Examkin

Karboksilik Asitler

17 soru

Tüm türler17Çoktan seçmeli8Doğru / Yanlış4Eşleştirme5
Soru 1Soru →

Aşağıda üç farklı karboksilik asit bileşiğinin yarı açık formülleri verilmiştir:

* I. CH3−CH2−COOHCH_3-CH_2-COOH
* II. CH2=CH−COOHCH_2=CH-COOH
* III. HC≡C−COOHHC\equiv C-COOH

Bu bileşikler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. bileşik Tollens ayracı ile tepkimeye girdiğinde metalik gümüşün çökelmesiyle gümüş aynası oluşturur.

Cevap

III. bileşik Tollens ayracı ile tepkimeye girdiğinde metalik gümüşün çökelmesiyle gümüş aynası oluşturur.
Propinoik asit (HC≡C−COOHHC\equiv C-COOH) molekülü yapısında bir uç alkin (HC≡C−HC\equiv C-) grubu barındırır. Uç alkinler Tollens ayracındaki Ag+Ag^+ iyonları ile yer değiştirme tepkimesi gerçekleştirerek beyaz renkli kararsız bir metalik tuz çökeleği (AgC≡C−COOHAgC\equiv C-COOH) oluştururlar; ancak bu tepkimede Ag+Ag^+ iyonları metalik gümüşe (Ag0Ag^0) indirgenmediği için gümüş aynası oluşmaz. Karboksilik asitler sınıfında Tollens ayracını indirgeyerek gümüş aynası oluşturabilen tek üye, yapısında karboksil grubunun yanı sıra aldehit hidrojenine benzer bir hidrojen atomu bulunduran formik asittir (HCOOHHCOOH).

Adım Adım Çözüm

1
Bileşiklerin yapısal özelliklerinin ve içerdikleri fonksiyonel grupların belirlenmesi
I. bileşiğin doymuş monokarboksilik asit (propanoik asit), II. bileşiğin çift bağ içeren alkenik karboksilik asit (propenoik asit), III. bileşiğin ise üçlü bağ içeren alkinik karboksilik asit (propinoik asit) olduğu belirlenir.
Bileşiklerin kimyasal tepkime yatkınlıklarını ve fiziksel/kimyasal davranışlarını yorumlayabilmek için yapılarını doğru analiz etmek gerekir.
2
Hibritleşme türüne bağlı olarak asitlik kuvvetlerinin karşılaştırılması
Karboksil grubuna bağlı karbon zincirindeki hibritleşme türleri I'de sp3sp^3, II'de sp2sp^2 ve III'te spsp şeklindedir. Hibritleşen orbitallerdeki s karakteri arttıkça karbonun elektronegatifliği artar (sp>sp2>sp3sp > sp^2 > sp^3). Yüksek elektronegatifliğe sahip karbon atomu indüktif etkiyle elektronları kendine doğru çekerek O−HO-H bağını zayıflatır ve asitliği artırır. Bu nedenle asitlik kuvvetleri III > II > I ��eklinde sıralanır.
Sulu çözeltilerde asitlik kuvvetini belirleyen yapısal faktörleri (indüktif etki ve hibritleşme) ortaya koymak için.
3
Doymamışlık reaksiyonlarının ve esterleşme davranışlarının incelenmesi
Yapısında alken veya alkin gibi doymamış pi bağları barındıran II ve III. bileşikler bromlu suyun rengini giderilerken, doymuş olan I. bileşik gidermez. Ayrıca karboksilik asit fonksiyonel grubu içeren her üç bileşik de metanol ile esterleşme tepkimesi verir. II. bileşikte çift bağlı uç karbonda iki hidrojen atomu (CH2=CH_2=) bulunduğundan geometrik izomeri göstermediği doğrulanır.
Bileşiklerin doymamışlık (katılma) ve esterleşme gibi genel reaksiyon özelliklerini doğrulamak için.
4
Tollens ayracı ile etkileşimin redoks ve yer değiştirme yönünden değerlendirilmesi
III. bileşikteki HC≡C−HC\equiv C- grubu uç alkin özelliği taşır. Uç alkinler Tollens ayracı ile redoks değil, asidik hidrojenin yer değiştirmesi tepkimesini vererek beyaz renkli çökelek oluşturur. Gümüş aynası (metalik gümüş) oluşumu ise bir yükseltgenme tepkimesidir ve karboksilik asitlerden yalnızca formik asit (HCOOHHCOOH) aldehit yapısı barındırdığı için bu tepkimeyi verebilir.
Uç alkinlerin Tollens ayracı ile verdiği yer değiştirme tepkimesinin, aldehitlerin verdiği yükseltgenme (gümüş aynası) tepkimesinden farkını ayırt etmek için.

Anahtar Kavram

Karboksilik asitlerin fonksiyonel grup özellikleri, asitlik kuvvetinin hibritleşme ve indüktif etkiyle ilişkisi, doymamışlık tepkimeleri ve Tollens ayracı ile alkin/aldehit reaksiyonlarının farkı
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 2Soru →

Karboksilik asitler, yapılarındaki karboksil (−COOH-COOH) grubu nedeniyle sulu çözeltilerinde zayıf asit özelliği gösterirler ve bazlarla tepkimeye girerek tuz ve su oluştururlar.

Buna göre, aşağıdaki organik bileşiklerden hangisinin sulu çözeltisi sodyum hidroksit (NaOHNaOH) ile nötralleşme tepkimesi verir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Asetik asit

Cevap

Asetik asit
Asetik asit, yapısında karboksil grubu barındıran bir mono karboksilik asittir. Karboksil grubundaki hidrojen atomu suya asit iyonu olarak geçebilir. Bu nedenle asetik asit zayıf asit özelliği gösterir ve sodyum hidroksit bazıyla nötralleşme tepkimesi verir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen bileşiklerin ait olduğu organik kimya sınıflarını belirleme.
Asetik asit bir karboksilik asit, etanol bir alkol, aseton bir keton, asetaldehit bir aldehit ve dimetil eter bir eterdir.
Bileşiklerin asidik veya bazik özellik g��sterip göstermediğini belirlemek için fonksiyonel gruplarını tanımak gerekir.
2
Bileşiklerin sodyum hidroksit (NaOHNaOH) bazıyla tepkimeye girme durumlarını inceleme.
Karboksilik asit sınıfında yer alan asetik asit (CH3COOHCH_3COOH), sulu çözeltisinde zayıf asit olarak davranır ve sodyum hidroksit ile nötralleşme tepkimesi vererek sodyum asetat tuzu ve su oluşturur.
Alkoller, ketonlar, aldehitler ve eterler sulu çözeltilerinde nötr karakterli olduklarından sodyum hidroksit ile tepkime vermezler.

