13. ve 14. Yüzyıl Divan Edebiyatı Şairleri

Anadolu sahasında din dışı konularda yazan ilk şair kabul edilen ve Divan şiirinin kurucusu sayılan 13. yüzyıl sanatçısı aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıda 14. yüzyıl Divan edebiyatına ait bir dörtlük verilmiştir:

*Benüm aşkum erlikten eksilmesün*
*Dileyenler benden yüz döndürmesün*
*Cihan halkı yığılsa karşuma duramaz*
*Yüregüm hileyle bükülmesün*

Dil, üslup ve biçim özellikleri dikkate alındığında bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Anadolu sahasında 13. yüzyıl Türk edebiyatı; Moğol istilasının yarattığı siyasi ve toplumsal kargaşanın etkisiyle dinî-tasavvufi yönü ağır basan, öğretici eserlerle şekillenmiştir. Ahmet Fakih, Şeyyad Hamza ve Sultan Veled gibi isimler bu dönemde İslamiyet'in temel ilkelerini ve tasavvufu yaymayı amaçlayan eserler kaleme almışlardır. Ancak aynı yüzyılda, bu genel tasavvufi eğilimden sıyrılarak din dışı (ladinî) konularda şiirler yazan, tasavvufa yönelmeksizin aşk, şarap ve tabiat temalarını işleyen bir sanatçı öne çıkmıştır. Selçuklu sarayında himaye gören ve sultanın isteğiyle yirmi bin beyitlik Farsça bir şehname yazdığı bilinen bu şair, Anadolu'da klasik Türk şiirinin kurucusu kabul edilir.

Bu parçada söz edilen Divan şairi aşağıdakilerden hangisidir?

13. ve 14. yüzyıllarda Anadolu sahasında gelişen Divan edebiyatı ve bu dönemin şairleriyle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Aşağıda sol sütunda yer alan 13. ve 14. yüzyıl Türk edebiyatı eserlerine dair belirleyici içerik ve üslup özelliklerini, sağ sütundaki doğru eser isimleriyle eşleştiriniz.

13. ve 14. yüzyıllarda Anadolu sahasında gelişen Türk edebiyatının kurucu şairleri hakkında araştırma yapan bir akademisyen, hazırladığı çalışma raporuna şu notları kaydetmiştir:

* X Şairi: 14. yüzyılın başlarında kaleme aldığı, ahlaki ve tasavvufi ögeler barındıran on bablık hacimli Türkçe mesnevisiyle bilinir. Eserinin çeşitli bölümlerinde Türkçenin edebi bir dil olarak değer görmemesinden yakınmış ve Türkçenin sanatsal gücün�� ortaya koymayı amaçlamıştır.
* Y Şairi: Germiyanoğulları sarayında yetişip daha sonra Osmanlı şehzadelerinin himayesine girmiş; tıp, astronomi ve din ilimlerindeki birikimiyle tanınmıştır. Divan şiiri geleneğinde aruzun Türkçeye uygulanmasında kurucu rol oynamış ve Makedonyalı hükümdarın hayatın�� konu alan epik-alegorik mesnevisiyle şöhret kazanmıştır.
* Z Şairi: Kırşehir'de yaşamış ve bölgedeki kültürel hayata yön vermiştir. Feridüddin Attar'ın kuşların tasavvufi yolculuğunu anlatan sembolik eserini Türkçeye serbestçe aktarmış; bu çeviriye *Kelile ve Dimne* ile *Kâbusnâme* gibi kaynaklardan aldığı çeşitli kıssaları ve kendi özgün hikâyelerini de katarak esere telif niteliği kazandırmıştır.

Bu raporda özellikleri ve eserleri açıklanan şairler (X, Y, Z) sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Aşağıda verilen Divan edebiyatı şairlerini, edebiyat tarihindeki belirgin nitelikleri ve eserleriyle doğru biçimde eşleştiriniz.

Kuşların dili anlamına gelen, tasavvufi ve alegorik bir mesnevi olan Mantıku't-Tayr adlı eseri 14. yüzyılda Farsçadan Türkçeye kazandıran Divan şairi aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıda verilen 13. ve 14. yüzyıl Divan edebiyatı şairleri ile bu şairlerin edebiyat tarihindeki en belirgin niteliklerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Aşağıda sol sütunda 13. ve 14. yüzyıl Divan edebiyatı şairleri, sağ sütunda ise bu şairlerin öne çıkan özellikleri ve eserleri verilmiştir. Sol sütundaki şairleri sağ sütundaki doğru açıklamalarla eşleştiriniz.

Aşağıdaki sol sütunda verilen 13. ve 14. yüzyıl Divan edebiyatı sanatçıları ile sağ sütundaki edebi şahsiyetleri ve eserlerine dair belirleyici özellikleri eşleştiriniz.

Aşağıda 14. yüzyıl Anadolu sahası Türk edebiyatına yön veren iki sanatçının edebi şahsiyetlerine dair bazı özellikler verilmiştir:

* Şiirlerinde din dı��ı konuları, aşkı, şarabı ve yiğitliği coşkulu bir dille işlemiştir. Divan sahibi olan sanatçı, herhangi bir tasavvufi ekole bağlanmamış; kadılık ve hükümdarlık gibi siyasi rollerinin de etkisiyle şiirlerinde cesur, dünyevi ve kendine güvenen bir üslup sergilemiştir. Özellikle Azeri Türkçesiyle yazdığı tuyuğları ile tanınır.
* Tasavvuf felsefesinin radikal bir yorumu olan Hurufilik akımının en önemli temsilcilerindendir. Coşkulu bir lirizmin hâkim olduğu şiirlerinde vahdet-i vücud inancını tavizsiz bir şekilde savunmuş ve inançları nedeniyle Halep'te öldürülmüştür. Hem Türkçe hem Farsça divan sahibi olup hece ölçüsüyle de şiirler yazmıştır.

Buna göre, özellikleri verilen Divan şairleri sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru gösterilmiştir?

Aşağıda 13. ve 14. yüzyıl Divan edebiyatı sanatçıları ile bu sanatçıların edebi şahsiyetlerini ve eserlerini belirleyen ayırt edici özellikler verilmiştir. Sol sütunda yer alan şairleri, sağ sütunda verilen doğru belirleyici özellikleriyle eşleştiriniz.

Edebiyat tarihi üzerine yapılan bir panelde konuşmacı, erken dönem Anadolu Türk şiirinin gelişimini şu cümlelerle özetlemiştir:

"Söz konusu dönemde iki önemli kırılma noktası vardır. Bunlardan birincisi, tasavvufi düşüncenin hâkim olduğu bir çağda seküler yönelimlerle aşk, şarap ve eğlence konularını ele alan ve divan şiirinin Anadolu sahasındaki kurucusu kabul edilen şairdir. İkincisi ise İranlı şair Feridüddin Attar’ın ünlü eserini Türkçeye aktarırken ona pek çok ekleme yapıp hikâyelerle zenginleştiren, böylece Türkçenin edebi bir dil olarak Farsçadan geri kalmadığını ispatlayan sanatkârdır."

Bu paneldeki konuşmacının değindiği sanatçılar, aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Anadolu sahası erken dönem (13. ve 14. yüzyıl) Divan şiirinin gelişimine katkıda bulunan şairlerin isimlerini, edebi kişilikleri ve sanatsal kimliklerini yansıtan belirleyici açıklamalarla eşleştiriniz.

Edebiyat tarihi dersinde öğretmen, 14. yüzyıl Türk edebiyatının dil ve estetik özelliklerini açıklarken tahtaya şu beyitleri yazar:

*Gözle şimdi uşbu kuşlar hâlini*
*Kim neyile yitürürler mâlini*

*Yüz bininden biri kılmaz uş sefer*
*Kuş dili bilmeyenden ne haber*

Buna göre tahtaya yazılan bu beyitler ve ait olduğu eserle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Aşağıda sol sütunda verilen 13. ve 14. yüzyıl Divan edebiyatı şairleri ile sağ sütunda verilen ve bu şairlerin edebi kimliklerini ya da Türk edebiyatındaki kurucu rollerini belirleyen ifadeleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Bir kütüphanenin nadir eserler bölümünde araştırma yapan bir filolog, 14. yüzyıla ait bir mesnevinin yazma nüshasını incelerken eserin mukaddime (önsöz) kısmında şu ifadelere rastlar:

'Kendi dilini bilmeyen veya küçümseyenlere inat, bu eseri kendi öz dilimizle kaleme aldık. Ta ki Türk diliyle de hakikatlerin, ince manaların ve tasavvuf yolunun sırlarının anlatılabileceği açıkça görülsün.'

İncelemeyi derinleştiren filolog; eserin ahlaki, tasavvufi ve didaktik nitelikte olduğunu, 'on bab (bölüm)' üzerine kurulduğunu ve her babın kendi içinde on alt başlığa ayrıldığını tespit eder.

Buna göre, filoloğun üzerinde çalıştığı bu yazma eser ve bu eserin müellifi aşağıdakilerden hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Anadolu sahasında Türk yazı dilinin ve divan edebiyatı geleneğinin şekillenmeye başladığı 13. ve 14. yüzyıllarda yaşamış bazı şairlerin edebi yönelimleri ve dile yaklaşımları şu şekildedir:

* Eserlerinin büyük kısmını Farsça yazmış olmasına rağmen, Anadolu'daki Türk halkına tasavvuf düşüncesini ulaştırmak amacıyla mesnevilerinin arasına Türkçe manzumeler serpiştirmiştir.
* Döneminde edebi dil olarak Farsça ve Arapçanın benimsenmesine karşı çıkarak halkı eğitmek amacıyla kaleme aldığı dinî-didaktik mesnevisinde Türkçenin önemini ve edebi değerini savunmuştur.
* Dönemin yaygın eğilimi olan tasavvufi konuların dışına çıkarak aşk ve şarap gibi din dışı temaları işleyen gazeller yazmış; klasik şiir estetiğinin Anadolu sahasındaki ilk temsilcisi kabul edilmiştir.
* Kuşların Simurg'a yolculuğu üzerinden tasavvufi mertebeleri anlattığı alegorik mesnevisinde, Türkçeyi Farsçadan daha üstün ve zengin bir sanat dili haline getirmeyi amaçladığını belirtmiştir.

Buna göre, yukarıda verilen özellikler seçeneklerdeki şairlerle eşleştirildiğinde hangi şair dışarıda kalır?

Erken dönem Anadolu sahası Türk şiirinin kurucu isimleri olan şairler ile onların Türk edebiyatı tarihindeki ayırt edici özelliklerini doğru bir şekilde eşleştiriniz.