçitlerin fonksiyonlarını karşılıklı olarak eşleştirmek.
Zigana - Doğu Karadeniz/Gümüşhane, Gülek - Adana/İç Anadolu ve Belen - İskenderun/Amik Ovası eşleştirmesi tamamlanır.
Soruda istenen doğru eşleştirme kombinasyonuna ulaşmak amacıyla bu adım yapılır.

Anahtar Kavram

Türkiye'de dağların uzanışının ulaşım üzerindeki etkileri ve geçitler
Soru 6Soru →

Transit taşımacılık; başlangıç ve varış noktaları Türkiye sınırları dışında olan, ancak taşımacılık faaliyetinin Türkiye toprakları, kara suları veya hava sahası kullanılarak gerçekleştirilmesidir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye üzerinden gerçekleştirilen transit taşımacılık faaliyetine örnek gösterilebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Irak'tan çıkarılan ham petrolün boru hattıyla Ceyhan Limanı'na taşınması ve buradan gemilerle başka ülkelere ulaştırılması

Cevap

Irak'tan çıkarılan ham petrolün boru hattıyla Ceyhan Limanı'na taşınması ve buradan gemilerle başka ülkelere ulaştırılması
Transit taşımacılıkta hem başlangıç hem de varış noktasının ülke sınırları dışında olması gerekir. Irak petrolünün boru hatlarıyla Türkiye topraklarından geçirilerek Ceyhan Limanı üzerinden diğer ülkelere ulaştırılması bu tanıma tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Transit taşımacılık kavramının tanımını analiz etme.
Transit taşımacılıkta yükün başlangıç (çıkış) ve varış (hedef) noktalarının Türkiye sınırları dışında olması, Türkiye'nin ise yalnızca bir geçiş (köprü) güzergahı olarak kullanılması gerektiği belirlenir.
Soruda istenen transit taşımacılık örneğini doğru tespit edebilmek için kavramsal çerçeveyi netleştirmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki taşımacılık faaliyetlerinin başlangıç ve varış noktalarını değerlendirme.
Irak petrolünün Ceyhan üzerinden dünya pazarlarına sunulmasında başlangıç noktası Irak, varış noktası ise diğer tüketici ülkelerdir. Türkiye bu süreçte boru hatlarıyla geçiş kolaylığı sağlamaktadır.
Tanıma uyan tek seçeneğin belirlenmesi için her bir seçenekteki coğrafi hareketin sınır ötesi yönü incelenir.

Anahtar Kavram

Türkiye'nin coğrafi konumunun transit taşımacılığa etkisi ve transit taşımacılığın tanımı.
Soru 7Soru →

Türkiye'de ulaşım ağlarının gelişimi; yer şekilleri, coğrafi konum ve ekonomik faaliyetler ile doğrudan ilişkilidir. Limanların hinterlandı (art bölgesi), demiryolu ve karayolu bağlantıları ile sınır kapılarının üstlendiği transit ticaret rolleri bu durumun temel göstergeleridir.