Anahtar Kavram

Karboksilik asitlerin zayıf asitlik karakteri ve nötralleşme tepkimeleri
Soru 3Soru →

Karboksilik asitlerin en basit üyesi olan formik asidin (HCOOHHCOOH), yap��sında karboksil grubuna ek olarak bir hidrojen atomunun bağlı olması nedeniyle aldehit özelliği gösterdiği ve bu sayede Tollens ayracı ile gümüş aynası oluşturduğu ifadesi doğru mudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: True

Cevap

��fade doğrudur. Formik asit (HCOOHHCOOH) yapısında hem karboksil hem de karbonil grubuna doğrudan bağlı hidrojen barındırdığı için Tollens ayracını indirger ve gümüş aynası oluşturur.
Verilen ifade doğrudur çünkü karboksilik asitler sınıfının ilk üyesi olan formik asit (HCOOHHCOOH), yapısındaki özel bağ yapısı nedeniyle aldehit özellikleri de taşır ve Tollens çözeltisindeki gümüş iyonlarını indirgeyerek metalik gümüş aynası oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Formik asidin (HCOOHHCOOH) açık yapısını yazarak fonksiyonel grupları inceleyin.
Formik asitte karbonil karbonuna bir oksijen (OHOH) ve bir hidrojen (HH) atomu bağlıdır. Bu durum bileşiğe hem karboksilik asit hem de aldehit karakteri kazandırır.
Bileşiğin kimyasal özelliklerini belirleyen fonksiyonel grupları tespit etmek için.
2
Tollens ayracının ([Ag(NH3)2]+[Ag(NH_3)_2]^+) karboksilik asitler ve aldehitler üzerindeki etkisini değerlendirin.
Normal karboksilik asitler Tollens ayracı ile yükseltgenme tepkimesi vermezken, yapısında aldehit grubu barındıran bileşikler bu ayracı indirgeyerek gümüş aynası (Ag(k)Ag_{(k)}) oluşturur.
Formik asidin Tollens ayracıyla etkileşime girip girmeyeceğini belirlemek için.
3
Elde edilen bilgileri birleştirerek ifadenin doğruluğunu kontrol edin.
Formik asit, yapısındaki aldehit benzeri hidrojen atomu sayesinde Tollens çözeltisi ile yükseltgenerek karbondioksit ve suya dönüşürken gümüş iyonlarını indirger ve gümüş aynası oluşturur. Dolayısıyla ifade doğrudur.
Soru kökündeki yargının doğru veya yanlış olduğuna karar vermek için.

Anahtar Kavram

Formik asidin (HCOOHHCOOH) indirgen özelliği ve Tollens ayracıyla tepkimesi
Soru 4Soru →

Aşağıda formülleri verilen karboksilik asitler ile bu asitlerin IUPAC adlandırmalarını ve yapısal sınıflandırmalarını eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

HCOOHHCOOH
HOOC−COOHHOOC-COOH
C6H5COOHC_6H_5COOH

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

HCOOHHCOOH metanoik asit, HOOC−COOHHOOC-COOH etandioik asit ve C6H5COOHC_6H_5COOH benzoik asit ile eşleşir.
Verilen karboksilik asitlerin formülleri ile IUPAC adları ve yapısal sınıflandırmaları tam olarak eşleşmektedir. HCOOHHCOOH en basit mono karboksilik asit (metanoik asit), HOOC−COOHHOOC-COOH en basit dikarboksilik asit (etandioik asit) ve C6H5COOHC_6H_5COOH en basit aromatik karboksilik asittir (benzoik asit).

Adım Adım Çözüm

1
Bileşiklerin yapısındaki karboksil (−COOH-COOH) gruplarının sayısı ve türü belirlenir.
HCOOHHCOOH tek karboksil grubu içeren alifatik yapı, HOOC−COOHHOOC-COOH iki karboksil grubu içeren alifatik yapı, C6H5COOHC_6H_5COOH ise benzen halkasına bağlı karboksil grubu içeren aromatik yapıdır.
Bileşiklerin karboksilik asit sınıfını doğru belirlemek için fonksiyonel grup sayısı ve aromatik halka varlığı incelenmelidir.
2
Her bileşik için IUPAC kurallarına göre adlandırma tespit edilir.
Tek karbonlu mono karboksilik asit metanoik asit; iki karbonlu dikarboksilik asit etandioik asit; benzen halkalı en basit asit ise benzoik asit (benzenkarboksilik asit) olarak belirlenir.
IUPAC kuralları karbon sayısına ve fonksiyonel grup türüne göre sistematik adlandırma sağlar.
3
Elde edilen bilgiler doğrultusunda sağ sütundaki tanımlarla eşleştirme yapılır.
HCOOHHCOOH metanoik asit ile, HOOC−COOHHOOC-COOH etandioik asit ile, C6H5COOHC_6H_5COOH benzoik asit ile eşleştirilir.
Yapısal özellikler ve sistematik adlar birbirleriyle uyumludur.

Anahtar Kavram

Karboksilik asitlerin sınıflandırılması ve IUPAC kurallarına göre adlandırılması
Soru 5Soru →

Aşağıda formülleri verilen karboksilik asitler ile bu bileşiklerin yapısal özelliklerine ve kullanım alanlarına göre doğru eşleştirmelerini yapınız.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

HCOOHHCOOH (Metanoik asit)
HOOC−COOHHOOC-COOH (Etandioik asit)
CH3−CH(OH)−COOHCH_3-CH(OH)-COOH (2-Hidroksipropanik asit)
C6H4(OH)COOHC_6H_4(OH)COOH (2-Hidroksibenzoik asit)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Metanoik asit, yapısındaki aldehit grubu nedeniyle Tollens ile gümüş aynası oluşturma özelliğiyle eşleşir. Etandioik asit, tüm karbonlarının sp2sp^2 hibritleşmesi yapması ve en basit dikarboksilik asit olmasıyla eşleşir. 2-Hidroksipropanik asit, kiral karbon içermesi ve yorgunluk asidi (laktik asit) olmasıyla eşleşir. 2-Hidroksibenzoik asit ise aromatik yapısı ve aspirin sentezinde hammadde olmasıyla eşleşir.
Bileşiklerin yapıları ve özellikleri incelendiğinde: Metanoik asit aldehit ve karboksil özelliklerinin her ikisini de taşıdığından Tollens ayracıyla tepkime verir. Etandioik asit (oksalik asit) iki karboksil grubu taşır ve karbonları sp2sp^2 hibritleşmesine sahiptir. 2-Hidroksipropanik asit (laktik asit) yapısında asimetrik karbon bulundurur. 2-Hidroksibenzoik asit (salisilik asit) ise aromatik yapılı olup aspirin yapımında kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1
Metanoik asidin (HCOOHHCOOH) yapısı incelenir.
Metanoik asidin karboksil grubuna ba��lı bir hidrojen atomu bulunur (H−COOHH-COOH). Bu yapı hem karboksilik asit hem de karbonil grubuna hidrojen bağlı olduğu için aldehit özelliği gösterir. Tollens ayracı ile tepkime veren tek karboksilik asittir.
Bileşiğin ayırt edici Tollens tepkimesini veren yapısal özelliğini belirlemek amacıyla.
2
Etandioik asidin (HOOC−COOHHOOC-COOH) molekül yapısı incelenir.
Bu bileşik, iki karboksil grubunun doğrudan birbirine bağlanmasıyla oluşan en basit dikarboksilik asittir (oksalik asit). Her iki karbon atomu da çift bağ (C=OC=O) içerdiği için sp2sp^2 hibritleşmesi yapmıştır.
Bileşiğin hibritleşme türünü ve en basit dikarboksilik asit olma durumunu eşleştirmek amacıyla.
3
2-Hidroksipropanik asidin (CH3−CH(OH)−COOHCH_3-CH(OH)-COOH) kiralite ve fonksiyonel grup analizi yapılır.
Moleküldeki ikinci karbon atomuna dört farklı grup bağlıdır (HH, −OH-OH, −CH3-CH_3, −COOH-COOH). Bu durum onu kiral (asimetrik) karbon içeren optikçe aktif bir oksi-asit (laktik asit) yapar. Yoğurtta bulunur ve kaslarda yorgunluğa neden olur.
Moleküldeki kiral karbon varlığı ve biyolojik özelliğini saptamak amacıyla.
4
2-Hidroksibenzoik asidin (C6H4(OH)COOHC_6H_4(OH)COOH) yapısı ve kullanım alanları incelenir.
Aromatik benzen halkasına hem karboksil (−COOH-COOH) hem de fenolik hidroksil (−OH-OH) grubu bağlıdır (salisilik asit). Söğüt kabuğundan elde edilir ve aspirin sentezinde başlangıç maddesidir.
Aromatik yapı ve aspirin sentezi ile ilişkiyi doğrulamak amacıyla.

Anahtar Kavram

Karboksilik asitlerin (mono-, di-, oksi- ve aromatik asitler) yapısal özellikleri, adlandırılması ve kimyasal reaksiyonları/kullanım alanları.
Soru 6Soru →

Karboksilik asitler; alifatik, aromatik, mono veya dikarboksilik asit olmalarına göre farklı fiziksel ve kimyasal özellikler gösterirler. Laboratuvarda çalışan bir öğrenci; oksalik asit (HOOC−COOHHOOC-COOH), benzoik asit (C6H5−COOHC_6H_5-COOH) ve propanik asit (CH3−CH2−COOHCH_3-CH_2-COOH) bileşiklerini incelemektedir.

Buna göre, bu bileşiklerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Oksalik asidin aynı sıcaklıkta hazırlanan sulu çözeltisinin pHpH değeri, eşit derişimli propanik asit çözeltisinin pHpH değerinden daha küçüktür.

Cevap

Oksalik asidin sulu çözeltisinin pH değerinin propanik asit çözeltisinin pH değerinden daha küçük olduğu ifadesi doğrudur.
Oksalik asidin sulu çözeltisinin pH değerinin propanik asit çözeltisinin pH değerinden daha küçük olduğunu belirten ifade doğrudur. Oksalik asit (HOOC−COOHHOOC-COOH) iki adet elektron çekici karboksil grubuna sahip bir dikarboksilik asittir. Bu yapısal özellik asitlik kuvvetini propanik aside (CH3−CH2−COOHCH_3-CH_2-COOH) kıyasla büyük ölçüde artırır. Asitliği daha kuvvetli olan oksalik asit, eşit derişimli çözeltide daha fazla H+H^+ iyonu oluşturarak ortamın pHpH değerini daha düşük yapar.

Adım Adım Çözüm

1
Bileşiklerin asitlik kuvvetlerini ve sulu çözeltilerindeki pH değerlerini karşılaştırmak.
Oksalik asit (HOOC−COOHHOOC-COOH) iki adet karboksil grubuna sahip bir dikarboksilik asittir ve asitlik sabiti (Ka1≈5.6×10−2K_{a1} \approx 5.6 \times 10^{-2}), tek karboksil grubu içeren ve elektron verici alkil grubuna sahip olan propanik asitten (Ka≈1.3×10−5K_a \approx 1.3 \times 10^{-5}) çok daha büyüktür. Dolayısıyla eşit derişimde oksalik asit çözeltisindeki H+H^+ derişimi daha fazla olur ve pHpH değeri daha düşük çıkar.
Karboksil grubu sayısı arttıkça asitlik kuvveti artar; alkil grubunun karbon sayısı arttıkça elektron verici etkiden dolayı asitlik kuvveti azalır.
2
Benzoik asidin karbon atomlarının hibritleşme türlerini incelemek.
Benzoik asitteki (C6H5−COOHC_6H_5-COOH) benzen halkasında bulunan 6 karbon atomu ile karboksil grubundaki 1 karbon atomu olmak üzere toplam 7 karbon atomunun hepsi pi bağı yaptığı için sp2sp^2 hibritleşmesi yapmıştır.
Pi bağı yapan karbon atomları hibritleşmeye katılmayan p orbitallerini pi bağı için kullandığından hibritleşme türleri sp3sp^3 olamaz.
3
Propanik asidin ester izomerini belirlemek.
Propanik asit 3 karbonlu olduğundan, onun fonksiyonel grup izomeri olan ester de 3 karbonlu olmalıdır (örneğin metil asetat). Ancak esterlerin en küçük üyesi 2 karbonlu olan metil formattır.
Aynı karbon sayılı mono karboksilik asitler ve mono esterler birbirinin fonksiyonel grup izomeridir.
4
Oksalik asidin Tollens tepkimesini ve propanik asidin cis-trans izomerliğini değerlendirmek.
Oksalik asit Tollens ayıracı ile tepkime vermez (yalnızca formik asit verir). Propanik asit ise doymuş yapıda olduğundan cis-trans izomerliği gösteremez.
Tollens ile gümüş aynası oluşumu aldehit grubu (veya formik asitteki gibi aldehit benzeri hidrojen) gerektirir. Cis-trans izomerliği ise karbon-karbon çift bağı içeren doymamış bileşiklerde aranır.

Anahtar Kavram

Karboksilik asitlerin yapısı, asitlik kuvveti, hibritleşme türleri ve fonksiyonel grup izomerliği.
Soru 7Soru →

Karboksilik asitlerin sınıflandırılması, yapısal özellikleri ve IUPAC adlandırılmasına ilişkin bilgilerin pekiştirilmesi amacıyla aşağıda sol sütunda verilen IUPAC adları ile sağ sütunda karışık olarak verilen yapısal formül ve özellik tanımlarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Benzen-1,2-dikarboksilik asit
Propanedioik asit
2-Hidroksipropanoik asit
Propenoik asit

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Benzen-1,2-dikarboksilik asit ftalik asit özellikleri ile; propanedioik asit malonik asit özellikleri ile; 2-hidroksipropanoik asit laktik asit özellikleri ile; propenoik asit ise akrilik asit özellikleri ile eşleşir.
IUPAC adlandırması yapılan karboksilik asitler; içerdikleri fonksiyonel gruplara (alken, hidroksil), halka yapılarına ve karboksil grubu sayılarına göre ayırt edici yapısal/fiziksel özellikler sergiler. Verilen eşleştirmeler bu kurallara tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Aromatik yapıda olan benzen-1,2-dikarboksilik asidin formülünü ve endüstriyel kullanımını belirleme.
Bileşiğin ftalik asit olduğu ve plastikleştirici ftalatların üretiminde kullanıldığı görülerek aromatik dikarboksilik asit tanımıyla eşleştirilir.
Aromatik asitlerin yapısal farkındalığını ve kullanım alanlarını ayırt etmek.
2
Propanedioik asit isimlendirmesinden yola çıkarak bileşiğin karbon sayısını ve fonksiyonel gruplarını analiz etme.
Üç karbonlu ve iki karboksil grubuna sahip malonik asit (HOOC−CH2−COOHHOOC-CH_2-COOH) yapısına ulaşılır. Karboksil karbonlarındaki çift bağlar nedeniyle iki tane sp2sp^2 hibritleşmesi yapmış karbon içerdiği doğrulanır.
Dikarboksilik asitlerin açık formüllerini yazıp hibritleşme türlerini saptamak.
3
2-Hidroksipropanoik asit bileşiğinin yapısındaki fonksiyonel grupları ve optik aktiflik durumunu inceleme.
Formülün laktik asit (CH3−CH(OH)−COOHCH_3-CH(OH)-COOH) olduğu belirlenir. Merkez karbonun dört farklı gruba bağlı olduğu tespit edilerek kiral karbon içerdiği kanıtlanır.
Çok fonksiyonlu karboksilik asitlerin izomeri ve yapısal özelliklerini belirlemek.
4
Propenoik asit bileşiğinde doymamışlık kaynağı olan pi bağının varlığını ve buna bağlı kimyasal özellikleri değerlendirme.
Akrilik asit (CH2=CH−COOHCH_2=CH-COOH) yapısında bulunan alken çift bağının bromlu suyun rengini giderme ve polimerleşme tepkimelerine yol açtığı saptanır.
Doymamış karboksilik asitlerin kimyasal tepkime yatkınlıklarını analiz etmek.

Anahtar Kavram

Karboksilik asitlerin yapısal formülleri, sistematik adlandırılması ve fonksiyonel grup özelliklerine göre sınıflandırılması
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 8Soru →

Karboksilik asitler; alifatik, aromatik, mono veya dikarboksilik asit olmalarına göre farklı fiziksel ve kimyasal özellikler gösterirler. Bir kimya öğretmeni tahtaya aşağıdaki üç farklı karboksilik asit örneğini yazıyor:

* Benzoik asit (C6H5COOHC_6H_5COOH)
* Oksalik asit (HOOC−COOHHOOC-COOH)
* Oleik asit (C17H33COOHC_{17}H_{33}COOH)

Öğretmen öğrencilerinden bu bileşiklerin özelliklerini karşılaştırmalarını istiyor.

Buna göre, öğrencilerin yaptığı aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Benzoik asit molekülünde bulunan tüm karbon atomları sp2sp^2 hibritleşmesi yapmışken, oleik asit molekülündeki tüm karbon atomları sp3sp^3 hibritleşmesi yapmıştır.

Cevap

Benzoik asit molekülündeki tüm karbon atomları sp2sp^2 hibritleşmesi yapmışken, oleik asit molekülündeki tüm karbon atomları sp3sp^3 hibritleşmesi yapmıştır ifadesi yanlıştır.
Benzoik asit molekülündeki 6 adet benzen halkası karbonu ile 1 adet karboksil grubu karbonu olmak üzere toplam 7 karbon atomu da çift bağ veya aromatik karakterden dolayı sp2sp^2 hibritleşmesine sahiptir. Buna karşın, doymamış bir yağ asidi olan oleik asit molekülündeki 18 karbon atomundan 15 tanesi tekli sigma bağları kurarak sp3sp^3 hibritleşmesi yapmıştır; sadece karboksil grubu karbonu ve zincir içindeki C=CC=C çift bağında bulunan iki karbon atomu sp2sp^2 hibritleşmesine sahiptir. Dolayısıyla oleik asitteki tüm karbonların sp3sp^3 hibritleşmesi yaptığı yönündeki ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen bileşiklerin kimyasal formüllerini ve yapısal özelliklerini belirleyin.
Benzoik asit (C6H5COOHC_6H_5COOH): Aromatik monoasit. Oksalik asit (HOOC−COOHHOOC-COOH): Alifatik dikarboksilik asit. Oleik asit (C17H33COOHC_{17}H_{33}COOH): Tekli doymamış uzun zincirli yağ asidi.
Karşılaştırmaları doğru yapabilmek için bileşiklerin yapısal özelliklerini ve fonksiyonel gruplarını tanımak gerekir.
2
Bileşiklerin asitlik gücü, nötralleşme reaksiyonları ve çözünürlük davranışlarını analiz edin.
Tüm karboksilik asitler zayıf asit olup NaHCO3NaHCO_3 ile tepkime verir. Oksalik asit iki karboksil grubuna (tesir değeri = 2) sahip olduğundan nötralleşmesi için 2 kat fazla baz harcanır. Karboksilik asitlerde karbon sayısı ve hidrofobik kısım büyüdükçe sudaki çözünürlük azalır. Oksalik asit en küçük ve iki karboksil gruplu olduğundan suda en iyi çözünür, oleik asit ise 18 karbonlu uzun zinciri nedeniyle çözünmez.
A, B ve C seçeneklerindeki fiziksel ve kimyasal özellik iddialarını doğrulamak için.
3
Bileşiklerin doymamışlık durumlarını ve bromlu suyla katılma tepkimesi verme yeteneklerini değerlendirin.
Benzoik asit aromatik halkası rezonans kararlılığı nedeniyle katılma vermez. Oksalik asit doymuştur. Oleik asit ise 9-oktadesenoik asit olup, zincirinde bir adet C=CC=C çift bağı bulundurur ve bromla katılma tepkimesi vererek bromlu suyun rengini giderir.
D seçeneğinin doğruluğunu kontrol etmek için.
4
Bileşiklerdeki karbon atomlarının hibritleşme türlerini hesaplayın.
Benzoik asitteki 6 adet halka karbonu ve 1 adet karboksil karbonu sp2sp^2 hibritleşmesi yapmıştır (toplam 7 karbon). Oleik asitte ise karboksil karbonu ve C=CC=C çift bağındaki 2 karbon olmak üzere toplam 3 karbon sp2sp^2 yaparken, geri kalan 15 karbon tekli bağlara sahip olduğundan sp3sp^3 hibritleşmesi yapmıştır. Dolayısıyla oleik asitteki tüm karbonların sp3sp^3 yaptığı iddiası yanlıştır.
E seçeneğinin yanlışlığını kanıtlamak ve doğru cevaba ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Karboksilik asitlerin yapısal özellikleri, sınıflandırılması, asit-baz tepkimeleri, fiziksel özellikleri (çözünürlük) ve karbon atomlarının hibritleşme durumları.
Soru 9Soru →

Karboksilik asitlerin yapısındaki karbon zincirine bağlı halojen atomunun karboksil grubuna olan uzaklığı arttıkça elektronegatiflikten kaynaklanan indüktif etkisi azalır; buna göre aynı koşullarda hazırlanan eşit derişimli sulu çözeltilerde, 22-kloropropanik asit bileşiğinin iyonlaşma yüzdesi, 33-kloropropanik asit bileşiğinin iyonlaşma yüzdesinden daha küçüktür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: False

Cevap

Verilen ifade yanlıştır. Halojen atomu karboksil grubuna ne kadar yakınsa indüktif etki o kadar güçlü olur, bu da asitlik kuvvetini ve dolayısıyla iyonlaşma yüzdesini artırır; dolayısıyla 22-kloropropanik asidin iyonlaşma yüzdesi 33-kloropropanik asidinkinden büyüktür.
Verilen ifade yanlıştır, çünkü klor atomunun karboksil grubuna yakın olduğu 22-kloropropanik asit, indüktif etkinin daha güçlü olması sebebiyle 33-kloropropanik asitten daha kuvvetli bir asittir ve eşit derişimde iyonlaşma yüzdesi daha büyüktür.

Adım Adım Çözüm

1
Bileşiklerin açık yapılarını yazarak klor (ClCl) atomlarının karboksil grubuna (−COOH-COOH) olan mesafelerini karşılaştırın.
22-kloropropanik asitte klor atomu karboksil grubunun hemen yanındaki karbona (C−2C-2) bağlıyken, 33-kloropropanik asitte bir sonraki karbona (C−3C-3) bağlıdır.
İndüktif etkiyi yaratan elektronegatif atomun asidik merkeze olan mesafesini belirlemek gerekir.
2
Uzaklığın indüktif elektron çekme şiddetine ve asitlik kuvvetine etkisini belirleyin.
Klor atomu karboksil grubuna daha yakın olduğunda indüktif etki daha kuvvetli olur ve O−HO-H bağını daha çok zayıflatarak asitliği artırır. Bu yüzden 22-kloropropanik asidin asitlik sabiti (KaK_a), 33-kloropropanik asitten büyüktür.
İndüktif etkinin gücü bağ mesafesi arttıkça azalır.
3
Eşit derişimli zayıf asit çözeltilerinde asitlik sabiti (KaK_a) ile iyonlaşma yüzdesi ilişkisini kurun.
Asitlik sabiti (KaK_a) daha büyük olan 22-kloropropanik asit, eşit derişimli sulu çözeltisinde 33-kloropropanik aside göre daha yüksek oranda iyonlaşır. Bu durum öncüldeki ifadenin tersidir.
Derişimleri eşit olan zayıf asitlerin asitlik kuvveti arttıkça sulu çözeltideki iyonlaşma yüzdesi de artar.

Anahtar Kavram

Karboksilik asitlerde elektronegatif sübstitüentlerin konumunun indüktif etki ve asitlik kuvveti üzerindeki belirleyici rolü
Soru 10Soru →

C3H6O2C_3H_6O_2 kapalı formülüne sahip, mono fonksiyonel gruplu XX ve YY organik bileşikleri hakkında şu bilgiler veriliyor:

* XX bileşiğinin sulu çözeltisi, sodyum bikarbonat (NaHCO3NaHCO_3) ile tepkimeye girdiğinde karbondioksit (CO2CO_2) gazı aç��ğa çıkarır.
* YY bileşiği, bazik ortamda hidroliz edildiğinde metil alkol (CH3OHCH_3OH) ve sodyum asetat (CH3COONaCH_3COONa) tuzu oluşturur.

Buna göre, XX ve YY bileşikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: XX bileşiğinin sistematik (IUPAC) adı propanik asittir.

Cevap

X bileşiğinin sistematik (IUPAC) adı propanik asittir.
XX bileşiği sodyum bikarbonat ile tepkime verip karbondioksit gazı açığa çıkardığı için bir karboksilik asittir. C3H6O2C_3H_6O_2 formülüne sahip mono fonksiyonel gruplu karboksilik asit propanik asittir ve sistematik adı da propanik asittir.

Adım Adım Çözüm

1
XX bileşiğinin fonksiyonel grup sınıfını belirlemek.
XX bileşiği sodyum bikarbonat (NaHCO3NaHCO_3) ile tepkimeye girip karbondioksit (CO2CO_2) gazı açığa çıkardığı için bir karboksilik asittir. C3H6O2C_3H_6O_2 formülüne sahip mono fonksiyonel gruplu karboksilik asit propanik asittir (CH3CH2COOHCH_3CH_2COOH).
Karboksilik asitlerin en belirgin kimyasal özelliklerinden biri zayıf asit olmalarına rağmen bikarbonat tuzlarıyla tuz, su ve karbondioksit gazı oluşturmalarıdır.
2
YY bileşiğinin kimyasal yapısını belirlemek.
YY bileşiği hidroliz edildiğinde metil alkol (CH3OHCH_3OH) ve sodyum asetat (CH3COONaCH_3COONa) oluşturduğuna göre, esterin asil grubu asetattan (2 karbonlu) ve alkol grubu metanolden (1 karbonlu) gelmektedir. Bu bileşik metil asetattır (CH3COOCH3CH_3COOCH_3).
Esterlerin hidrolizi sonucu kendilerini oluşturan karboksilik asidin tuzu ve alkol açığa çıkar.
3
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu analiz etmek.
Propanik asidin IUPAC adı propanik asittir ifadesi doğrudur. Diğer seçeneklerdeki; alkol sınıflandırması (primer olmalıdır), Tollens reaksiyonu (esterler vermez), hibritleşme türü (alkil karbonları sp3sp^3 hibritleşmesi yapmıştır) ve cis-trans izomerliği (propen cis-trans göstermez) ile ilgili ifadeler yanlıştır.
Karboksilik asitlerin ve esterlerin yapısal, fiziksel ve kimyasal özelliklerini karşılaştırarak doğru seçeneğe ulaşmak.

Anahtar Kavram

Karboksilik asitler ve esterlerin fonksiyonel grup izomerliği, yapısal özellikleri ve kimyasal tepkimeleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 11Soru →

Doymuş monokarboksilik asitlerin (R−COOHR-COOH) yapısındaki karbon zinciri uzadıkça, moleküldeki apolar (hidrofob) kısmın büyümesi nedeniyle asidin sudaki çözünürlüğü azalırken; moleküller arasındaki London kuvvetlerinin artması sonucu aynı dış basınçtaki kaynama noktası yükselir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: True

Cevap

Doymuş monokarboksilik asitlerin yapısındaki karbon zinciri uzadıkça, apolar (hidrofob) kısmın büyümesi sudaki çözünürlüğü azaltır; elektron sayısının ve temas yüzeyinin artması sonucu London kuvvetlerinin güçlenmesi ise kaynama noktasını yükseltir. Bu nedenle verilen ifade doğrudur.
Doymuş monokarboksilik asitlerde karbon zincirinin uzaması apolar karakteri artırarak sudaki çözünürlüğü azaltırken, elektron sayısını ve moleküller arası London kuvvetlerini artırarak kaynama noktasını yükseltir.

Adım Adım Çözüm

1
Karboksilik asitlerin molekül yapısını ve suda ��özünme mekanizmasını analiz etmek.
Karboksilik asitler (R−COOHR-COOH), polar hidrofil karboksil grubu ve apolar hidrofob alkil grubundan oluşur. Su molekülleriyle hidrojen bağı kurarak çözünürler.
Karbon zinciri uzunluğunun çözünürlük üzerindeki etkisini belirlemek için yapısal bileşenlerin rollerini tanımlamak gerekir.
2
Karbon zincirinin uzamasının sudaki çözünürlüğe etkisini değerlendirmek.
Karbon zincirinin uzaması apolar (hidrofob) karakterin artması demektir. Bu durum polar su molekülleriyle etkileşimi zorlaştırır ve çözünürlüğü azaltır.
Çözünürlüğün karbon sayısıyla ters orantılı olarak değiştiğini açıklamak için.
3
Karbon zincirinin uzamasının moleküller arası çekim kuvvetlerine ve kaynama noktasına etkisini incelemek.
Karbon zinciri uzadıkça moleküldeki elektron sayısı ve temas yüzeyi artar. Bu durum London dağılım kuvvetlerini güçlendirerek moleküller arası çekimi artırır ve kaynama noktasını yükseltir.
London kuvvetlerinin artışının kaynama noktası üzerindeki doğrudan etkisini açıklamak için.

Anahtar Kavram

Karboksilik asitlerde karbon zinciri uzunluğunun sudaki çözünürlük ve kaynama noktası gibi fiziksel özelliklere etkisi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 12Soru →

Aşağıda XX, YY ve ZZ organik bileşikleri ile ilgili bazı bilgiler verilmiştir:

* XX ve YY bileşiklerinin sulu çözeltileri sodyum bikarbonat (NaHCO3NaHCO_3) ile tepkimeye girdiğinde CO2CO_2 gazı açığa çıkarır.
* XX bileşiği, Tollens ayracı ile gümüş aynası oluşturabilen en basit karboksilik asittir.
* YY bileşiği, yapısında karbon-karbon çift bağı içeren bir dikarboksilik asit olup cis-trans izomerisi göstermektedir.
* ZZ bileşiği, karbonil grubu içeren ve indirgendiğinde sekonder alkol oluşturan en basit ketondur.

Buna göre; XX, YY ve ZZ bileşikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aynı sıcaklıkta eşit derişimli sulu çözeltilerinde XX bileşiğinin asitlik kuvveti, etanoik asit (CH3COOHCH_3COOH) bileşiğininkinden daha fazladır.

Cevap

Aynı sıcaklıkta eşit derişimli sulu çözeltilerinde metanoik asidin (XX) asitlik kuvveti, etanoik asidin (CH3COOHCH_3COOH) asitlik kuvvetinden daha fazladır.
Aynı sıcaklıkta eşit derişimli sulu çözeltilerinde metanoik asidin (XX) asitlik kuvveti, etanoik asidin (CH3COOHCH_3COOH) asitlik kuvvetinden daha fazladır. Karboksilik asitlerde karbon zinciri uzadıkça alkil grubunun elektron salma (indüktif) etkisi artar ve bu durum karboksil grubundaki O-H bağının polaritesini azaltarak asitlik kuvvetini düşürür.

Adım Adım Çözüm

1
Bileşiklerin sınıfını ve kimyasal formüllerini belirlemek.
X bileşiği metanoik asit (formik asit, HCOOHHCOOH), Y bileşiği cis-bütendioik asit (HOOC−CH=CH−COOHHOOC-CH=CH-COOH), Z bileşiği ise asetondur (propanon, CH3COCH3CH_3COCH_3).
Karboksilik asitlerin ve ketonların ayırt edici özelliklerinden yararlanarak yapılarını tespit etmek.
2
Metanoik asit (XX) ile etanoik asidin asitlik kuvvetlerini karşılaştırmak.
Metanoik asit (HCOOHHCOOH), etanoik aside (CH3COOHCH_3COOH) kıyasla daha kuvvetli bir asittir.
Karboksilik asitlerde alkil grubunun büyümesi elektron salma (indüktif) etkisiyle karboksil grubundaki oksijen-hidrojen bağının açılmasını zorlaştırır, bu da asitlik kuvvetini düşürür.
3
Yanlış seçeneklerdeki iddiaların kimyasal doğruluğunu denetlemek.
Aseton (ZZ) Tollens ile tepkime vermez. Formik asitte (XX) karbon atomu sp2sp^2 hibritleşmesi yapmıştır. CH2=C(COOH)2CH_2=C(COOH)_2 bileşiğinde aynı karbona iki aynı grup bağlı olduğundan geometrik izomeri göstermez. Asetonun indirgenmesiyle sekonder alkol oluşur.
Çeldiricilerdeki kavram yanılgılarını (hibritleşme kuralları, Tollens tepkimesi, cis-trans şartları ve alkol sınıflandırması) analiz etmek.

Anahtar Kavram

Karboksilik asitlerin genel özellikleri, asitlik kuvvetleri, adlandırılması ve tepkimeleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 13Soru →

Aşağıda verilen karboksilik asit adlarını, karşılarında karışık olarak verilen doğru yapısal veya fonksiyonel özellikleriyle eşle��tiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Metanoik asit (HCOOHHCOOH)
Etandioik asit (HOOC−COOHHOOC-COOH)
Benzoik asit (C6H5COOHC_6H_5COOH)
Laktik asit (CH3−CH(OH)−COOHCH_3-CH(OH)-COOH)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Metanoik asit, Tollens ayracıyla tepkime veren aldehit karakterli asit özelliğiyle; etandioik asit, kalsiyum tuzu böbrek taşını oluşturan en basit dikarboksilik asit özelliğiyle; benzoik asit, sodyum tuzu gıda koruyucusu olarak kullanılan aromatik asit özelliğiyle; laktik asit ise yorgunluk asidi olarak bilinen oksi asit özelliğiyle eşleşir.
Metanoik asit yapısındaki C-H bağı sayesinde Tollens ayracı ile reaksiyona giren tek karboksilik asittir. Etandioik asit en küçük doymuş dikarboksilik asittir ve kalsiyum tuzu böbrek taşlarında birikir. Benzoik asit en basit aromatik karboksilik asittir ve sodyum benzoat formunda gıda koruyucusudur. Laktik asit ise yorgunluk asidi olarak bilinen bir oksi asittir.

Adım Adım Çözüm

1
Bileşiklerin kimyasal yapısını ve işlevsel gruplarını analiz etmek.
Metanoik asit (HCOOHHCOOH), etandioik asit (HOOC−COOHHOOC-COOH), benzoik asit (C6H5COOHC_6H_5COOH) ve laktik asit (CH3−CH(OH)−COOHCH_3-CH(OH)-COOH) formüllerindeki fonksiyonel gruplar belirlenir.
Eşleştirmeyi doğru yapabilmek için bileşiklerin alifatik/aromatik, mono/di veya çok fonksiyonlu (oksi asit) yapılarını ayırt etmek gerekir.
2
Bileşiklerin yapısal özelliklerini spesifik reaksiyonları ve biyolojik/endüstriyel rolleriyle ilişkilendirmek.
Formik asidin aldehit ucu taşıdığı için Tollens ile gümüş aynası oluşturduğu, oksalik asidin böbrek taşı yapısındaki kalsiyum oksalata dönüştüğü, benzoik asidin sodyum tuzu formunda koruyucu olduğu ve laktik asidin kaslarda yorgunluğa neden olduğu bilgileriyle eşleştirme tamamlanır.
Her karboksilik asidin kendine özgü kullanım alanını ve kimyasal davranışını saptamak.

Anahtar Kavram

Karboksilik Asitlerin Sınıflandırılması, Yapısal Özellikleri ve Kullanım Alanları
Soru 14Soru →

Karboksilik asitlerin fiziksel ve kimyasal özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aynı karbon sayılı fonksiyonel grup izomerleri olan esterler ile en küçük üyelerinden itibaren birbirlerinin yapı izomeridirler.

Cevap

Aynı karbon sayılı fonksiyonel grup izomerleri olan esterler ile en küçük üyelerinden itibaren birbirlerinin yapı izomeridirler ifadesi yanlıştır.
Aynı karbon sayılı fonksiyonel grup izomerleri olan esterler ile en küçük üyelerinden itibaren birbirlerinin yapı izomeridirler ifadesi yanlıştır. Karboksilik asitlerin ilk üyesi olan metanoik asit (formik asit) 1 karbonludur. Ester sınıfı organik bileşiklerin ilk üyesi olan metil metanoat ise 2 karbonludur. Bu yüzden 1 karbonlu karboksilik asidin ester fonksiyonel grup izomeri olamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Karboksilik asitlerin hidrojen bağı kurma ve dimerleşme durumunu incelemek.
Karboksilik asitler molekülleri arasında dimer oluşturacak şekilde iki hidrojen bağı kurarlar. Bu durum, onları tek hidrojen bağı kurabilen alkollerden daha yüksek kaynama noktasına sahip kılar. İfade doğrudur.
Fiziksel özelliklerin doğruluğunu test etmek.
2
Asitlik özelliklerini ve bikarbonat tepkimesini değerlendirmek.
Zayıf asit yapısındaki karboksilik asitler, sodyum bikarbonat (NaHCO3NaHCO_3) gibi bazik tuzlarla reaksiyona girdiğinde karbondioksit (CO2CO_2) gazı açığa çıkarır. İfade doğrudur.
Karboksilik asitlerin kimyasal tepkime davranışlarını test etmek.
3
Karboksilik asitler ile esterlerin fonksiyonel grup izomerliğini başlangıç üyelerine göre değerlendirmek.
Karboksilik asitlerin en küçük üyesi metanoik asit (formik asit, HCOOHHCOOH) 1 karbonludur. Esterlerin en küçük üyesi ise metil metanoat (HCOOCH3HCOOCH_3) olup 2 karbonludur. Dolayısıyla 1 karbonlu karboksilik asidin ester izomeri bulunmadığı için en küçük üyelerinden itibaren izomerlik kurulamaz. İfade yanlıştır.
Fonksiyonel grup izomerliği sınırlarını ve başlangıç karbon sayılarını doğrulamak.
4
Formik asidin özel yapısını ve Tollens reaksiyonunu incelemek.
Formik asit (HCOOHHCOOH) yapısında karbonil grubuna doğrudan bağlı bir hidrojen taşır. Bu durum ona aldehit benzeri bir karakter kazandırır ve Tollens ayracı ile tepkime verip gümüş aynası oluşturmasını sağlar. İfade doğrudur.
Formik asidin indirgenlik ve aldehit karakterli yapısının doğruluğunu test etmek.
5
Karbon sayısı artışının sudaki çözünürlüğe etkisini analiz etmek.
Karbon sayısı arttıkça moleküldeki apolar (hidrofob) özellik taşıyan alkil grubu büyür. Polar karboksil grubunun etkisi azalır, bu da sudaki çözünürlüğü azaltır. İfade doğrudur.
Zincir uzunluğunun fiziksel çözünürlük üzerindeki etkisini teyit etmek.

Anahtar Kavram

Karboksilik asitlerin genel özellikleri, reaksiyonları ve esterlerle izomerlik sınırları
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 15Soru →

Karboksilik asitlerin ilk üyesi olan metanoik asidin (HCOOHHCOOH), yapıs��nda bulunan formil (−CHO-CHO) grubu nedeniyle Tollens ayracı ile tepkimeye girerek gümüş aynası oluşturduğu ifadesi doğru mudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: True

Cevap

Metanoik asit, yapısındaki formil grubu sayesinde Tollens ayracı ile tepkime verir ve gümüş aynası oluşturur. Bu nedenle verilen ifade doğrudur.
Metanoik asit (HCOOHHCOOH), yapısında hem karboksil (−COOH-COOH) hem de aldehit (−CHO-CHO) grubu bulunduran tek monokarboksilik asittir. Bu çift fonksiyonlu yapısı nedeniyle aldehitlerin ayırt edici tepkimesi olan Tollens ayracı ile indirgenme-yükseltgenme tepkimesi verir ve gümüş aynası oluşturur. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Metanoik asidin (HCOOHHCOOH) açık yapısını yazarak fonksiyonel grupları incelemek.
Metanoik asit, merkez karbonuna hem bir hidroksil (−OH-OH) hem de çift bağlı bir oksijen (=O=O) bağlı olan karboksilik asittir. Aynı zamanda karbona doğrudan bağlı bir hidrojen (H−C=OH-C=O) içerir.
Molekülün hangi fonksiyonel grupların özelliklerini gösterdiğini belirlemek için.
2
Tollens ayracının etki ettiği fonksiyonel grupları belirlemek.
Tollens ayracı ([Ag(NH3)2]+[Ag(NH_3)_2]^+), aldehitlerde bulunan formil (−CHO-CHO) grubunu karboksilik aside yükseltgerken kendisi metalik gümüşe (Ag(k)Ag(k)) indirgenir.
Ayıraçla tepkime verebilecek yapısal özellikleri anlamak için.
3
Metanoik asidin bu gruptan dolayı Tollens ayracı ile tepkime verip vermeyeceğini değerlendirmek.
Metanoik asidin yapısında formil (aldehit) grubu bulunduğundan Tollens ayracı ile tepkime verir, karbondioksit ve suya yükseltgenirken gümüş aynası oluşturur.
İfadenin doğruluğunu nihai olarak kararlaştırmak için.

Anahtar Kavram

Metanoik asidin (formik asit) aldehit özelliği göstererek Tollens ayracı ile yükseltgenmesi
Soru 16Soru →

Oksalik asit (etandioik asit), kuzukulağı gibi bitkilerde doğal olarak bulunan ve sanayide pas giderme işlemlerinde de kullanılan iki karbonlu bir dikarboksilik asittir.

Buna göre, oksalik asit bileşiği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sulu çözeltisinin 0,10,1 molünün tamamen nötrleşmesi için 0,20,2 mol sodyum hidroksit (NaOHNaOH) gerekir.

Cevap

Sulu çözeltisinin 0,10,1 molünün tamamen nötrleşmesi için 0,20,2 mol sodyum hidroksit (NaOHNaOH) gerekir.
Oksalik asit (HOOC−COOHHOOC-COOH) iki adet karboksil (−COOH-COOH) grubu içerdiği için iki değerli (diprotik) bir asittir. Tam nötrleşme tepkimesinde asitten salınan her bir mol H+H^+ iyonu karşılığında bazdan bir mol OH−OH^- iyonu gelmelidir. Bu durumda 1 mol H2C2O41\text{ mol } H_2C_2O_4 asidi 2 mol NaOH2\text{ mol } NaOH ile tepkimeye girer. Dolayısıyla 0,1 mol0,1\text{ mol} oksalik asidin tamamen nötrleşmesi için 0,2 mol NaOH0,2\text{ mol } NaOH kullanılması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Oksalik asidin (etandioik asit) yapısal formülünü yazarak moleküldeki karboksil (−COOH-COOH) grubu sayısını belirleme.
Oksalik asit HOOC−COOHHOOC-COOH formülüne sahiptir ve yapısında iki tane karboksil grubu bulunduran bir dikarboksilik asittir.
Karboksilik asitlerin nötrleşme tepkimelerindeki tesir değerliği, içerdikleri karboksil grubu sayısına eşittir.
2
Asidin sodyum hidroksit (NaOHNaOH) bazıyla nötrleşme tepkimesinin mol ilişkisini kurma.
1 mol dikarboksilik asit, tam nötrleşme için 2 mol NaOHNaOH bazı gerektirir (H2C2O4+2NaOH→Na2C2O4+2H2OH_2C_2O_4 + 2NaOH \rightarrow Na_2C_2O_4 + 2H_2O).
Asitten gelen H+H^+ iyonu sayısı ile bazdan gelen OH−OH^- iyonu sayısının eşit olması (tam nötrleşme) gerekir.
3
0,10,1 mol oksalik asit için gereken baz miktarını hesaplama.
Gereken NaOHNaOH miktarı = 0,1 mol×2=0,2 mol0,1 \text{ mol} \times 2 = 0,2 \text{ mol} olarak bulunur.
Mol oranları bire iki (1:21:2) olduğu için asit molünün iki katı kadar baz harcanır.

Anahtar Kavram

Karboksilik asitlerin tesir değerliğine bağlı olarak nötrleşme tepkimeleri ve genel kimyasal özellikleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 17Soru →

Günlük hayatta ve endüstride sıkça karşılaşılan bazı karboksilik asitler ile bu asitlerin kaynağı ya da kullanım alanlarına dair açıklamalar aşağıda verilmiştir. Buna göre, sol sütunda verilen karboksilik asitler ile sağ sütunda verilen açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Formik asit (HCOOHHCOOH)
Benzoik asit (C6H5COOHC_6H_5COOH)
Salisilik asit (C6H4(OH)COOHC_6H_4(OH)COOH)
Laktik asit (CH3CH(OH)COOHCH_3CH(OH)COOH)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Formik asit - Karınca salgısında bulunan en küçük üyeli asit; Benzoik asit - Gıdalarda koruyucu olarak kullanılan en basit aromatik asit; Salisilik asit - Söğüt kabuğundan elde edilen aromatik hidroksiasit; Laktik asit - Yoğurtta bulunan yorgunluk asidi.
Formik asit karıncalarda bulunan en küçük karboksilik asittir; benzoik asit gıdalarda koruyucu katkı maddesidir; salisilik asit söğüt kabuğundan elde edilen akne ilacı hammaddesidir; laktik asit ise yoğurtta bulunan yorgunluk asididir. Bu eşleştirmeler asitlerin temel kimyasal ve fiziksel özellikleri ile kullanım alanlarına tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Karboksilik asitlerin yaygın adlarını ve formüllerini belirleme
Formik asit (HCOOHHCOOH), benzoik asit (C6H5COOHC_6H_5COOH), salisilik asit (C6H4(OH)COOHC_6H_4(OH)COOH) ve laktik asit (CH3CH(OH)COOHCH_3CH(OH)COOH) bileşikleri tanımlanır.
Her bir asidin yapısal sınıfını (aromatik, alifatik, oksi-asit vb.) anlamak eşleştirmeyi kolaylaştırır.
2
Asitlerin doğal kaynakları ve kullanım alanları ile eşleştirme yapma
Formik asit tek karbonlu en basit asit olup karıncalarda bulunur. Benzoik asit gıda koruyucudur. Salisilik asit söğüt kabuğunda bulunur ve akne/aspirin ile ilgilidir. Laktik asit yorgunluk asidi olarak bilinir ve yoğurtta bulunur.
Müfredatta belirtilen temel kullanım alanları ve biyolojik kaynaklar doğrudan bilgi düzeyinde sorgulanmaktadır.

Anahtar Kavram

Karboksilik asitlerin sınıflandırılması, yaygın adları, doğal kaynakları ve kullanım alanları
Karboksilik Asitler Alıştırma Soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin