Halk Edebiyatı

Aşağıda verilen tasavvufi şiir alıntılarını (sol sütun), ait oldukları Tekke edebiyatı nazım türleriyle (sağ sütun) doğru biçimde eşleştiriniz.

Katre idim ummana karıştım
Nokta idim deftere yazıldım
Arş-ı Alada miraca ulaştım
Böylece devredip geldim cihana

Bu dörtlüğün içerik özellikleri dikkate alındığında, dinî-tasavvufî halk edebiyatı (tekke edebiyatı) nazım türlerinden hangisine ait olduğu söylenebilir?

Tasavvufi düşüncede ruhun mutlak varlıktan, yani Allah’tan ayrılıp dünyaya gelmesini ve dünyadaki tekâmülünü tamamladıktan sonra tekrar aslına dönmesini anlatan şiirler Tekke edebiyatında özel bir tür oluşturur.

Buna göre, içerik ve üslup özellikleri dikkate alındığında;

*Katre idim ummanlara karıştım*
*Kaç bulandım kaç duruldum kim bilir*
*Devre edip âlemleri dolaştım*
*Bir sanata kaç sarıldım kim bilir*

dörtlüğünün nazım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Katre idik süzüldük ummana karıştık
Nokta idik harf-i hecaya eriştik
Dokuz ay on gün batn-ı maderde kalıp
Vakt-i saatte bu cihana yetiştik

Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Aşağıdaki sol sütunda verilen tasavvufi şiir alıntılarını, sağ sütundaki ait oldukları Tekke (din��-tasavvufî) halk edebiyatı nazım türleriyle eşleştiriniz.

Halk hikâyeleri; Türk edebiyatında destan döneminin kapanmasından sonra ortaya çıkan, genellikle aşk ve kahramanlık konularını işleyen, sözlü gelenekte yaşayan anlatılardır.

Buna göre, halk hikâyeleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Suna başın alıp gitmiş
Bülbülün feryadı artmış
Aşkın beni mecnun etmiş
Dolaşırım çöller gibi

Bu dörtlük, biçim ve içerik özellikleri dikkate alındığında Halk edebiyatının aşağıdaki genel niteliklerinden hangisiyle çelişir?

Önce tevhit eyle dilin temizle
Mürşidin sözünü can ile dinle
Erenler sırrına erersin böyle
Bu yola girenler edebi gözler

Bu dörtlüğün içerik ve üslup özellikleri dikkate alındığında, dinî-tasavvufî halk edebiyatı nazım t��rlerinden hangisine örnek oluşturduğu söylenebilir?

Halkın hayal gücüyle oluşturduğu; bir dağın, gölün, kaya oluşumunun veya tarihî bir kahramanın ortaya çıkışını ya da şekil değiştirmesini açıklayan ve anlatılanların kutsal veya gerçek olduğuna inanılan kısa anlatılardır. Masallardan farklı olarak inanç unsurunun ön planda olduğu bu anlatılarda kalıplaşmış tekerlemelere yer verilmez.

Bu parçada özellikleri belirtilen halk anlatısı türü aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıdaki sol sütunda verilen tasavvufi şiir alıntılarını, sağ sütundaki ait oldukları Tekke (dinî-tasavvufî) halk edebiyatı nazım türleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Halk hikâyeleri üzerine yapılan bir çalışmada araştırmacı, incelediği metinden şu kesiti alıntılar:

'Tahir sazı eline aldı, bakalım Zühre’sine ne cevap verdi:
*Karşıdan geliyor benim efendim*
*Göz süzüp gerdanını kıran efendim*
*Eğer senin sevdiğin ben isem*
*Ağlama göreyim gözün efendim*

Tahir böyle söyleyince Zühre’nin gözyaşları sel oldu, bağr�� yandı. Araya giren vezir, padişahın fermanını okudu ve Tahir’in Mardin Kalesi'ne sürgün edilmesine hükmetti. Tahir, yollara düşüp gurbetin acısını çekerken Zühre sarayda onun aşkıyla sararıp soldu.'

