Tanzimat Edebiyatı

Tanzimat Edebiyatı'nın ikinci yarısında sanatçılar; edebiyatın estetik sınırları, türlerin işlevleri ve edebî akımların kuramsal temelleri üzerine yeni yaklaşımlar geliştirmişlerdir. Buna göre, sol sütundaki sanatçıları sağ sütundaki edebî anlayış ve yönelimleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Tanzimat edebiyatının ikinci döneminde şiirin estetik sınırları ve teknik yapısı üzerine hararetli tartışmalar yaşanmıştır. Bu dönemde gelenekçi kanat, eski şiir geleneğini ve 'göz için kafiye' anlayışını savunurken; yenilikçi kanat ise şiirin konusunun genişletilmesi gerektiğini ve kafiyenin işitsel bir ahenk unsuru olarak 'kulak için' olduğunu ileri sürmüştür. Bu tartışmalarda 'kulak için kafiye' tezini hararetle savunarak yeni Türk şiirinin estetik ve kuramsal temellerini atan şair ve onun bu teorik görüşlerini açıkladığı eleştirel/kuramsal eseri aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Aşağıdaki parçada Tanzimat Dönemi Türk şiirindeki 'eski-yeni' tartışmasıyla ilgili boş bırakılan yerleri uygun eser isimleriyle doldurunuz.

Aşağıdaki beyitler Şinasi’nin Münacat adlı şiirinden alınmıştır:

*Varlığın bilmeğe tek akıl senedir*
*Cihanda kibriyana delil can u tendir*

Buna göre, bu beyitlerin Tanzimat Dönemi Türk şiirindeki yenileşme hareketleri açısından taşıdığı önem aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak açıklanmıştır?

Tanzimat Dönemi Türk şiirindeki anlayış farklarını ve estetik dönüşümü somutlaştırmak isteyen bir öğretmen, tahtaya şu iki beyiti yazar:

I. Beyit:
*Vatanın bağrına düşman dayadı hançerini;*
*Yoğimiş kurtaracak bahtı kara mâderini?*

II. Beyit:
*Her hâtıra bir levha-i mahzun u kederdir,*
*Her leyl-i siyeh bir şeb-i târîk-i hederdir.*

Bu beyitlerin temsil ettiği şiir anlayışları ve edebi dönemler hakkında yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Aşağıda sol sütunda Tanzimat Dönemi Türk şiirine ait bazı önemli eserler, sağ sütunda ise bu eserlerin edebiyat tarihindeki önemini belirten açıklamalar yer almaktadır. Sol sütundaki eserleri sağ sütundaki doğru açıklamalarla eşleştiriniz.

Şinasi'nin bir kasidesinden alınan:

*Âyînesidir milletin ashâb-ı hükûmet*
*Rânâ görünür orada âsâr-ı adâlet*

dizeleriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Edebiyatımızda realizm ve natüralizmin ilk teorisyenlerinden biri kabul edilen sanatçı, kaleme aldığı uzun hikâyenin önsözünde 'hakikiyyun' tarzında yazılan eserlerin kıymetini vurgular. Sanatçının bu eserde Anadolu köy yaşamını, köylünün toprak ve geçim mücadelesini kendi ağız özellikleriyle yansıtma çabası, Tanzimat romanında yeni bir dönemin habercisi olmuştur.

Bu parçada sözü edilen edebî anlayış ve sanatçı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu yönelimin Tanzimat II. Dönem romanındaki yansıması olamaz?

Tanzimat Dönemi Türk şiirindeki dönüşümü ve dönemin yenilikçi eserlerini konu edinen bu metindeki boşlukları uygun yapıt adlarıyla tamamlayınız.

İkbâl için ahbâbı siâyet yeni çıktı
Bilmez idik evvel bu dirâyet yeni çıktı
Sâdıkları tahkîr ile tezyîf âdettir
Bilmem ki bu reftâr-ı hidâyet yeni çıktı

(siâyet: gammazlamak; ikbâl: yüksek makam; tezyîf: değersizleştirmek, alay etmek; reftâr: gidiş, davranış)

Ziya Paşa’nın *Terkib-i Bend*’inden alınan bu bentle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Tanzimat Dönemi'nde türsel çeşitlilik kazanan ve Batılı anlatım tekniklerinin aşamalı olarak uygulandığı roman ile hikayeler, Türk edebiyatının modernleşme sürecindeki kilometre taşlarıdır. Buna göre, aşağıda verilen edebi eserlerin ilk yayımlanma yıllarını dikkate alarak kronolojik olarak eskiden yeniye doğru sıralaması nasıl olmalıdır?

Tanzimat Dönemi Türk şiiri, hem biçim hem de içerik açısından köklü bir değişim sürecinin ürünüdür. Bu dönem şairleri, bireysel duyuşlardan toplumsal fikirlere, metafizik ürpertilerden kır yaşamına kadar geniş bir yelpazede estetik ve tematik arayışlar içine girmişlerdir.

Buna göre; sol sütunda yer alan dize çiftlerini, sağ sütunda verilen Tanzimat Dönemi şiirine ait estetik veya tematik yönelimlerle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Tanzimat Dönemi Türk edebiyatının oluşum süreci, estetik yönelimleri ve genel özellikleri dikkate alındığında, soldaki kuramsal ve edebi yönelimleri sağdaki tarihi gelişmeler ve somut edebi örneklerle eşleştiriniz.

Tanzimat Dönemi'nde kaleme alınan bazı önemli romanlar ile bu eserlerin merkezinde yer alan izlekler veya taşıdıkları edebi ilkler aşağıda verilmiştir. Sol sütundaki romanları, sağ sütundaki uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Tanzimat Dönemi romanlarında sıklıkla işlenen yanlış Batılılaşma, alafrangalık ve mirasyedilik temalarının karşısında, toplumun kalkınması için mücadele eden 'idealist aydın' tipinin ilk belirgin örneği kabul edilen Mansur karakteri; dürüstlüğü, vatanseverliği ve hekim olarak toplumsal sorumluluk üstlenmesiyle öne çıkar. Yazarın tek romanı olan bu yapıt, Türk edebiyatında 'tezli roman' yöneliminin de öncülerinden biridir.

Bu parçada bahsedilen eser ve bu eserin yazarı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Tanzimat Dönemi Türk edebiyatında roman ve hikaye türlerinin gelişim sürecinde yayımlanan aşa��ıdaki anlatı eserlerini, ilk baskı (yayımlanma) tarihlerine göre kronolojik olarak eskiden yeniye doğru sıralayınız.

Samipaşazade Sezai'nin Tanzimat Dönemi'nde esaret temasını işleyen *Sergüzeşt* romanının olay örgüsü dikkate alındığında, aşağıda verilen olayları romanın kronolojik akış��na göre eskiden yeniye doğru sıralayınız.

Tanzimat I. Dönem Türk edebiyatı; sanata, toplumu eğiten ve dönüştüren bir araç misyonu yükleyen şairlerin şekillendirdiği bir edebi evredir. Bu dönem sanatçıları, biçimsel açıdan Divan şiiri geleneğini büyük ölçüde sürdürseler de içerikte vatan, millet, hürriyet, adalet, kanun ve akıl gibi kavramları işleyerek köklü yenilikler yapmışlardır.

Buna göre, aşağıda verilen beyitlerden hangisinin Tanzimat I. Dönem şiir anlayışını yansıttığı söylenemez?

Tanzimat I. Dönem Türk edebiyatında sanatçılar, Batı'dan aldıkları yeni türleri ve geleneksel formları harmanlayarak çok yönlü eserler ortaya koymuşlardır. Aşağıdaki eserleri edebiyat tarihimizdeki türsel özellikleri ve içeriksel önemleriyle doğru bir şekilde eşle��tiriniz.

Tanzimat Dönemi Türk romanı ve hikâyesinin gelişim sürecinde gerçekleşen aşağıdaki edebî gelişmelerin kronolojik olarak eskiden yeniye doğru sıralaması nasıl olmalıdır?