Hücre Bölünmeleri

58 soru

Soru 41Soru

Krossing-over olayının gerçekleşmediği bilinen sağlıklı bir mayoz bölünme süreciyle ilgili,

I. Bölünme tamamlandığında kalıtsal yapısı birbirinden farklı dört çeşit gamet oluşur.
II. Mayoz I evresi tamamlandığında oluşan iki yavru hücrenin genetik yapıları birbirinden farklıdır.
III. Krossing-over gerçekleşmediği için bölünme sonucunda yeni kalıtsal varyasyonlara sahip hücreler oluşamaz.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yalnız II

Cevap

Yalnız II
Yavru hücrelerin genetik yapısının farklı olması, mayoz I evresinde homolog kromozomların rastgele kutuplara çekilmesinden kaynaklanır. Krossing-over olmasa dahi bu bağımsız dağılım mekanizması yeni kalıtsal kombinasyonların (çeşitliliğin) oluşmasını sağlar. Ancak krossing-over gerçekleşmediği için tek bir mayoz bölünme sonucunda kardeş kromatitler özdeş kalır ve oluşan dört hücreden ikişer tanesi aynı genetik yapıda olur (toplam iki çeşit gamet oluşur). Bu yüzden sadece ikinci öncül doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Krossing-over gerçekleşmeyen bir mayoz bölünmede gamet çeşitliliğini analiz etme.
Krossing-over gerçekleşmediğinde, kardeş kromatitler birbirinin kopyası olmaya devam eder. Bölünme sonunda oluşan 44 hücreden ikişer tanesi aynı genetik yapıda olur; yani 44 değil, 22 çeşit gamet oluşur. Bu nedenle birinci öncül yanlıştır.
Krossing-over olmadığında kardeş kromatitlerin ayrılmasının çeşitliliğe yeni bir katkısı olmaz.
2
Mayoz I sonunda oluşan hücrelerin genetik yapısını değerlendirme.
Mayoz I'de homolog kromozomlar rastgele kutuplara çekilerek ayrılır. Bu durum, Mayoz I sonunda oluşan iki yavru hücrenin genetik olarak birbirinden farklı olmasını sağlar. Bu nedenle ikinci öncül doğrudur.
Homolog kromozomların rastgele ayrılması kalıtsal çeşitliliğin temel mekanizmalarından biridir.
3
Krossing-over ile çeşitlilik arasındaki zorunluluk ilişkisini sorgulama.
Krossing-over gerçekleşmese bile homolog kromozomların rastgele ayrılması (bağımsız dağılım) yeni genetik kombinasyonların oluşmasını sağlar. Dolayısıyla çeşitlilik oluşamayacağı iddiası yanlıştır. Bu nedenle üçüncü öncül yanlıştır.
Mayoz bölünmede çeşitliliğin tek kaynağı krossing-over değildir; homolog kromozomların bağımsız dağılımı da çeşitlilik yaratır.

Anahtar Kavram

Mayoz bölünme evrelerinde homolog kromozom ve kardeş kromatit hareketlerinin genetik çeşitliliğe etkisi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 42Soru

Sağlıklı bir hayvansal organizmanın hücrelerinde gerçekleşen mitoz ve mayoz bölünme süreçleri karşılaştırıldığında;

I. Mayoz I'in anafaz evresinde homolog kromozomların zıt kutuplara çekilmesi kalıtsal varyasyona katkı sağlarken, mitozun anafaz evresinde kardeş kromatitlerin ayrılması hücrenin kromozom sayısının geçici olarak iki katına çıkmasına neden olur.
II. Mayoz II'nin metafaz evresinde bulunan bir hücredeki kromatit sayısı, aynı organizmanın mitoz bölünmesinin profaz evresindeki bir hücresinde bulunan kromatit sayısının yarısına eşittir.
III. Mitoz bölünmede kardeş kromatitlerin ayrılması sürecinde sentromer bölünmesi gerçekleşirken, mayoz bölünmede homolog kromozomlar ayrıldığı için bölünme sürecinin hiçbir evresinde sentromer bölünmesi gerçekleşmez.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

I ve II
Doğru seçenekte belirtilen ifadeler incelendiğinde; Mayoz I'in anafaz evresindeki homolog kromozom ayrılmasının kalıtsal çeşitliliğe etkisi ve mitoz anafazındaki kromatit ayrılmasının geçici olarak kromozom sayısını iki katına çıkarması bilgisi (birinci ifade) ile Mayoz II'nin metafaz evresindeki kromatit sayısının (2n2n), mitoz profazındaki kromatit sayısının (4n4n) yarısı olduğu bilgisi (ikinci ifade) biyolojik olarak tamamen doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci ifadenin doğruluğunu analiz etme
Mayoz I'in Anafaz I evresinde homolog kromozomların zıt kutuplara rastgele çekilmesi kalıtsal çeşitliliğin (varyasyonun) temel nedenlerinden biridir. Mitoz bölünmenin anafaz evresinde ise kardeş kromatitler birbirinden ayrılarak zıt kutuplara çekilir ve her bir kromatit artık bir kromozom olarak adlandırıldığından hücrenin kromozom sayısı geçici olarak iki katına çıkar. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
Mitoz ve mayoz bölünme evrelerindeki kromozom davranışlarını ve bunların sonuçlarını doğru belirlemek.
2
İkinci ifadedeki kromatit sayılarını matematiksel olarak hesaplama
Diploid (2n2n) kromozomlu bir canlı düşünelim. Mitozun profaz evresinde DNA eşlenmesi tamamlanmış durumdadır ve 2n2n sayıda kromozomun her biri iki kromatitlidir; yani hücrede 4n4n sayıda kromatit bulunur. Mayoz bölünmede ise diploid (2n2n) ana hücreden Mayoz I sonunda haploid (nn) kromozomlu iki hücre oluşur. Bu hücreler Mayoz II'nin metafaz evresine girdiklerinde her bir kromozom hâlâ iki kromatitlidir, dolayısıyla bu evredeki bir hücrede 2n2n sayıda kromatit bulunur. 2n2n kromatit, 4n4n kromatitin yarısı olduğundan bu ifade doğrudur.
Mitoz ve mayoz evrelerindeki kromatit sayılarını diploidlik/haploidlik durumlarına göre karşılaştırmak.
3
Üçüncü ifadenin doğruluğunu analiz etme
Mitozun anafaz evresinde kardeş kromatitlerin ayrılması sentromer bölgelerinin bölünmesiyle gerçekleşir. Mayoz bölünmenin Anafaz I evresinde homolog kromozomlar ayrıldığı için sentromer bölünmesi olmaz; ancak Mayoz II'nin Anafaz II evresinde kardeş kromatitler ayrılır ve bu esnada sentromer bölünmesi gerçekleşir. Bu nedenle mayoz bölünme sürecinde sentromer bölünmesinin hiç gerçekleşmediği iddiası yanlıştır.
Mayoz I ve Mayoz II arasındaki sentromer bölünmesi farkını belirlemek.

Anahtar Kavram

Mitoz ve mayoz bölünmede kromozom/kromatit sayılarının ve evre bazında gerçekleşen olayların karşılaştırılması
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 43Soru

Sağlıklı bir ökaryotik hayvan hücresinin yaşam döngüsünde gerçekleşen aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru s��ralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hücre döngüsündeki olayların doğru sıralaması sırasıyla; hücrenin büyümesi, DNA'nın kendini eşlemesi, son hazırlıkların yapılması ve en son çekirdek ile sitoplazmanın bölünmesi şeklindedir.
Hücre döngüsü, bir hücrenin bölünmesinden itibaren sonraki bölünmeye kadar geçen süreci kapsar ve sırasıyla G1G_1 (büyüme), S (DNA eşlenmesi), G2G_2 (hazırlık) evrelerinden oluşan interfaz ile sonrasındaki mitotik evreyi (bölünme) içerir.

Adım Adım Çözüm

1
İnterfazın ilk evresi olan büyüme evresi belirlenir.
Hücrenin hacimsel olarak büyüdüğü ve organel sentezlediği G1G_1 evresi ilk sıraya konur.
Bölünme döngüsüne giren yeni bir hücrenin ilk yapması gereken işlem büyümek ve bölünme büyüklüğüne ulaşmaktır.
2
Kalıtsal materyalin kopyalandığı evre belirlenir.
DNA replikasyonunun yapıldığı S evresi ikinci sıraya konur.
Büyüyen hücrenin bölünme kararı vermesiyle birlikte genetik bilginin yeni hücrelere aktarılabilmesi için DNA eşlenmelidir.
3
Bölünme öncesi son hazırlıkların yapıldığı evre belirlenir.
Sentrozom eşlenmesi ve iğ iplikleri için hazırlıkların yapıldığı G2G_2 evresi üçüncü sıraya konur.
DNA eşlendikten sonra hücre, bölünmeyi başlatmadan önce enzim, protein ve organel hazırlıklarını tamamlamak zorundadır.
4
Hücrenin bölünerek yeni hücreleri oluşturduğu evre belirlenir.
Karyokinez ve sitokinez olaylarının tamamlandığı mitotik evre son sıraya konur.
Tüm hazırlıklar bittikten sonra hücre bölünerek yaşam döngüsünü tamamlar.

Anahtar Kavram

Ökaryotik hücrelerde hücre döngüsü sırasıyla interfaz (G1G_1, S, G2G_2) ve mitotik evre (karyokinez ve sitokinez) basamaklarından oluşur.
Soru 44Soru

Diploid (2n2n) bir bitkinin mikrospor ana hücresinde gerçekleşen mayoz bölünme s��recine ait bazı olayları, bölünmenin başlangıcından tamamlanmasına kadar geçen süreçteki gerçekleşme sırasına göre sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru sıralama: Homolog kromozomların birbirine sarılarak sinapsis yapması ve tetratları oluşturması, kromozomların hücrenin ekvatoral düzleminde homolog çiftler halinde dizilmesi, homolog kromozomların iğ iplikleri tarafından zıt kutuplara çekilmesi ve kardeş kromatitlerin sentromerlerinin bölünmesiyle zıt kutuplara hareket etmesi şeklindedir.
Mayoz bölünme belirli bir sırayla gerçekleşen iki ana aşamadan (Mayoz I ve Mayoz II) oluşur. Homolog kromozomlar arasındaki sinapsis olayı Profaz I evresinde gerçekleştikten sonra, bu homolog kromozomlar Metafaz I'de hücre ekvatoruna çiftler halinde dizilir. Ardından Anafaz I'de homolog kromozomlar ayrılır. Kardeş kromatitlerin ayrılması ise ancak ikinci bölünmenin Anafaz II evresinde gerçekleşebilir. Bu kronolojik biyolojik sıra değişmez.

Adım Adım Çözüm

1
Mayoz I bölünmesinin ilk evresi olan Profaz I'de gerçekleşen olay belirlenir.
Homolog kromozomların birbirine sarılarak sinapsis yapması ve tetrat oluşturması olayı (Profaz I) ilk sıraya yerleştirilir.
Profaz I, mayoz karyokinezin en başında yer alan hazırlık ve çeşitlilik evresidir.
2
Mayoz I bölünmesinin metafaz evresindeki kromozom düzeni belirlenir.
Kromozomların hücrenin ekvatoral düzleminde homolog çiftler halinde dizilmesi olayı (Metafaz I) ikinci sıraya yerleştirilir.
Profaz I tamamlandıktan sonra metafaz plakası üzerinde homolog kromozomların dizilimi gerçekleşir.
3
Mayoz I bölünmesinin anafaz evresinde homolog kromozomların hareketi belirlenir.
Homolog kromozomların iğ iplikleri tarafından zıt kutuplara çekilmesi olayı (Anafaz I) üçüncü sıraya yerleştirilir.
Metafaz I diziliminden sonra homolog kromozomlar ayrılarak zıt kutuplara çekilir.
4
Mayoz II bölünmesinin anafaz evresinde kromatitlerin hareketi belirlenir.
Kardeş kromatitlerin sentromerlerinin bölünmesiyle zıt kutuplara hareket etmesi olayı (Anafaz II) dördüncü sıraya yerleştirilir.
Mayoz II, Mayoz I'den sonra başlar ve kardeş kromatit ayrılması Anafaz II evresinde gerçekleşir.

Anahtar Kavram

Mayoz Bölünme Evreleri ve Sıralaması
Soru 45Soru

Diploid kromozom sayısı 2n=42n = 4 olan bir hayvan hücresinin gerçekleştirdiği mayoz bölünmenin belirli bir evresi şematize edilmiştir.

Buna göre, şematize edilen bu evre ve ilgili bölünme süreciyle ilgili,

I. Şekildeki evre, homolog kromozomların zıt kutuplara çekildiği anafaz I evresidir.
II. Bölünme tamamlandığında oluşan yavru hücrelerin kromozom sayısı n=2n = 2 olur.
III. Bu bölünme sürecinde kalıtsal çeşitliliğin sağlanabilmesi için profaz I evresinde krossing-over gerçekle��miş olması zorunludur.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yalnız II

Cevap

Bölünme tamamlandığında oluşan yavru hücrelerin kromozom sayısının n=2n = 2 olduğunu belirten 'Yalnız II' ifadesi doğrudur.
Şemada gösterilen evrede tek kromatitli kromozomların kutuplara çekilmesi, bu evrenin anafaz II olduğunu gösterir. Diploid kromozom sayısı 2n=42n = 4 olan bir hücre mayoz bölünmeyi tamamladığında oluşan yavru hücrelerin kromozom sayısı n=2n = 2 olur, bu yüzden ikinci öncül doğrudur. Birinci öncülde belirtilen anafaz I evresinde kardeş kromatitler değil, homolog kromozomlar ayrılır. Üçüncü öncülde belirtilen krossing-over ise çeşitlilik için zorunlu olmayıp, mayoz I'deki homolog kromozomların bağımsız dağılımı kalıtsal çeşitliliğin sağlanması için yeterlidir.

Adım Adım Çözüm

Şematize edilen evredeki kromozom davranışları incelenerek bölünme evresi belirlenir.
Görselde sentromer ayrılması gerçekleşmiş ve tek kromatitli yapılar (kardeş kromatitler) zıt kutuplara çekilmektedir. Hücrede homolog kromozom çiftleri (tetratlar) bir arada bulunmadığ��ndan ve haploid düzeyde kromatit ayrılması görüldüğünden bu evre anafaz II evresidir. Bu nedenle birinci öncül yanlıştır.
Kromozomların yapısına ve hareket yönüne bakılarak mayoz I (homolog kromozom ayrılması) ile mayoz II (kardeş kromatit ayrılması) arasındaki fark ayırt edilmelidir.
Bölünme sonundaki kromozom sayısı hesaplanır.
Mayoz bölünme sonucunda kromozom sayısı yarıya iner. Başlangıçta 2n=42n = 4 olan üreme ana hücresinden mayoz tamamlandığında n=2n = 2 kromozomlu 4 adet yavru hücre oluşur. Bu nedenle ikinci öncül doğrudur.
Mayoz bölünmenin niceliksel sonuçlarını belirlemek amacıyla kromozom formülü uygulanır.
Mayozda kalıtsal çeşitliliği sağlayan mekanizmaların zorunluluk durumu analiz edilir.
Krossing-over her mayozda gerçekleşmek zorunda değildir. Krossing-over olmasa dahi, anafaz I evresinde homolog kromozomların zıt kutuplara rastgele çekilmesi (bağımsız dağılım) oluşan yavru hücrelerin kalıtsal olarak birbirinden farklı olmasını garanti eder. Bu nedenle üçüncü öncül yanlıştır.
Öğrencilerin krossing-over olayını çeşitliliğin tek ve zorunlu kaynağı olarak görme yanılgısını test etmek ve düzeltmek amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Mayoz bölünmede homolog kromozom ve kardeş kromatit ayrılmasının ayrımı ile kalıtsal çeşitlilik mekanizmalarının zorunluluk durumu.
Soru 46Soru

Ökaryotik bir hücrenin hayat döngüsü ve bu döngünün kontrol mekanizmaları ��ematize edilmiştir.

Buna göre, hücre döngüsü ve kontrol mekanizmalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hücre döngüsünün G2G_2 kontrol noktasında, SS evresinde eşlenen DNA'da herhangi bir hasar veya hata tespit edilirse "dur" sinyali verilerek döngü askıya alınır ve bu durum genetik kararlılığın korunmasını sağlar.

Cevap

Hücre döngüsünün G2 kontrol noktasında, S evresinde eşlenen DNA'da hasar veya hata tespit edilirse döngü durdurulur ve genetik kararlılık korunur.
G2 kontrol noktasında, hücrenin DNA replikasyonunu (SS evresini) hasarsız ve eksiksiz bir şekilde tamamlayıp tamamlamadığı denetlenir. Bir hata durumunda döngü durdurularak DNA'nın onarılmasına fırsat tanınır ve böylece mutasyonların önüne geçilerek genetik kararlılık korunmuş olur.

Adım Adım Çözüm

1
Hücre döngüsünün genel işleyişini ve kontrol noktalarının rollerini analiz edin.
Ökaryotik hücre döngüsü interfaz (G1G_1, SS, G2G_2) ve mitotik evreden oluşur. Kontrol noktaları (G1G_1, G2G_2, MM) döngünün hatasız ilerlemesini denetler.
Kontrol noktalarındaki mekanizmaları anlamak doğru seçeneği belirlemek i��in temel adımdır.
2
G2G_2 kontrol noktasının işlevini değerlendirin.
G2G_2 kontrol noktası, SS evresinde gerçekleşen DNA replikasyonunun hatasız tamamlanıp tamamlanmadığını kontrol eder. Eğer bir hasar varsa döngü durdurulur ve DNA onarılır.
Bu kontrol noktası genetik hataların sonraki nesillere aktarılmasını önler, bu nedenle bu ifade biyolojik olarak doğrudur.
3
Diğer seçeneklerdeki ifadelerin bilimsel doğruluğunu kontrol edin.
Prokaryotlarda interfaz ve bu kontrol noktaları yoktur. DNA replikasyonu SS evresinde (G2G_2'den önce) tamamlanır. MM kontrol noktasında homolog kromozomların değil, kardeş kromatitlerin dizilimi kontrol edilir. Konjugasyon bir hücre bölünmesi veya üreme şekli değildir.
Diğer seçeneklerdeki ifadelerin neden yanlış olduğunu belirlemek cevabın doğruluğunu kesinleştirir.

Anahtar Kavram

Hücre döngüsü evreleri, DNA miktarı değişimi ve döngünün kontrol noktaları (G1G_1, G2G_2, MM).
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 47Soru

Mayoz bölünme sürecinde gerçekleşen aşağıdaki hücresel olayları, bölünmenin başlangıcından tamamlanmasına kadar geçen süreçteki gerçekleşme sırasına göre kronolojik olarak sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru sıralama: Homolog kromozomların sinapsis yapması ve tetrat oluşturması, homolog kromozom çiftlerinin ekvatoral düzlemde karşılıklı dizilmesi, sitoplazmanın ilk kez bölünerek haploid iki hücre oluşturması ve kardeş kromatitlerin ayrılarak zıt kutuplara çekilmesi şeklindedir.
Mayoz bölünme, Mayoz I ve Mayoz II olmak üzere iki temel aşamadan oluşur. Mayoz I'in Profaz I evresinde homolog kromozomlar yan yana gelip sinapsis yaparak tetrat oluşturur. Ardından Metafaz I'de bu çiftler ekvatoral düzlemde çift sıra halinde karşılıklı dizilir. Sitokinez I ile sitoplazma ilk kez bölünür ve haploid iki hücre oluşur. Son olarak Mayoz II'nin Anafaz II evresinde kardeş kromatitler zıt kutuplara çekilerek ayrılır.

Adım Adım Çözüm

1
Mayoz bölünmenin ana evrelerini (Mayoz I ve Mayoz II) ve bunların sırasını belirlemek.
Mayoz I bölünmesi gerçekleşir, sitokinez I ile tamamlanır. Ardından mayoz II bölünmesi gerçekleşir ve sitokinez II ile sonlanır.
Kronolojik sıralamanın temel iskeletini oluşturmak için mayoz I ve mayoz II olaylarının ayrımını yapmalıyız.
2
Verilen olayların hangi evrelere ait olduğunu tespit etmek.
Sinapsis ve tetrat oluşumu: Profaz I evresi (Mayoz I); Homolog kromozomlar��n çift sıra halinde dizilmesi: Metafaz I evresi (Mayoz I); Sitoplazmanın ilk kez bölünmesi: Sitokinez I (Mayoz I sonu); Kardeş kromatitlerin zıt kutuplara çekilmesi: Anafaz II evresi (Mayoz II).
Her bir hücresel olayın gerçekleştiği spesifik bölünme evresini bilmek, kronolojik sıralamayı yapmamızı sağlar.
3
Evreleri mayoz bölünme sürecindeki doğal akışına göre sıralamak.
Profaz I -> Metafaz I -> Sitokinez I -> Anafaz II şeklinde bir akış elde edilir. Bu da bizi sırasıyla c - a - d - b sıralamasına ulaştırır.
Mayoz bölünme olayları sırasıyla Profaz, Metafaz, Anafaz, Telofaz ve Sitokinez aşamalarını takip eder; mayoz I tamamlanmadan mayoz II başlayamaz.

Anahtar Kavram

Mayoz bölünme evrelerinin kronolojik sırası ve bu evrelerde gerçekleşen karakteristik hücresel olaylar.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 48Soru

Eşeyli üreme gerçekleştiren hermafrodit (erselik) bir hayvan türünün kendi kendini döllemesi (otofertilizasyon) ile başka bir bireyle çapraz döllenmesi süreçleri karşılaştırıldığında;

I. Kendi kendini dölleme sonucu oluşan yavrular, ata canlıyla tamamen aynı kalıtsal yapıya sahiptir.
II. Çapraz döllenme ile oluşan yavrular arasındaki genetik varyasyon düzeyinin, kendi kendini dölleme ile oluşan yavrulara göre daha yüksek olması beklenir.
III. Her iki döllenme şeklinde de oluşan yavruların atasal canlıdan farklı kalıtsal özelliklere sahip olmasında gamet oluşumu sırasındaki homolog kromozomların bağımsız dağılımı etkilidir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II ve III

Cevap

II ve III
Doğru yanıt 'II ve III' ifadesidir. Hermafrodit canlılarda gametler mayoz bölünmeyle üretildiği için homolog kromozomların bağımsız dağılımı (Anafaz IAnafaz\ I evresinde) sayesinde ata canlıdan farklı genetik yapıda olurlar. Kendi kendini dölleme olsa dahi, bu farklı gametlerin rastgele birleşmesi (döllenme) yavruların ata canlıdan farklı olmasını sağlar. Çapraz döllenmede ise iki farklı bireyden gelen gametler birleştiği için genetik varyasyon, kendi kendini döllemeye kıyasla çok daha yüksek olur.

Adım Adım Çözüm

1
Mayoz bölünmenin ve gamet oluşumunun incelenmesi
Gametler mayoz bölünmeyle oluşur ve homolog kromozomların bağımsız dağılımı ile krossing-over olayları sayesinde atasal canlıdan farklı genetik kombinasyonlara sahip olur.
Kendi kendini dölleme sonucunda yavruların neden atasal canlıyla aynı kalıtsal yapıda olmadığını (I. öncülün yanlışlığını) belirlemek.
2
Çapraz döllenmenin etkisinin analizi
Çapraz döllenmede iki farklı bireyin gametleri birleştiği için yavrular arasındaki genetik çeşitlilik (varyasyon) kendi kendini döllemeye göre daha fazladır.
Varyasyon derecesini karşılaştırmak (II. öncülün doğruluğunu test etmek).
3
Ortak mekanizmaların belirlenmesi
Hem kendi kendini döllemede hem de çapraz döllenmede gametler mayozla üretildiği için homolog kromozomların bağımsız dağılımı kalıtsal çeşitliliğin temel kaynağıdır.
Her iki üreme şeklindeki ortak çeşitlilik kaynaklarını belirlemek (III. öncülün doğruluğunu test etmek).

Anahtar Kavram

Eşeyli üreme süreçlerinde (mayoz ve döllenme) kalıtsal çeşitliliğin mekanizmaları ile hermafrodit canlılarda kendi kendini dölleme ve çapraz döllenme farkları.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 49Soru

Hayvansal bir organizmada gametlerin oluşumundan döllenmenin tamamlanarak zigotun meydana gelmesine kadar geçen süreçte gerçekleşen bazı hücresel olaylar aşağıda karışık olarak verilmiştir:

Buna göre, bu olayların ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru kronolojik sıralaması nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hayvansal bir organizmada eşeyli üreme ve döllenme süreci sırasıyla; gametlerin mayoz bölünmeyle üretilmesi, spermin jel örtüye temas ederek akrozom enzimlerini salması, sperm ve yumurta zarlarının kaynaşması, kortikal reaksiyonla döllenme zarının oluşması ve son olarak haploid çekirdeklerin kaynaşarak diploid zigot çekirde��ini meydana getirmesi şeklinde gerçekleşir.
Doğru sıralama, döllenme sürecinin başlangıcında üreme hücrelerinin mayozla eldesini (gametogenez), ardından spermin yumurtanın koruyucu tabakasını eritmesini (akrozom reaksiyonu), zarların birleşmesini (plazmogami), polispermiyi engelleyen hücresel savunmayı (kortikal reaksiyon) ve son olarak kalıtsal materyallerin birleşmesini (karyogami) takip eden kronolojik sıradır.

Adım Adım Çözüm

1
Gametogenez aşamasını belirleme
Üreme ana hücrelerinin mayoz bölünme geçirmesiyle haploid (nn) kromozomlu gametlerin oluşması ilk sıradadır.
Döllenmenin gerçekleşebilmesi için öncelikle haploid sperm ve yumurta hücrelerinin mayoz bölünmeyle sentezlenmiş olması gerekir.
2
Yumurtaya ulaşma ve dış koruyucu tabakanın eritilmesini inceleme
Sperm hücresinin yumurtayı saran jel örtüye (zona pellucida) temas etmesiyle akrozom enzimlerinin serbest bırakılması ikinci sıradadır.
Gametler bir araya geldiğinde spermin yumurta zarına ulaşabilmesi için akrozomundaki hidrolitik enzimlerle jel örtüyü sindirmesi gerekir.
3
Zarların birleşmesini tespit etme
Sperm ve yumurta hücre zarlarının özgül reseptörler aracılığıyla birbirini tanıyarak kaynaşması üçüncü sıradadır.
Koruyucu jel tabakasını aşan sperm hücresi, yumurta zarına ulaşarak onunla bütünleşir.
4
Polispermiyi engelleme mekanizmasını analiz etme
Yumurtadaki kortikal granüllerin ekzositozla salınarak döllenme zarı oluşturması dördüncü sıradadır.
Sperm zarı ile yumurta zarının kaynaşması yumurtayı uyarır ve kortikal granüllerin salınımıyla döllenme zarı oluşturulup diğer spermlerin girişi engellenir.
5
Çekirdeklerin birleşmesini saptama
Haploid (nn) sperm ve yumurta çekirdeklerinin kaynaşmasıyla diploid (2n2n) zigot çekirdeğinin oluşması son sıradadır.
Polispermi engellendikten sonra yumurta sitoplazmasındaki sperm çekirdeği ile yumurta çekirdeği birleşerek döllenmeyi tamamlar.

Anahtar Kavram

Hayvansal organizmalarda gametogenez ve döllenme süreci hücresel/biyokimyasal basamakları
Soru 50Soru

Hermafrodit (erselik) olan bir bitki türünde, aynı birey üzerinde hem dişi hem de erkek üreme organları aktif olarak işlev görmektedir. Bu bitki türü, kendi polenleriyle kendi kendini dölleyebildiği (otofertilizasyon) gibi, rüzgar veya tozlaştırıcı böcekler aracılığıyla aynı türe ait başka bir bireyle de çapraz döllenebilmektedir.

Bu bitkinin üreme süreçleri ve bu süreçlerdeki genetik varyasyonlarla ilgili,

I. Kendi kendini döllemesi sonucunda oluşacak yavruların kalıtsal olarak çeşitlenebilmesi için mayoz bölünme sırasında krossing-over gerçekleşmesi zorunludur.
II. Çapraz dölleme ile üretilen yavruların kendi aralarındaki genetik varyasyon derecesinin, kendi kendini dölleme ile üretilenlere göre daha yüksek olması beklenir.
III. Mayoz II bölünmesinin anafaz evresinde homolog kromozomların şansa bağlı olarak kutuplara çekilmesi, döllenmeye katılan gametlerin genetik yapısını farklılaştırır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yalnız II

Cevap

Yalnız II ifadesi doğrudur.
Çapraz dölleme sürecinde farklı kalıtsal yapıdaki iki atasal bireyin gametleri bir araya geldiği için, oluşan yavruların varyasyon (kalıtsal çeşitlilik) derecesi, aynı atasal bireyin kendi gametlerinin birleşmesiyle (kendi kendini dölleme) oluşan yavrulara kıyasla daha yüksektir. Bu durum ikinci öncülü doğru kılmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci öncülün doğruluğunu kontrol etmek için mayoz bölünmedeki çeşitlilik mekanizmalarını analiz edin.
Mayoz bölünmede krossing-over olmasa dahi, homolog kromozomların anafaz I evresinde bağımsız dağılımı genetik çeşitlilik sağlar. Dolayısıyla birinci öncül yanlıştır.
Krossing-over'ın çeşitlilik için her mayozda zorunlu olduğu yanılgısını çürütmek.
2
İkinci öncül için kendi kendini dölleme ile çapraz dölleme durumlarındaki atasal gen katkısını karşılaştırın.
Çapraz döllemede iki farklı bireyin gen havuzundan gelen gametler birleştiğinden, oluşan yavrular arasındaki varyasyon, tek bir bireyin gametlerinin birleştiği kendi kendini döllemeye göre daha fazladır. Dolayısıyla ikinci öncül doğrudur.
Çapraz döllemenin genetik çeşitliliğe etkisini değerlendirmek.
3
Üçüncü öncül için homolog kromozom ayrılmasının gerçekleştiği mayoz evresini belirleyin.
Homolog kromozomların bağımsız dağılımı Mayoz I bölünmesinin anafaz I evresinde gerçekleşir. Mayoz II'nin anafaz evresinde (anafaz II) kardeş kromatitler ayrılır. Dolayısıyla üçüncü öncül yanlıştır.
Kromozom ayrılması evrelerinin doğru bilinip bilinmediğini kontrol etmek.

Anahtar Kavram

Eşeyli üremede kalıtsal çeşitlilik sağlayan mekanizmalar (mayoz bölünme ve dölleme) ile kendi kendini dölleme ve çapraz dölleme arasındaki varyasyon farkları.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 51Soru

Hücre bölünmeleri sırasında gerçekleşen kromozomal davranışlar ve sayısal değişimler mitoz ile mayoz bölünmeyi birbirinden ayıran en temel özelliklerdendir. Buna göre, sol sütunda verilen hücresel olayları sağ sütundaki en uygun bölünme türü veya evresi ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Homolog olan kromozom çiftlerinin sentromerleri bölünmeden kutuplara hareket etmesi
Kardeş kromatitlerin kutuplara çekilmesi sonucu kromozom sayısının geçici olarak iki katına çıkması
Homolog olan kromozomların yan yana gelerek oluşturduğu dörtlü kromatit gruplarının belirginleşmesi
Bölünme tamamlandığında başlangıçtaki ana hücreyle aynı sayıda kromozoma sahip iki yeni hücrenin oluşması

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Homolog kromozomların sentromerleri bölünmeden kutuplara hareket etmesi Mayoz I'in Anafaz I evresiyle; kardeş kromatitlerin zıt kutuplara çekilmesiyle kromozom sayısının geçici olarak iki katına çıkması Mitozun Anafaz evresiyle; homolog kromozomların oluşturduğu tetratların belirginleşmesi Mayoz I'in Profaz I evresiyle; başlangıçtakiyle aynı sayıda kromozoma sahip iki yeni hücrenin oluşumu ise Mitoz bölünme süreciyle eşleşir.
Doğru eşleştirmeler, hücre bölünmelerinin kromozomal davranışlarına dayanmaktadır. Homolog kromozom ayrılması Mayoz I Anafaz I'de; kromatit ayrılması Mitoz Anafazda; tetrat oluşumu Mayoz I Profaz I'de; kromozom sayısının korunduğu bölünme ise Mitoz sürecinde gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Homolog olan kromozomların ayrılma mekanizmasını inceleme.
Mayoz I bölünmesinin Anafaz I evresinde homolog kromozomlar sentromerleri bölünmeden zıt kutuplara çekilir.
Bu durum kromozom sayısının yarıya inmesini sağlayan temel olaydır.
2
Kardeş kromatitlerin ayrılma mekanizmasını ve kromozom sayısına etkisini inceleme.
Mitozun anafaz evresinde kardeş kromatitler ayrılır ve geçici olarak kromozom sayısı iki katına çıkar.
Zıt kutuplara çekilen her bir kromatit bu evreden itibaren bağımsız birer kromozom olarak adlandırılır.
3
Tetrat yapılarının oluştuğu evreyi belirleme.
Homolog kromozomların oluşturduğu dörtlü kromatit grupları (tetratlar) Mayoz I'in Profaz I evresinde belirginleşir.
Krossing-over ve sinapsis olayları da bu evrede gerçekleşir.
4
Mitoz bölünmenin kromozom sayısı üzerindeki genel sonucunu değerlendirme.
Mitoz bölünme tamamlandığında ata hücreyle aynı sayıda kromozoma sahip iki yeni hücre oluşur.
Mitozda kalıtsal çeşitlilik oluşmadığı için kromozom sayısı ve yapısı korunur.

Anahtar Kavram

Mitoz ve Mayoz bölünmenin evreleri düzeyinde kromozomal hareketlerinin ve sonuçlarının karşılaştırılması.
Soru 52Soru

Sağlıklı bir hayvanda, 2n=42n = 4 kromozomlu diploid bir hücrenin mitoz bölünme sürecindeki anafaz evresi ile mayoz bölünme sürecindeki anafaz II evresi karşılaştırılmaktadır. Buna göre, bu iki bölünme evresiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Her iki evrede de sentromer bölgelerindeki kinetokorlara bağlı olan iğ ipliklerinin kısalması ve sentromer bölünmesi ile kardeş kromatitler zıt kutuplara çekilir.

Cevap

Her iki evrede de sentromer bölgelerindeki kinetokorlara bağlı olan iğ ipliklerinin kısalması ve sentromer bölünmesi ile kardeş kromatitler zıt kutuplara çekilir.
Mitozun anafaz evresi ile mayozun anafaz II evresinin ortak özelliği kardeş kromatitlerin ayrılmasıdır. Bu süreçte sentromer bölgeleri bölünür ve kinetokorlara bağlı iğ ipliklerinin boyunun kısalmasıyla kromatitler kutuplara doğru hareket eder.

Adım Adım Çözüm

1
Bölünme evrelerini ve bu evrelerde gerçekleşen temel kromozomal davranışları belirleyin.
Mitozun anafazı ile mayozun anafaz II evresinin her ikisinde de kardeş kromatitlerin ayrıldığı bilgisine ulaşılır.
Mitozun anafazında diploid (2n2n) hücredeki kardeş kromatitler, mayozun anafaz II evresinde ise mayoz I sonucu oluşmuş haploid (nn) hücredeki kardeş kromatitler ayrılır.
2
Seçeneklerdeki ifadeleri anafaz ve anafaz II evrelerindeki kromozom sayıları ve mekanizmaları açısından analiz edin.
Homolog kromozom ayrılmasının anafaz I'de gerçekleştiğini, sentromer bölünmesi ile kromatit ayrılmasının ise hem mitoz anafazı hem de mayoz anafaz II'de ortak olduğunu doğrulayın.
Ortak olan mekanizmanın sentromer bölünmesi ve iğ ipliklerinin kısalması ile kardeş kromatitlerin zıt kutuplara çekilmesi olduğunu saptamak için.

Anahtar Kavram

Mitozun anafazı ve mayozun anafaz II evresinde kardeş kromatitlerin ayrılması ve sentromer bölünmesi ortaktır.
Soru 53Soru

Aşağıdaki hücre bölünmesi evrelerini, bu evrelerde gerçekleşen karakteristik kromozom davranışları veya sayısal değişimlerle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Mitoz bölünmenin anafaz evresi
Mayoz I bölünmesinin anafaz I evresi
Mayoz II bölünmesinin anafaz II evresi
Mayoz I bölünmesinin profaz I evresi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Mitoz anafazı ile diploid hücrede geçici olarak 4n4n kromozom sayısının görülmesi; mayoz I anafaz I evresi ile homolog kromozomların sentromerleri bölünmeden zıt kutuplara çekilmesi; mayoz II anafaz II evresi ile haploid hücrede kardeş kromatitlerin ayrılması sonucu kromozom sayısının geçici olarak 2n2n olması; mayoz I profaz I evresi ile kardeş olmayan kromatitlerin parça değişimi yapması eşleşir.
Doğru eşleştirmede: profaz I evresi kardeş olmayan kromatitlerin sarılması ve krossing-over yapmasıyla; anafaz I evresi homolog kromozomların zıt kutuplara çekilmesiyle; mitoz anafaz evresi diploid hücrede kardeş kromatit ayrılması sonucu kromozom sayısının geçici olarak 4n4n olmasıyla; anafaz II evresi ise haploid hücrede kardeş kromatit ayrılması sonucu kromozom sayısının geçici olarak 2n2n olmasıyla eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Homolog kromozom ayrılmasının gerçekleştiği evreyi belirleme
Homolog kromozomların zıt kutuplara çekilmesi mayoz I bölünmesinin anafaz I evresinde olur.
Mayoz I'deki özgün kromozom hareketini ayırt etmek.
2
Krossing-over ve kiyazma olaylarının gerçekleştiği evreyi belirleme
Kardeş olmayan kromatitlerin sarılması (kiyazma) ve parça değişimi (krossing-over) mayoz I bölünmesinin profaz I evresinde gerçekleşir.
Mayoz I profaz I evresine özgü olan çeşitlilik mekanizmasını tespit etmek.
3
Mitoz anafazındaki kromozom sayısı değişimini analiz etme
Diploid (2n2n) bir hücrede mitoz anafazında kardeş kromatitlerin ayrılmasıyla her kromatit bağımsız bir kromozom haline gelir ve geçici olarak 4n4n kromozom gözlenir.
Mitoz anafazındaki kromozom sayısı katlanmasını belirlemek.
4
Mayoz II anafaz II evresindeki kromozom sayısı değişimini analiz etme
Mayoz I sonucu oluşan haploid (nn) bir hücrede anafaz II evresinde kardeş kromatitlerin ayrılmasıyla geçici olarak kromozom sayısı 2n2n olur.
Mayoz II anafaz II evresindeki geçici kromozom sayısı değişimini saptamak.

Anahtar Kavram

Mitoz ve Mayoz Bölünmede Kromozom Davranışları ve Sayısal Değişimlerin Karşılaştırılması
Soru 54Soru

Diploid (2n2n) kromozomlu sağlıklı bir hayvan hücresinin geçirdiği mitoz bölünme ile mayoz bölünme süreçleri karşılaştırıldığında;

I. Kardeş kromatitlerin ayrılması sırasında sentromer bölünmesinin gerçekleşmesi,
II. İğ ipliklerinin kısalmasıyla kromozomların zıt kutuplara hareket etmesi,
III. Bölünme sürecinde homolog kromozomların rastgele kutuplara çekilmesi

olaylarından hangileri her iki bölünme tipi için de ortaktır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

Kardeş kromatitlerin ayrılması sırasında sentromer bölünmesinin gerçekleşmesi ile iğ ipliklerinin kısalmasıyla kromozomların kutuplara çekilmesi her iki bölünmede de ortak olarak gerçekleşir.
Kardeş kromatitlerin ayrılması sırasında sentromer bölünmesinin gerçekleşmesi (Mitoz Anafaz ve Mayoz Anafaz II) ve iğ ipliklerinin kısalmasıyla kromozomların zıt kutuplara hareket etmesi her iki bölünme tipi için ortaktır. Ancak homolog kromozomların rastgele kutuplara çekilmesi sadece mayoz I bölünmesinin anafaz I evresine özgüdür.

Adım Adım Çözüm

1
Kardeş kromatitlerin ayrılması ve sentromer bölünmesinin durumunu incelemek.
Mitozun anafaz evresinde ve mayozun anafaz II evresinde sentromer bölünmesi gerçekleşerek kardeş kromatitler ayrılır. Bu olay ortaktır.
Mitoz anafazı ile mayoz anafaz II'de kardeş kromatitler sentromerlerinden ayrılır.
2
İğ ipliklerinin kısalması ve kutuplara hareketi analiz etmek.
Kromozomların veya kromatitlerin kutuplara hareketi, kısalan iğ iplikleri sayesinde her iki bölünmede de (Mitoz Anafaz, Mayoz Anafaz I ve Anafaz II) gerçekleşir. Bu olay ortaktır.
Tüm anafaz evrelerinde kutuplara çekilme kinetokor iğ ipliklerinin kısalmasıyla sağlanır.
3
Homolog kromozomların kutuplara çekilmesini değerlendirmek.
Homolog kromozomların rastgele ayrılması yalnızca mayoz I'in anafaz I evresinde gerçekleşir, mitozda homolog kromozom ayrılması gözlenmez. Bu olay ortak değildir.
Mitoz bölünmede homolog kromozomlar metafazda yan yana tek sıra dizilir ve kromatitler ayrılır, çiftler halinde ayrılma olmaz.

Anahtar Kavram

Mitoz ve mayoz bölünmede kromozom hareketleri ve ortak evre özellikleri
Soru 55Soru

Diploid (2n2n) başlangıçlı bir hayvan hücresinin geçirdiği mitoz ve mayoz bölünme süreçlerine ait bazı özellikler aşağıdaki tabloda karşılaştırılmıştır:

SatırÖzellikMitoz BölünmeMayoz Bölünme
IBölünme öncesindeki replikasyon (DNA eşlenmesi) sayısı1111
IIBölünme sürecinde sentromer bölünmesinin gerçekleştiği evre(ler)AnafazAnafaz I
IIITetrat ve sinapsis oluşumunun gözlendiği evre(ler)GözlenmezProfaz I
IVKardeş kromatit ayrılmasının gerçekleştiği evre(ler)AnafazAnafaz II
VBölünme tamamlandığında oluşan hücrelerin ploidi durumuDiploid (2n2n)Haploid (nn)

Buna göre, tablodaki karşılaştırmaların hangisinde bir hata yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II. satırdaki karşılaştırmada

Cevap

İkinci satırdaki karşılaştırmada hata yapılmıştır. Sentromer bölünmesi mayoz bölünmenin anafaz I evresinde değil, anafaz II evresinde gerçekleşir.
İkinci satırdaki karşılaştırma hatalıdır çünkü sentromer bölünmesi, bir kromozomu oluşturan kardeş kromatitlerin birbirinden ayrılması sırasında gerçekleşir. Bu olay mitoz bölünmenin anafaz evresinde ve mayoz bölünmenin anafaz II evresinde görülür. Mayozun anafaz I evresinde ise homolog kromozomlar ayrılır; sentromer yapısı bozulmaz ve her bir kromozom iki kromatitli halini koruyarak kutuplara çekilir.

Adım Adım Çözüm

1
Tablodaki tüm karşılaştırma satırlarını sırasıyla analiz etme.
I, III, IV ve V. satırlardaki özelliklerin mitoz ve mayoz için doğru verildiği, ancak II. satırda mayoz bölünme için sentromer bölünmesinin gerçekleştiği evrenin hatalı eşleştirildiği görülür.
Mitoz ve mayoz arasındaki temel farkları evre düzeyinde doğrulamak.
2
Sentromer bölünmesinin ve kromatit ayrılmasının mekanizmasını değerlendirme.
Sentromer bölünmesi, kardeş kromatitlerin ayrılabilmesi için şarttır. Bu olay mitozda anafazda, mayozda ise anafaz II'de gerçekleşir. Anafaz I'de ise homolog kromozomlar sentromerleri bölünmeden çiftler halinde zıt kutuplara çekilir.
İkinci satırdaki hatanın kaynağını ve biyolojik gerekçesini belirlemek.

Anahtar Kavram

Mitoz ve mayoz bölünmede kromozom davranışlarının, sentromer bölünmesinin ve replikasyon sayılarının karşılaştırılması
Soru 56Soru

Mitoz ve mayoz bölünme süreçlerinde gözlenen çeşitli hücresel olaylar ile bu olayların gerçekleştiği evrelerin veya sahip olduğu özelliklerin doğru eşleştirilmesi gerekmektedir. Sol tarafta verilen bölünme olaylarını, sağ tarafta verilen uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Tetrat ve sinapsis oluşumu ile krossing-over olaylarının gerçekleşebilmesi
Homolog kromozomların zıt kutuplara çekilerek ayrılması
Kardeş kromatitlerin ayrılması ve sentromerlerin bölünmesi
Bölünme öncesinde interfaz evresinde DNA replikasyonunun yapılması

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme şu şekildedir: Tetrat/sinapsis/krossing-over sadece Mayoz I'e özgüdür; homolog kromozom ayrılması Mayoz I anafazında gerçekleşir; kardeş kromatit ayrılması hem mitoz hem mayoz II anafazında ortaktır; DNA replikasyonu ise her iki bölünme öncesindeki interfazda ortak olarak gerçekleşir.
Tetrat/sinapsis/krossing-over olayları Mayoz I'e özgü süreçlerdir; homolog kromozom ayrılması Mayoz I'in anafaz I evresinde gerçekleşerek kromozom sayısını yarıya indirir; kardeş kromatit ayrılması ve sentromer bölünmesi hem mitoz hem de mayoz II'nin anafaz evrelerinde ortaktır; DNA replikasyonu ise her iki bölünme türü öncesindeki interfaz evresinde gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Tetrat, sinapsis ve krossing-over olaylarının analiz edilmesi.
Bu olaylar sadece mayoz I bölünmesine özgüdür ve mitozda görülmez. Dolayısıyla birinci sol öge ikinci sağ öge ile eşleşir.
Çeşitliliği artıran krossing-over ve homolog kromozom etkileşimleri olan tetrat ve sinapsis mayoz I profazında gerçekleşir.
2
Homolog kromozom ayrılmasının analiz edilmesi.
Homolog kromozomlar mayoz I'in anafaz I evresinde ayrılır. Bu olay hücrelerin ploidisini (kromozom sayısını) yarıya indirir. İkinci sol öge dördüncü sağ öge ile eşleşir.
Mayoz bölünmede kromozom sayısının yarıya inmesinin temel sebebi homolog kromozomların ayrılmasıdır.
3
Kardeş kromatit ayrılması ve sentromer bölünmesinin analiz edilmesi.
Kardeş kromatit ayrılması hem mitoz anafazında hem de mayoz II anafaz II evresinde ortaktır. Üçüncü sol öge birinci sağ öge ile eşleşir.
Sentromer bölünmesi kardeş kromatitlerin ayrılmasını sağlar ve mitoz ile mayoz II'de bu mekanizma ortaktır.
4
DNA replikasyonu olayının analiz edilmesi.
DNA replikasyonu bölünme başlamadan önce interfazda gerçekleşir ve her iki bölünme türü için de hazırlık aşamasında ortaktır. Dördüncü sol öge üçüncü sağ öge ile eşleşir.
Mitoz veya mayoz bölünme öncesinde hücrenin kalıtım materyalinin iki katına çıkarılması interfazda gerçekleşir.

Anahtar Kavram

Mitoz ve Mayoz Bölünmenin Karşılaştırılması

Alternatif Yöntem

Mitoz ve mayoz bölünme farklarını tablo halinde özetlemek çözümü kolaylaştırabilir:

ÖzellikMitozMayoz IMayoz II
Replikasyonİnterfazda varBölünme öncesinde varYok
Homolog AyrılmasıYokAnafaz I'de varYok
Kromatit AyrılmasıAnafazda varYokAnafaz II'de var
Krossing-overYokProfaz I'de varYok
Sentromer BölünmesiAnafazda varYokAnafaz II'de var
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 57Soru

Büyümekte olan ve aktif olarak çoğalan bir hayvan hücresinin geçirdiği döngüsel değişimler ile bu sürecin kontrolü aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

Durum / OlayGerçekleştiği Evre veya Hücresel Durum
I. DurumSitoplazma hacminin hücre zarı yüzeyine göre daha hızlı artmasıyla yüzey/hacim (r2/r3r^2/r^3) oranının azalması
II. OlayReplikasyon sonucu hücredeki toplam DNA miktarının iki katına çıkması
III. OlayG2G_2 kontrol noktasında DNA eşlenmesinin hatasız tamamlandığının denetlenmesi
IV. OlayKardeş kromatitlerin birbirinden ayrılarak hücrenin zıt kutuplarına doğru hareket etmesi

Buna göre, tabloda verilen durum ve olaylarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I. durum hücrenin G1G_1 evresindeki büyümesine bağlı bölünme ihtiyacını, II. olay ise SS evresinde gerçekleşen replikasyonu ifade eder.

Cevap

I. durum hücrenin G1 evresindeki büyümesine bağlı bölünme ihtiyacını, II. olay ise S evresinde gerçekleşen replikasyonu ifade eder.
I. durum hücrenin büyümesine bağlı olarak yüzey/hacim oranının azalmasını gösterir. Bu durum G1 evresinde hücrenin bölünme nedenlerinden biridir. II. olay ise S evresinde gerçekleşen DNA eşlenmesidir. Dolayısıyla bu iki olguyu doğru şekilde eşleştiren ifade doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Hücre bölünmesinin nedenlerini yüzey/hacim ilişkisine göre analiz etmek.
Hücre büyüdükçe hacim (r3r^3) yüzey alanına (r2r^2) göre daha hızlı artar ve yüzey/hacim oranı azalır. Bu durum bölünme uyarısı oluşturur.
Yüzey alanının yetersiz kalması hücrenin madde alışverişini engeller.
2
DNA replikasyonunun hücre döngüsündeki zamanlamas��nı belirlemek.
DNA replikasyonu interfazın S evresinde gerçekleşir ve DNA miktarı iki katına çıkar.
Bölünme öncesinde kalıtsal materyalin kopyalanması gerekir.
3
Hücre döngüsü kontrol noktalarının işlevini değerlendirmek.
G2 kontrol noktasında replikasyonun hatasız tamamlanıp tamamlanmadığı denetlenir; hata varsa döngü durdurulur.
Hatalı veya eksik DNA eşlenmesiyle hücrenin bölünmesini engellemek için denetim şarttır.
4
Mitotik evredeki kromozom hareketlerini incelemek.
Mitoz anafazında kutuplara kardeş kromatitler çekilir; homolog kromozom ayrılması mayoz bölünmeye özgüdür.
Mitozda amaç genetik olarak özdeş hücreler oluşturmaktır.

Anahtar Kavram

Hücre Bölünmesinin Nedenleri ve Hücre Döngüsü
Soru 58Soru

Sağlıklı ve aktif olarak çoğalan bir hayvan hücresinin büyüme sürecinden başlayarak bölünmeye karar vermesine kadar geçen süreçte bazı fizyolojik ve döngüsel olaylar gerçekleşir.

Buna göre, aşağıda verilen olayları hücrenin büyüme başlangıcından itibaren gerçekleşme sırasına göre ilkten sona doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru sıralama: Yüzey/hacim oranının azalması, çekirdek/sitoplazma oranının bozulması, G1 kontrol noktasında büyüklüğün onaylanması ve S evresinde DNA replikasyonunun gerçekleşmesi şeklindedir.
Hücre bölünmesini tetikleyen ilk faktör büyümedir. Büyüme sırasında hacim (r3r^3) yüzey alanına (r2r^2) göre daha hızlı artar ve yüzey/hacim oranı (S/VS/V) düşer. Bu düşüş, çekirdeğin sitoplazmayı yönetmesini zorlaştırarak çekirdek/sitoplazma oranını bozar. Bu durum hücreyi bölünmeye zorlar. Hücre döngüsüne giren hücre, ilk olarak G1G_1 kontrol noktasında büyüklüğü denetler. Onay aldıktan sonra SS evresinde DNA'sını eşleyerek bölünme sürecini geri dönüşsüz olarak başlatır. Dolayısıyla sıralama 'yüzey/hacim oranının azalması -> çekirdek/sitoplazma oranının bozulması -> G1 kontrol noktasının aşılması -> S evresinde DNA replikasyonu' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Hücrenin büyümesiyle hacim (r3r^3) yüzey alanından (r2r^2) daha hızlı artar ve yüzey/hacim (S/VS/V) oranı düşer.
Yüzey/hacim oranının azalması ilk sırada yer alır.
Hücrenin b��yümesinin ilk doğrudan fiziksel sonucudur.
2
Yüzey/hacim oranının düşmesiyle madde alışverişi yetersizleşir ve çekirdek büyüyen sitoplazmayı yönetmekte zorlanır.
Çekirdek/sitoplazma oranının bozulması ikinci sırada gerçekleşir.
Fiziksel büyümenin çekirdek kontrolü üzerindeki etkisidir.
3
Hücre bölünme döngüsüne girer ve interfazın G1G_1 evresindeki kontrol noktasında büyüklük sınırı denetlenir.
G1G_1 kontrol noktasının aşılması üçüncü adımdır.
Bölünme kararı öncesindeki ilk döngüsel kontroldür.
4
G1G_1 kontrolünden onay alan hücre SS evresine geçerek DNA replikasyonu yapar.
SS evresinde DNA eşlenmesi son sırada yer alır.
DNA eşlenmesi, hücrenin bölünme kararının geri dönüşsüz olarak kesinleştiği evredir.

Anahtar Kavram

Hücre bölünmesini tetikleyen nedenler ve hücre döngüsünün interfaz evreleri arasındaki ilişki.
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 3 / 3