Bu parçadan hareketle halk hikâyelerinin yapısal, üslupsal ve icra özellikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Genç yaşımda ölüm aldı başımı
Gözyaşına boğdu tüm yoldaşımı
Gidin söylen anama dökmesin yaşını
Kara toprak aldı körpe yaşımı

Bu dizelerin teması ve genel özellikleri dikkate alındığında, anonim halk edebiyatının hangi nazım türüne ait olduğu söylenebilir?

Masallarda asıl konuya geçilmeden önce dinleyicinin ilgisini çekmek, onu anlatılacak hayalî dünyaya hazırlamak amacıyla söylenen; i��inde kalıplaşmış tekerlemelerin yer aldığı giriş bölümü aşağıdakilerden hangisidir?

Sol sütundaki âşık edebiyatı temsilcilerini, sağ sütundaki ayırt edici edebi nitelikleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Dede Korkut Kitabı’nda yer alan "Kam Büre Bey O��lu Bamsı Beyrek" hikâyesinden alınan:

"Dedem Korkut geldi, şadlık çaldı, boy boyladı, soy soyladı, bu Oğuzname’yi söyledi, Beyrek’in olsun dedi:
Yum (dua) vereyim hanım:
Yerli kara dağların yıkılmasın.
Gölgeli büyük ağacın kesilmesin.
Taşkın akan güzel suyun kurumasın.
Kanatlarının uçları kırılmasın.
Kadir Mevla seni namerde muhtaç etmesin.
Biz dahi üç kelime dua kıldık, kabul olsun.
Amin amin diyenler Tanrı’yı görsün..."

bu parçayla ilgili;

I. Destan döneminden halk hikâyeciliğine geçişin izlerini taşıyan İslami ve İslamiyet öncesi unsurların sentezlendiği,
II. Nesir içine serpiştirilmiş "soylama" olarak adlandırılan manzum bölümlerle anlatımın ritmikleştirildiği,
III. Hikâyenin bitişinde yer alan ve "yum" adı verilen kalıplaşmış dua bölümünü örneklediği

yargılarından hangileri doğrudur?

Kaşın çengel, kirpik ok,
Gözlerinin rengi çok.
Senden başka dünyada,
Benim hiç kimsem de yok.

Bu dizelerin nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

Garip baktı ki anası ağlıyor, dayanamadı, sazı göğsüne koyup anasına şunları söyledi:

Gözüm yaşın sil a ana
Ben gidiyorum Halep'e doğru
Ağlayıp da beni yorma
Ben gidiyorum Halep'e doğru

Anası der ki:
Oğul gitme gurbet ele
Düşürürsün beni dile
Ağlatma gel anacığını
Gitme oğul Halep'e doğru

Garip anasının elini öptü, duasını aldı. Sazını omuzuna verip yola revan oldu.

Bu parçanın biçim, içerik ve anlatım özellikleri göz önünde bulundurulduğunda, eserin ait olduğu anlatı türüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Aşağıdaki sol sütunda verilen tasavvufi şiir alıntılarını, sağ sütundaki ait oldukları Tekke (dinî-tasavvufî) halk edebiyatı nazım türleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

17. yüzyılda yaşadığı tahmin edilen, şiirlerinde aşk, doğa ve ayrılık gibi temaları büyük bir yalınlıkla işleyen sanatçı, Divan edebiyatından hiç etkilenmemiş ve yalnızca hece ölçüsünü kullanmıştır. Güzellemeleriyle tanınan bu şair, Çukurova ve Toroslar çevresindeki göçebe yaşam tarzını şiirlerine samimi bir dille aktarmıştır.

Bu parçada söz edilen âşık edebiyatı temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıda verilen halk edebiyatı dörtlüklerini, hece ölçüsü ve tema özelliklerini dikkate alarak sağdaki nazım biçimi ve türü eşleştirmeleriyle eşleştiriniz.