Buna göre, sol sütunda yer alan Türkiye'deki ulaşım unsurlarını ve güzergahlarını, sağ sütundaki en belirgin coğrafi veya ekonomik özellikleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Samsun Limanı
Zigana ve Kop Geçitleri
Gürbulak Sınır Kapısı
İskenderun Limanı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Samsun Limanı -> Karadeniz kıyasında en geniş hinterlanda sahip olan liman; Zigana ve Kop Geçitleri -> Doğu Karadeniz'deki kıyı-iç kesim bağlantısını sa��layan tarihi kara geçitleri; Gürbulak Sınır Kapısı -> İran ile yapılan transit taşımacılıkta en yüksek trafiğe sahip kapı; İskenderun Limanı -> Sanayi ile entegre olmuş demiryolu bağlantılı liman.
Doğru eşleştirmede; Samsun Limanı en geniş hinterlanda sahip Karadeniz limanı olarak, Zigana ve Kop geçitleri Doğu Karadeniz kıyı-iç kesim karayolu geçitleri olarak, Gürbulak Sınır Kapısı İran ile transit karayolu kapısı olarak ve İskenderun Limanı ise demir-çelik sanayisiyle bütünleşik Akdeniz limanı olarak birbirleriyle tam uyum sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Karadeniz kıyısındaki limanların hinterlant özelliklerini ve yer şekilleri ilişkisini analiz etmek.
Samsun Limanı'nın Canik Dağları'nın yükseltisinin az olması ve demiryolu bulunması nedeniyle Karadeniz'in en geniş hinterlanda sahip limanı olduğu bulunur ve uygun açıklamayla eşleştirilir.
Yer şekillerinin kıyıya paralel uzandığı yerlerde dağların yükseltisi ve kıyıya yakınlığı ulaşımı ve hinterlandı belirler.
2
Doğu Karadeniz dağlık kuşağında kıyı ile iç kesimler arasındaki ulaşımı sağlayan geçitleri belirlemek.
Trabzon Limanı'nı iç bölgelere bağlayan Zigana ve Kop geçitleri tespit edilerek ilgili eşleştirme tamamlanır.
Kuzey Anadolu Dağları'nın Doğu Karadeniz bölümü yüksek ve engebeli olduğundan ulaşım zorunlu olarak bu geçitler üzerinden sağlanır.
3
Transit ticarette ve kara sınır kapılarımızda dış ticaretin yoğunlaştığı noktaları incelemek.
İran ile olan transit ticareti sırtlayan Gürbulak Sınır Kapısı'nın en işlek transit kapılardan biri olduğu belirlenir.
Coğrafi konum itibarıyla Türkiye, Asya ile Avrupa arasında bir transit köprü olup sınır kapıları bu trafiği yönetir.
4
Akdeniz kıyısındaki sanayi limanları ile demiryolu hatları arasındaki ilişkiyi değerlendirmek.
İskenderun Limanı'nın ağır sanayi entegrasyonu ve demiryolu bağlantısı özellikleri eşleştirilir.
İskenderun, Türkiye'nin en büyük demir-çelik fabrikalarından birine ev sahipliği yapar ve hammadde/mamul madde lojistiği için demiryolu bağlantılı limana ihtiyaç duyar.

Anahtar Kavram

Türkiye'de yer şekillerinin ve coğrafi konumun ulaşım türleri (liman hinterlantları, geçitler ve sınır kapıları) üzerindeki belirleyici etkisi.
Soru 8Soru →

Türkiye'nin coğrafi konumu, yer şekillerinin uzanış doğrultusu ve demiryolu ağlarının dağılışı, limanların ticari kapasiteleri ile uluslararası transit taşımacılıktaki rollerini doğrudan belirlemektedir.

Aşağıdaki Türkiye haritasında, farklı ulaşım ve hinterlant özelliklerine sahip beş liman merkezi ile bu merkezlerin iç kesimlerle olan bağlantı durumları II, IIII, IIIIII, IVIV ve VV şeklinde numaralandırılarak gösterilmiştir.

Haritadaki veriler ve Türkiye'nin ulaşım özellikleri dikkate alındığında, bu limanlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesin olarak doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II numaralı limanın gerisindeki dağlık kütleler geçitlerle aşılarak İran yönlü transit taşımacılıkta kullanılırken, IIIIII numaralı limanın iç kesimlerle demiryolu bağlantısı bulunmamaktadır.

Cevap

I numaralı limanın (Trabzon) gerisindeki dağlık kütlelerin geçitlerle aşılarak İran yönlü transit taşımacılıkta kullanılması ve III numaralı limanın (Antalya) iç kesimlerle demiryolu bağlantısının bulunmaması
Trabzon Limanı (II), Kuzey Anadolu Dağları'nın Zigana ve Kop geçitleriyle aşılması sayesinde tarihsel olarak İran'ın dış dünyaya açılan en önemli transit kapılarından biri olmuştur. Antalya Limanı (IIIIII) ise Antalya Körfezi'nin gerisinde yükselen Batı Toroslar nedeniyle demiryolu ağına bağlı olmayan az sayıdaki büyük limandan biridir. Dolayısıyla bu iki tespiti içeren ifade tamamen doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Haritada işaretli limanların konumlarını (I: Trabzon, II: Samsun, III: Antalya, IV: İskenderun, V: İzmir) ve bu limanların art bölgeleriyle (hinterlant) olan fiziki ve beşeri bağlantılarını tanımlamak.
Limanların coğrafi özellikleri belirlendi.
Sorunun çözümü için her bir limanın coğrafi konumunu ve altyapı özelliklerini doğru tespit etmek gerekir.
2
Trabzon Limanı'nın (II), Doğu Karadeniz Dağları üzerinden Zigana ve Kop geçitleri kullanılarak Doğu Anadolu ve oradan İran sınırına bağlanan transit ticaret yolunda kritik bir role sahip olduğunu doğrulamak.
I numaralı limanın transit taşımacılık rolü netleşti.
Transit taşımacılık yollarının yer şekilleri ve geçitlerle ilişkisini kurmak için bu adım gereklidir.
3
Antalya Limanı'nın (IIIIII) gerisinde yer alan Batı Toroslar'ın engebeli ve dik yapısının ulaşımı zorlaştırdığını ve bu limana giden bir demiryolu hattının bulunmadığını tespit etmek.
III numaralı limanın demiryolu ağından yoksun olduğu doğrulandı.
Türkiye'deki demiryolu ağının ulaşmadığı limanları ve bunun yer şekilleriyle ilişkisini analiz etmek sorunun doğru şıkkına ulaşmayı sağlar.
4
Bu coğrafi gerçekleri birleştiren seçeneğin doğruluğunu teyit edip diğer seçeneklerdeki kavramsal ve coğrafi hataları (Samsun'un demiryolu bağlantısının olması, İzmir'de dağların dik uzanması vb.) belirlemek.
Doğru seçeneğe ulaşıldı.
Hatalı şıkları eleyerek cevabın kesinliğini sağlamak amacıyla bu adım uygulanır.

Anahtar Kavram

Türkiye'de yer şekillerinin ulaşım ağları, liman hinterlantları ve transit taşımacılık üzerindeki etkisi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 9Soru →

Türkiye coğrafyası üzerine araştırma yapan bir uzman, ülkede gerçekleşen bazı taşımacılık faaliyetlerini şu şekilde örneklendirmiştir:

I. Irak'tan boru hatlarıyla Ceyhan Limanı'na taşınan ham petrolün buradan tankerlerle dünya pazarlarına gönderilmesi
II. Konya Ovası'nda üretilen buğdayın un fabrikalarında işlenmek üzere İzmir'e demiryolu ile taşınması
III. Çin'den yola çıkan ve Bakü-Tiflis-Kars demiryolu hattını kullanan bir yük treninin Marmaray üzerinden geçerek Almanya'ya ulaşması
IV. Rusya'dan gemilerle Trabzon Limanı'na indirilen kömürün karayolu ile Erzurum'daki sanayi tesislerine taşınması

Bu faaliyetlerden hangileri transit taşımacılık kapsamında yer alır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve III

Cevap

I ve III
I ve III numaralı öncüllerde belirtilen ulaştırma faaliyetlerinde yükün başlangıç ve nihai varış noktaları Türkiye sınırları dışındadır. Türkiye bu süreçte sadece coğrafi konumu nedeniyle bir geçiş güzergahı (transit koridor) olarak kullanılmaktadır. Bu durum transit taşımacılık tanımına tam olarak uyar.

Adım Adım Çözüm

1
Transit taşımacılık kavramının tanımını hatırla.
Transit taşımacılık; başlangıç ve varış noktaları ülke sınırları dışında olan, ancak taşıma faaliyetinin söz konusu ülke toprakları, kara suları veya hava sahası üzerinden gerçekleştirildiği uluslararası ulaştırma türüdür.
Öncüllerin hangilerinin bu tanıma uyduğunu belirlemek amacıyla bir ölçüt belirlemek gerekir.
2
Verilen taşımacılık örneklerini başlangıç ve bitiş noktalarına göre analiz et.
I. öncülde kaynak ülke Irak, varış yeri ise dünya pazarlarıdır ve Türkiye köprü görevi görür (Transit). II. öncülde taşımacılık tamamen Türkiye sınırları içinde başlayıp biter (İç ticaret). III. öncülde kaynak ülke Çin, varış ülkesi Almanya'dır ve yük Türkiye'den geçer (Transit). IV. öncülde kömür Türkiye'ye ithal edildikten sonra ülke içindeki başka bir şehre taşınmaktadır (İç ticaret/dağıtım).
Her bir öncülün coğrafi sınırlarını ve ticaret türünü ayırt edebilmek amacıyla bu analiz gerçekleştirilir.
3
Bulunan sonuçları birleştirerek doğru seçeneği işaretle.
I ve III numaralı faaliyetlerin transit taşımacılık olduğu sonucuna ulaşılır.
Soruda transit taşımacılık sınıfına girenlerin sorulması nedeniyle doğru cevabı netleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Transit taşımacılık ile iç ticaret ve ithalat dağıtımı arasındaki farklar
Soru 10Soru →

Türkiye'de dağların uzanış doğrultusu ve yer şekillerinin engebeli yapısı, limanların iç kesimlerle olan ulaşım ağlarını ve ticari kapasitelerini doğrudan etkilemiştir. Aşağıda verilen Türkiye'deki limanları, coğrafi konumları ve hinterlant özelliklerine göre doğru coğrafi/ekonomik açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Samsun Limanı
Trabzon Limanı
İskenderun Limanı
Antalya Limanı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Samsun Limanı demiryolu bağlantısı ve geniş Karadeniz hinterlandı özelliğiyle; Trabzon Limanı demiryolu olmadan Zigana ve Kop geçitleriyle sağlanan transit ticaret özelliğiyle; İskenderun Limanı sanayi ve demiryolu bağlantısıyla; Antalya Limanı ise demiryolu bağlantısı olmayan turizm ve tarım işleviyle eşleşir.
Doğru eşleştirmede her liman coğrafi özelliklerine ve ulaşım altyapısına tam olarak uymaktadır: Samsun geniş hinterlandı ve demiryoluyla, Trabzon demiryolu olmadan geçitlerle sağlanan transit ticaretiyle, İskenderun ağır sanayi ve demiryolu bağlantısıyla, Antalya ise demiryolu olmadan turizm ve tarım işleviyle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Karadeniz limanlarının fiziki coğrafya şartlarını incelemek.
Samsun'da Canik Dağları kıyının gerisinde olduğundan demiryolu bağlantısı vardır ve hinterlandı geniştir. Bu durum birinci limanı ilgili Karadeniz hinterland özelliğiyle eşleştirir.
Dağların kıyıya yakınlığı ve yükseltisinin ulaşım ağlarına olan etkisini belirlemek.
2
Doğu Karadeniz'deki Trabzon Limanı'nın ulaşım ve ticaret yapısını analiz etmek.
Trabzon Limanı'na demiryolu bağlantısı yoktur fakat dağlar geçitlerle aşılmaktadır. Bu da onu İran transit ticaret yoluna bağlar. Dolayısıyla ikinci liman transit ticaret limanı özelliğiyle eşleşir.
Geçitlerin transit ticaretteki rolünü ve demiryolu olmayan limanları ayırt etmek.
3
Akdeniz'in doğusunda yer alan İskenderun Limanı'nın fonksiyonunu belirlemek.
İskenderun Limanı demir-çelik fabrikası ve maden taşımacılığı nedeniyle sanayi karakterlidir ve demiryolu bağlantısına sahiptir. Bu durum üçüncü limanı sanayi limanı özelliğiyle eşleştirir.
Sanayi faaliyetlerinin liman gelişimine ve demiryolu entegrasyonuna etkisini saptamak.
4
Teke Yarımadası doğusundaki Antalya Limanı'nın ulaşım kısıtlarını incelemek.
Antalya Limanı'na dağlık yapıdan dolayı demiryolu ulaşamaz ve liman daha çok tarımsal ihracat ile yat turizmi için kullanılır. Bu durum dördüncü limanı bu güney limanı özelliğiyle eşleştirir.
Yer şekillerinin demiryolu yapım maliyetine ve ulaşım ağı dağılışına etkisini doğrulamak.

Anahtar Kavram

Türkiye'de dağların uzanışı, yer şekilleri ve hinterland özelliklerinin limanların demiryolu bağlantısı ve ticaret fonksiyonları üzerindeki belirleyici etkisi.
Soru 11Soru →

Türkiye'de ulaşım sistemlerinin gelişim süreci ve uygulanan ulaşım politikaları göz önüne alındığında, sol sütunda verilen dönemleri sağ sütundaki temel ulaştırma özellikleri ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Osmanlı Dönemi
1923 - 1950 Dönemi
1950 - 2000 Dönemi
2000 ve Sonrası Dönem

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Osmanlı Dönemi ile Avrupalı devletlerin imtiyazlarıyla ilk demiryolu hatlarının yapılması; 1923-1950 Dönemi ile devlet politikası olarak demiryolu yapımına öncelik verilmesi; 1950-2000 Dönemi ile karayolu taşımacılığının baskın hale gelmesi; 2000 ve Sonrası Dönem ile Yüksek Hızlı Tren ve mega projelerin hayata geçirilmesi eşleşmektedir.
Osmanlı döneminde yabancı imtiyazlı liman demiryolu bağlantıları, 1923-1950 arası ulusal kalkınma amaçlı demiryolları, 1950 sonrası karayolu baskınlığı ve 2000 sonrası modern YHT ile bölünmüş yollar doğru eşleşmeyi sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemindeki ulaştırma önceliklerini analiz etmek.
Osmanlı Dönemi'ndeki ilk demiryolları, yabancı imtiyaz sahiplerince tarım ve maden bölgelerini limanlara bağlamak için tasarlanmıştır.
Osmanlı ulaşım ağlarının sömürgeci-ticari karakterini belirlemek.
2
Cumhuriyet'in kurulmasından 1950 yılına kadar geçen süredeki ulaştırma politikasını incelemek.
Bu dönemde demiryolları millileştirilmiş ve yeni hatlar tamamen yerli/milli kaynaklarla ülke güvenliği ve milli pazar için yapılmıştır.
1923-1950 arasındaki demiryolu hamlesinin amacını tespit etmek.
3
1950'den sonraki dönemin ulaşım modlarındaki değişimi değerlendirmek.
1950 sonrasında dış yardımlar (Marshall yardımları) ve değişen siyasi tercihler sonucu yatırımlar karayoluna kaymış ve karayolu taşımacılığı baskın hale gelmiştir.
Karayolu odaklı dönem başlangıcını belirlemek.
4
2000 yılından günümüze kadar olan dönemdeki gelişmeleri saptamak.
Bu dönem YHT ağlarının kurulması, bölünmüş yolların artırılması ve büyük altyapı projeleriyle karakterize edilir.
Modern ulaştırma vizyonunun öğelerini tespit etmek.

Anahtar Kavram

Türkiye'de ulaşım politikalarının ve sistemlerinin tarihsel dönemlere göre gelişimi.
Türkiye'de Ulaşım Sistemleri ve Gelişimi Alıştırma Soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin