Examkin

Karbonhidratlar

7 soru

Tüm türler7Çoktan seçmeli3Eşleştirme2Sıralama2
Soru 1Soru →

Aşağıda verilen karbonhidrat moleküllerini, yapılarındaki monomer (tek şeker) sayılarına göre en az olandan en çok olana doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Verilen karbonhidratların yapılarındaki monomer sayılarına göre en azdan en çoğa doğru sıralamas�� Glikoz, Sükroz ve Selüloz şeklindedir.
Doğru sıralama Glikoz, Sükroz ve Selüloz şeklinde olmalıdır. Çünkü glikoz 11 monomerden oluşan bir monosakkarit, sükroz 22 monomerden oluşan bir disakkarit, selüloz ise çok sayıda monomerden oluşan bir polisakkarittir.

Adım Adım Çözüm

1
Karbonhidrat çeşitlerinin monomer sayılarını belirleme
Glikoz bir monosakkarit olup 11 monomerden oluşur. Sükroz bir disakkarit olup 22 monomerin (glikoz ve fruktoz) dehidrasyonuyla sentezlenir. Selüloz ise çok sayıda glikoz monomerinin birleşmesiyle oluşan bir polisakkarittir.
Karbonhidratlar içerdikleri alt birim (monomer) sayılarına göre monosakkaritler, disakkaritler ve polisakkaritler olarak gruplandırılır.
2
Monomer sayılarını karşılaştırma
Glikoz (11 monomer) < Sükroz (22 monomer) < Selüloz (çok sayıda monomer) şeklinde bir büyüklük ilişkisi vardır.
Monosakkaritler en basit şekerlerdir, disakkaritler çift şekerlerdir, polisakkaritler ise çok sayıda şekerin bir araya gelmesiyle oluşan polimerlerdir.
3
İstenen sıralamayı oluşturma
En az olandan en çok olana doğru sıralama Glikoz - Sükroz - Selüloz şeklindedir.
Soru kökünde monomer sayılarına göre azdan çoğa doğru bir sıralama yapılması talep edilmiştir.

Anahtar Kavram

Karbonhidratların yapısına katılan monomer sayılarına göre sınıflandırılması
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 2Soru →

Bir araştırmacı, bir bitki hücresinde sentezlenen üç farklı karbonhidrat türünün (X, Y ve Z) sentezi ve yapısıyla ilgili şu bilgileri elde etmiştir:

- X, bitki hücresinde sentezlenen ve yapısında tek çeşit monomer bulunduran bir disakkarittir.
- Y, bitki hücre çeperinin temel bileşeni olan ve dallanma göstermeyen doğrusal zincirlerden oluşan yapısal bir polisakkarittir.
- Z, yapısında iki farklı heksoz monomeri bulunduran ve bitkilerde organik madde taşınmasında rol oynayan bir disakkarittir.

Buna göre X, Y ve Z molekülleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: X ve Z moleküllerinin birer molekülünün sentezi sırasında birer adet glikozit bağı kurulur ve birer molekül su açığa çıkar.

Cevap

X ve Z moleküllerinin birer molekülünün sentezi sırasında birer adet glikozit bağı kurulur ve birer molekül su açığa çıkar.
Maltoz ve sükroz disakkarittir. Bir disakkarit molekülünün dehidrasyon sentezi sırasında iki adet monosakkarit arasında bir adet glikozit bağı kurulur ve bir molekül su açığa çıkar. Bu durum tüm disakkarit çeşitlerinin sentezi için geçerli olan temel bir kuraldır.

Adım Adım Çözüm

1
Metinde verilen ipuçlarından yararlanarak X, Y ve Z karbonhidrat moleküllerinin kimliğini belirleme.
X maltoz, Y selüloz, Z ise sükrozdur.
Bitkisel kaynaklı ve tek çeşit monomer (glikoz) içeren disakkarit maltozdur. Bitki hücre çeperini oluşturan dallanmamış doğrusal polisakkarit selülozdur. İki farklı monomer (glikoz ve fruktoz) içeren ve bitkide taşıma formu olan disakkarit ise sükrozdur.
2
Polisakkarit sentezindeki dehidrasyon hesaplamasını kontrol etme.
Y (selüloz) molekülü sentezlenirken nn monomer için n−1n-1 su ve n−1n-1 glikozit bağı oluşur.
Polisakkarit gibi doğrusal polimerlerin sentezinde su ve bağ sayısı monomer sayısının bir eksiğidir (n−1n-1). Monomer sayısı (nn) kadar bağ ve su oluşumu yanlıştır.
3
Hücre organelleri ile enerji metabolizması arasındaki ilişkiyi inceleme.
Disakkarit sentezinde harcanan ATP sitoplazma ve mitokondri kaynaklıdır, kloroplast ATP'si hücre dışı veya sitoplazmik reaksiyonlara aktarılamaz.
Kloroplastta fotofosforilasyon ile üretilen ATP, kloroplastın stroma sıvısında organik besin üretimi için tüketilir ve kloroplast zarını geçerek sitoplazmaya aktarılamaz.
4
Büyük moleküllerin taşınma kurallarını hücre çeperi varlığına göre değerlendirme.
Bitki hücre çeperi endositozu kolaylaştırmaz, aksine çeper varlığı nedeniyle bitki hücresi endositoz gerçekleştiremez.
Bitki hücre çeperi tam geçirgen olup küçük moleküllerin geçişine izin verir ancak hücre zarının hareketini kısıtladığı için endositoza (fagositoz/pinositoz) engel teşkil eder.
5
Disakkaritlerin sentez denklemindeki bağ ve su sayılarını hesaplama.
Maltoz ve sükroz dehidrasyonunda 11 glikozit bağı kurulur ve 11 su açığa çıkar.
Disakkaritlerin sentezinde iki adet monosakkarit bir araya geldiği için monomer sayısının bir eksiği olan 2−1=12-1 = 1 adet glikozit bağı oluşur ve dehidrasyon gereği 11 molekül su açığa çıkar.

Anahtar Kavram

Karbonhidratların sınıflandırılması, yapısal özellikleri, sentez ve yıkım tepkimeleri
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 3Soru →

Bir araştırmacı, özdeş üç deney kabına eşit sayıda glikoz molekülü ve ilgili dehidrasyon enzimlerini ekleyerek aşağıdaki dehidrasyon reaksiyonlarını gerçekleştiriyor:

* 1. kapta: Glikoz moleküllerinin tamamı birbirine bağlanarak tek bir nişasta molekülü sentezleniyor.
* 2. kapta: Glikoz moleküllerinin tamamı kullanılarak maksimum sayıda maltoz molekülü sentezleniyor.
* 3. kapta: Glikoz moleküllerinin tamamı birbirine bağlanarak tek bir selüloz molekülü sentezleniyor.

Reaksiyonlar tamamlandıktan sonra kaplarda meydana gelen değişimler ve oluşan ürünlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1. ve 3. kapta sentezlenen polisakkaritlerin yapısındaki glikozit bağlarının bağlanma biçimlerinin farklı olması, bu moleküllerin canlılardaki işlevsel farklılıklarının temel nedenidir.

Cevap

1. ve 3. kapta sentezlenen polisakkaritlerin yapısındaki glikozit bağlarının bağlanma biçimlerinin farklı olması, bu moleküllerin canlılardaki işlevsel farklılıklarının temel nedenidir.
Glikoz monomerlerinden oluşan nişasta ve selüloz polisakkaritlerinin temel yapı birimleri aynı olmasına rağmen, glikoz birimleri arasındaki glikozit bağlarının uzaysal yönelimleri (bağlanma biçimleri) farklıdır. Nişastada α\alpha-glikozit bağları bulunurken, selülozda β\beta-glikozit bağları bulunur. Bu durum nişastanın sarmal yapıda ve kolay hidroliz edilebilir bir depo polisakkariti olmasına, selülozun ise düz ve kararlı lifler oluşturarak hücre duvarında yapısal rol oynamasına yol açar. Dolayısıyla polisakkaritlerin bağlanma biçimlerinin farklı olmasının işlevsel farklılıkların temel nedeni olduğunu belirten ifade doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki glikoz molekülü sayısını 2n2n olarak kabul edip her bir kapta gerçekleşen dehidrasyon reaksiyonlarını yazma.
1. kapta: 2n Glikoz→1 Nis¸asta+(2n−1)H2O2n \text{ Glikoz} \rightarrow 1 \text{ Nişasta} + (2n - 1) H_2O (kurulan bağ sayısı: 2n−12n - 1)
2. kapta: 2n Glikoz→n Maltoz+nH2O2n \text{ Glikoz} \rightarrow n \text{ Maltoz} + n H_2O (kurulan bağ sayısı: nn)
3. kapta: 2n Glikoz→1 Selu¨loz+(2n−1)H2O2n \text{ Glikoz} \rightarrow 1 \text{ Selüloz} + (2n - 1) H_2O (kurulan bağ sayısı: 2n−12n - 1)
Her kapta oluşan bağ sayılarını ve dolayısıyla açığa çıkan/gerekli olan su miktarlarını netleştirmek.
2
Polisakkaritlerin yapısal farklılıklarını glikozit bağı tipleri üzerinden analiz etme.
Nişasta ve selüloz aynı monomerlerden (glikoz) oluşmalarına ve eşit monomer kullanıldığında eşit bağ içermelerine rağmen, glikozların bağlanma yönelimleri (alfa ve beta bağları) farklıdır. Bu durum nişastanın helis yapılı bir depo maddesi, selülozun ise düz ve kararlı liflerden oluşan yapısal bir madde olmasını sağlar.
Monomerleri aynı olan iki polimerin neden farklı özellik ve işleve sahip olduğunu belirlemek.
3
İnsan sindirim sisteminin selüloz üzerindeki etkisini ve dehidrasyon kütle ilişkisini değerlendirme.
İnsan sindirim kanalında selüloz hidroliz edilemez. Dehidrasyonda ise su açığa çıktığından, sentezlenen polimerin veya disakkaritin kütlesi, başlangıçtaki monomer kütlesinden daha azdır.
Seçeneklerde yer alan fizyolojik ve fiziksel iddiaları eleyerek doğru sonuca ulaşmak.

Anahtar Kavram

Karbonhidrat dehidrasyon tepkimelerindeki su-bağ ilişkisi ve polisakkaritlerin yapısal özellikleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 4Soru →

Aşağıda verilen karbonhidrat özelliklerini, bu özelliklerin ait olduğu karbonhidrat çeşitleriyle doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

İyot (Lügol) çözeltisi ile mavi-mor renk veren, bitkilerde lökoplastlarda depolanan ve suda çözünmediği için hücre içi osmotik basıncı glikoza g��re çok az etkileyen depo homopolisakkariti
Bitki hücrelerinin sitoplazmasında sentezlenen, glikoz ve fruktozun dehidrasyonuyla oluşan ve bitkilerde organik madde taşınımında (floemde) ana form olarak kullanılan disakkarit
Dişi memelilerin meme bezlerinde sentezlenen, glikoz ve galaktozun dehidrasyonuyla oluşan ve sadece hayvansal kaynaklı olan disakkarit
Monomer yapısında azot bulunduran, mantarların hücre çeperinde yer alan ve eklembacaklıların dış iskeletinde kalsiyum karbonat birikimiyle sertleşen yapısal polisakkarit

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleştirmeler şu şekildedir: Birinci özellik Nişasta ile, ikinci özellik Sakkaroz ile, üçüncü özellik Laktoz ile ve dördüncü özellik Kitin ile eşleşmelidir.
İyotla reaksiyona giren bitkisel depo karbonhidratı nişastadır. Glikoz ve fruktozun dehidrasyon ürünü olan bitkisel taşıma disakkariti sakkarozdur. Glikoz ve galaktozdan oluşan süt şekeri laktozdur. Yapısında azot bulunduran mantar hücre çeperi bileşeni olan polisakkarit ise kitindir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk ifadedeki iyotla reaksiyona girme, lökoplastta depolanma ve osmotik basıncı az etkileme özelliklerini değerlendirmek.
Bu özellikler bitkisel depo polisakkariti olan nişastaya aittir.
Bitkilerde fotosentez ürünlerinin fazlası lökoplastlarda nişasta olarak depolanır ve iyot varlığında mavi-mor renk oluşturur.
2
İkinci ifadedeki glikoz ve fruktoz birleşimi ile bitkilerde floem taşınım özelliklerini analiz etmek.
Bu özellikler bitkisel disakkarit olan sakkarozu (sükrozu) tanımlar.
Sakkaroz bitkisel bir disakkarittir ve bitki bünyesinde şeker iletiminin ana formunu oluşturur.
3
Üçüncü ifadedeki meme bezlerinde sentezlenme ve glikoz-galaktoz bileşim özelliklerini değerlendirmek.
Bu özellikler laktoza (süt şekerine) işaret eder.
Sadece memelilere özgü süt şekeri laktoz, glikoz ve galaktozun dehidrasyonuyla üretilir.
4
Dördüncü ifadedeki azot bulunması, mantar çeperi ve eklembacaklı kabuk yapısı özelliklerini incelemek.
Bu özellikler kitine aittir.
Kitin azotlu yapısıyla diğer polisakkaritlerden ayrılır; mantar çeperini oluşturur ve eklembacaklı kabuğunda mineral birikimiyle sertleşir.

Anahtar Kavram

Karbonhidratların (monosakkarit, disakkarit ve polisakkaritler) kimyasal yapıları, sentez reaksiyonları, işlevsel farklılıkları ve biyolojik kaynakları.
Soru 5Soru →

Aşağıda verilen karbonhidrat moleküllerini, birer moleküllerinin tamamen hidroliz edilmesi sırasında tüketilen su miktarlarına göre en az olandan en çok olana doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Karbonhidratlar tamamen hidroliz edildiklerinde harcanan su miktarlarına göre en az olandan en çok olana doğru; fruktoz (00 molekül), sükroz (11 molekül), 1010 monomerli oligosakkarit (99 molekül) ve 100100 monomerli nişasta (9999 molekül) şeklinde sıralanmalıdır.
Doğru sıralama fruktoz (harcanan su: 00), sükroz (harcanan su: 11), 1010 monomerli oligosakkarit (harcanan su: 99) ve 100100 monomerli nişasta (harcanan su: 9999) şeklinde olmalıdır. Bu durum moleküllerin yapısal karmaşıklığı ve içerdikleri glikozit bağı sayısıyla doğrudan ilişkilidir.

Adım Adım Çözüm

1
Monosakkaritlerin hidroliz özelliklerinin belirlenmesi
Fruktoz bir monosakkarittir ve hücre zarından geçebilecek büyüklüktedir. Hidroliz reaksiyonuna girmez, dolayısıyla tüketilen su miktarı 00 olur.
Monosakkaritler karbonhidratların yapı taşlarıdır ve daha küçük şekerlere parçalanamazlar.
2
Disakkaritlerin hidrolizi için gereken suyun hesaplanması
Sükroz bir disakkarittir. Yapısındaki 11 adet glikozit bağının koparılması için hidroliz tepkimesinde 11 molekül su harcanır.
Disakkaritler iki monomerin birleşmesiyle oluşur ve yapılarında yalnızca bir bağ bulundururlar.
3
Oligosakkaritlerin hidrolizi için gereken suyun hesaplanması
1010 monomerli düz zincirli oligosakkaritin hidrolizinde 10−1=910-1 = 9 adet glikozit bağı koparılacağından 99 molekül su tüketilir.
Düz zincirli polimer ve oligosakkaritlerde bağ sayısı monomer sayısının bir eksiği (n−1n-1) kuralına göre belirlenir.
4
Polisakkaritlerin hidrolizi için gereken suyun hesaplanması
100100 monomerli dallanmamış nişasta molekülünün hidrolizinde 100−1=99100-1 = 99 adet glikozit bağı koparılır ve 9999 molekül su tüketilir.
Dallanmamış büyük polisakkarit zincirlerinde de bağ sayısı ve tüketilen su miktarı monomer sayısının bir eksiği (n−1n-1) formülüyle hesaplanır.

Anahtar Kavram

Karbonhidratların hidrolizinde harcanan su miktarı, moleküldeki glikozit bağı sayısına eşittir. Monosakkaritler hidroliz edilmezken, düz zincirli kompleks karbonhidratlarda bağ sayısı monomer sayısının bir eksiğidir (n−1n-1).
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6Soru →

Bir biyoloji öğretmeni, karbonhidratların sınıflandırılması ve özelliklerini açıklamak amacıyla tahtaya aşağıdaki tabloyu çizmiştir:

KarbonhidratYapısal/İşlevsel ÖzellikYaygın Olarak Bulunduğu Yer/CanlıYapı Taşları Arasındaki Ba�� Durumu
KYapısal polisakarittir ve yapısında azot (NN) bulunur.Eklembacaklıların dış iskeleti ve mantarların hücre duvarıGlikozit bağı içerir
LDepo polisakaritidir.Bitkilerin lökoplastlarıGlikozit bağı içerir
MHücre zarından doğrudan geçebilen bir altı karbonlu monosakkarittir.Tüm canlı hücrelerin sitoplazmasıGlikozit bağı içermez

Bu tabloya göre K, L ve M karbonhidratları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: L molekülünün tamamen hidroliz edilmesiyle oluşan tüm yapı taşları M molekülü ile aynı kimyasal yapıya sahiptir.

Cevap

L molekülünün tamamen hidroliz edilmesiyle oluşan tüm yapı taşları M molekülü ile aynı kimyasal yapıya sahiptir.
L molekülü bitkisel bir depo polisakariti olan nişastadır ve hidroliz edildiğinde yalnızca glikoz monomerleri açığa çıkar. M molekülü ise altı karbonlu bir monosakkarit olan glikozdur. Dolayısıyla nişastanın hidrolizi sonucu oluşan tüm yapı taşları glikoz (M) molekülü ile aynı kimyasal yapıya sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
K, L ve M karbonhidrat moleküllerinin kimliklerini belirleme.
K molekülünün azot içeren yapısal polisakkarit olması onun kitin olduğunu gösterir. L molekülünün bitkisel depo polisakariti olması onun nişasta olduğunu gösterir. M molekülünün hücre zarından geçebilen altı karbonlu monosakkarit olması ve tüm hücrelerde bulunması onun glikoz olduğunu gösterir.
Tabloda verilen ipuçlarından yararlanarak moleküllerin hangi karbonhidrat çeşitleri olduğunu saptamak.
2
Moleküllerin monomer yapılarını ve bağ durumlarını karşılaştırma.
Nişasta (L) çok sayıda glikoz molekülünün dehidrasyonuyla oluşur ve hidroliz edildiğinde sadece glikoz açığa çıkar. Glikoz (M) zaten bir monosakkarittir. Dolayısıyla nişastanın monomerleri ile glikoz (M) aynı kimyasal yapıya sahiptir.
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu test etmek.

Anahtar Kavram

Karbonhidrat çeşitlerinin (monosakkaritler ve polisakkaritler) yapısal, işlevsel özellikleri ve dehidrasyon/hidroliz tepkimeleri.
Soru 7Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen karbonhidrat çeşitlerini, sağ sütunda verilen yapısal ve işlevsel özellikleriyle doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sükroz
Kitin
Glikojen
Deoksiriboz

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sükroz ile bitkisel dehidrasyon ürünü olan disakkarit tanımı; kitin ile azotlu yapısal polisakkarit tanımı; glikojen ile hayvan ve mantarlardaki dallanmış depo polisakkariti tanımı; deoksiriboz ile DNADNA yapısına katılan pentoz tanımı eşleşir.
Sükroz bitkisel disakkarit tanımıyla, kitin azotlu yapısal polisakkarit tanımıyla, glikojen hayvan ve mantarlardaki dallanmış depo polisakkariti tanımıyla, deoksiriboz ise DNADNA yapısına katılan ve solunumda kullanılmayan pentoz tanımıyla doğru olarak eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Sükroz molekülünün yapısını ve kökenini incelemek.
Sükroz, glikoz ve fruktozun dehidrasyonuyla oluşan bitkisel kaynaklı bir disakkarittir. Bu nedenle bitkisel dehidrasyon ürünü olan disakkarit tanımıyla eşleşir.
Disakkaritlerin monomer yapılarını ve kökenlerini ayırt etmek.
2
Kitin molekülünün kimyasal yapısını ve işlevini belirlemek.
Kitin, azot içeren bir fonksiyonel gruba sahip yapısal polisakkarittir. Mantar çeperinde ve eklembacaklı dış iskeletinde bulunur. Bu sebeple azotlu yapısal polisakkarit tanımıyla eşleşir.
Polisakkarit çeşitlerinin azot içeriği gibi ayırt edici kimyasal özelliklerini saptamak.
3
Glikojen molekülünün depo özelliğini ve canlı gruplarındaki yerini analiz etmek.
Glikojen; hayvan, mantar, bakteri ve arkelerde glikozun depo formudur ve dallanmış zincir yapısına sahiptir. Bu yüzden depo polisakkariti tanımıyla eşleşir.
Depo polisakkaritlerinin sentezlendiği canlı gruplarını kavramak.
4
Deoksiriboz monosakkaritinin hücresel işlevini değerlendirmek.
Deoksiriboz, DNADNA'nın yapısına katılan 55 karbonlu bir pentozdur. Hücresel solunumda enerji eldesi amacıyla doğrudan yıkılmaz. Bu nedenle DNADNA yapısına katılan monosakkarit tanımıyla eşleşir.
Pentozların yapısal rollerini ve hücresel solunumdaki durumunu ayırt etmek.

Anahtar Kavram

Karbonhidratların sınıflandırılması ve moleküllerin yapısal-işlevsel özellikleri
Tahmini Süre:2m 0s
Karbonhidratlar Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin