Examkin

Cümlede Anlam

241 soru

Tüm türler241Çoktan seçmeli150Doğru / Yanlış20Eşleştirme54Sıralama11Boşluk doldurma6
Soru 221Soru →

"Bir sanatçının kendi sınırlarını aşması, ancak yürümekten en çok korktuğu patikalarda ayak izi bırakmasıyla mümkündür."

Bu cümleyle anlamca en yakın olan cümle aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sanatçının mevcut yaratım sınırlarının ötesine geçmesi, ancak daha önce adım atmaya çekindiği zorlu alanlarda mücadele etmesiyle gerçekleşebilir.

Cevap

Sanatçının mevcut yaratım sınırlarının ötesine geçmesi, ancak daha önce adım atmaya çekindiği zorlu alanlarda mücadele etmesiyle gerçekleşebilir.
Sanatçının mevcut yaratım sınırlarının ötesine geçmesini, ancak daha önce adım atmaya çekindiği zorlu alanlarda mücadele etmesine bağlayan cümle öncül cümleyle tamamen örtüşmektedir. Öncüldeki 'kendi sınırlarını aşmak' ifadesi 'yaratım sınırlarının ötesine geçmek' ile, 'yürümekten en çok korktuğu patikalarda ayak izi bırakmak' ifadesi ise 'adım atmaya çekindiği zorlu alanlarda mücadele etmek' ile anlamca özdeştir. Koşul ilişkisi de her iki cümlede korunmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Öncüldeki cümlenin anahtar kelimelerini ve anlam ögelerini belirleme
'Kendi sınırlarını aşması' ifadesi sanatçının gelişimini/yaratım sınırlarının ötesine geçmesini; 'en çok korktuğu patikalarda ayak izi bırakması' ise çekindiği, zorlu ve riskli alanlarda mücadele etmesini simgeler. 'Ancak... mümkündür' ise bir koşul belirtir.
Cümleler arası anlam ilişkisini saptamak için temel kavramların anlam karşılıklarını bulmak gerekir.
2
Seçeneklerdeki cümleleri öncüldeki anlam ögeleriyle karşılaştırma ve öznel yorum katılmış olanları eleme
Sanatçının mevcut yaratım sınırlarının ötesine geçmesini, çekindiği zorlu alanlarda mücadele etmesine bağlayan yargı belirlenir. Diğer seçeneklerdeki kalıcılık, özgünlük zorluğu, toplumsal aydınlatma gibi öznel veya konudan sapan yorumlar elenir.
Özdeş anlamlı cümle sorularında, seçeneklerin özgün cümleye yeni anlamlar eklememesi veya var olan anlamları daraltmaması gerekir.

Anahtar Kavram

Cümlede yakın ve özdeş anlamlılık aranırken, cümledeki anahtar sözcüklerin mecaz ve gerçek anlamlarının doğru çözümlenmesi ve dışarıdan öznel yorum katılmaması gerekir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 222Soru →

"Bir yazarın üslubuna özgünlük katması, dilin yerleşik kalıplarını kırmasından ziyade, o kalıpların içine kendi sesinin rüzgârını üflemesiyle mümkündür."

Bu cümleye anlamca en yakın cümle aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sanatçı, dile ait geleneksel bi��imleri tümüyle reddetmek yerine bu hazır formları kendi kişisel anlatımıyla yoğurarak özgünlüğe ulaşır.

Cevap

Sanatçı, dile ait geleneksel biçimleri tümüyle reddetmek yerine bu hazır formları kendi kişisel anlatımıyla yoğurarak özgünlüğe ulaşır.
Öncüldeki cümle, sanatçının özgünlüğe ulaşma yolunun geleneksel dil yapılarını tamamen yıkıp yok etmekten ziyade, var olan kalıpları kendi özgün sesiyle doldurması olduğunu belirtmektedir. Geleneksel biçimleri tümüyle reddetmek yerine bu hazır formları kendi kişisel anlatımıyla yoğurarak özgünlüğe ulaşılacağını ifade eden seçenek, öncüldeki cümleyle anlamca özdeştir.

Adım Adım Çözüm

1
Öncüldeki cümlenin temel kavramlarını belirlemek
Cümledeki anahtar ifadeler: 'özgünlük katmak' (kendine has olmak), 'yerleşik kalıpları kırmak' (geleneksel yapıyı yıkmak) ve 'kalıpların içine kendi sesinin rüzgârını üflemek' (mevcut yapıyı kendi sesinle canlandırmak).
Cümlenin iletmek istediği asıl mesajı parçalara bölerek kavramsal düzeyde anlamak.
2
Kavramlar arasındaki mantıksal ilişkiyi kurarak ana yargıyı özetlemek
Ana yargı: Özgün olmak, dile ait geleneksel kalıpları yıkmakla değil, bu kalıpların dışına çıkmadan onları kişisel bir anlatımla doldurmakla gerçekleşir.
Seçeneklerde aranacak olan eş değer anlam sınırlarını belirlemek.
3
Seçenekleri analiz ederek ana yargıyla örtüşen cümleyi saptamak
Dile ait geleneksel biçimleri reddetmek yerine hazır formları kişisel anlatımla yoğurarak özgünlüğe ulaşılacağını belirten seçeneğin, öncül cümleyle tam olarak aynı anlamı taşıdığı belirlenir.
Doğru yanıtı bulup işaretlemek.

Anahtar Kavram

Cümlede Yakın ve Özdeş Anlamlılık
Soru 223Soru →

Aşağıdaki numaralanmış cümleleri, yanlarında verilen anlatım özellikleri ve gerekçeleriyle doğru biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

(I) UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Çatalhöyük, Konya'nın Çumra ilçesinde bulunan ve Cilalı Taş Devri'ne tarihlenen önemli bir yerleşim yeridir.
(II) Birbirine bitişik kerpiç evleri ve sokaksız kent planıyla Çatalhöyük, geçmişin gizemli dünyasına açılan büyüleyici bir kapı gibidir.
(III) Yapılan kazılarda elde edilen verilere göre, bu antik yerleşimdeki konutlarda tarımsal üretimin yapıldığını gösteren tahıl kalıntılarına rastlanmıştır.
(IV) Duvar resimlerinde yer alan av sahneleri ile geometrik motifler, tarih öncesi insanının doğayla olan mücadelesini en etkileyici biçimde ortaya koymaktadır.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle kanıtlanabilir coğrafi konum ve tescil bilgisi içeren nesnel anlatımla, ikinci cümle benzetme yoluyla kişisel izlenim yansıtan öznel anlatımla, üçüncü cümle arkeolojik bulgulara dayalı nesnel anlatımla, dördüncü cümle ise öznel değerlendirme ve beğeni içeren anlatımla eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede nesnel anlatımlı cümleler (birinci ve üçüncü cümleler) doğrulanabilir tarihî, coğrafi ve arkeolojik verilere sahip açıklamalarla; öznel anlatımlı cümleler (ikinci ve dördüncü cümleler) ise kişisel benzetme ve etkileyicilik içeren yorumlarla eşleşmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümledeki yargıyı inceleyiniz.
Cümlede Çatalhöyük'ün konumu ve Cilalı Taş Devri'ne ait olduğu bilgisi verilmiştir. Bu bilgiler kişisel yoruma kapalı, kanıtlanabilir nesnel yargılardır.
Nesnel anlatımın tanımına uygun kanıtlanabilir unsurları tespit etmek.
2
İkinci cümledeki nitelendirmeleri analiz ediniz.
Cümlede kullanılan 'gizemli dünya' ve 'büyüleyici kapı' ifadeleri söyleyenin kişisel duygusunu ve benzetmesini yansıtır, dolayısıyla özneldir.
Öznelliğe yol açan duygusal ve mecazlı ifadeleri saptamak.
3
Üçüncü cümledeki verileri değerlendiriniz.
Tahıl kalıntılarına rastlanması somut arkeolojik bir veridir, doğruluğu kanıtlanabilir olduğundan nesneldir.
Bilimsel veriye dayalı nesnel anlatımı ayırt etmek.
4
Dördüncü cümledeki değerlendirme zarfını belirleyiniz.
'En etkileyici biçimde' ifadesi kişisel beğeni ve yorum taşır. Bu yargı kişiden kişiye değişebileceği için özneldir.
Cümledeki öznel değerlendirmeyi yansıtan zarfları ve derecelendirmeleri bulmak.

Anahtar Kavram

Cümlede Anlamda Öznellik ve Nesnellik Ayrımı
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 224Soru →

Aşağıdaki I. grupta verilen cümleleri, II. grupta verilen ve bu c��mlelerle anlamca en yakın (özdeş) olan karşılıklarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

I. Kendi zihinsel kalıplarının dışına çıkma cesareti gösteremeyen bir düşünür, felsefe dünyasına yeni bir soluk getiremez.
II. Büyük ustaların gölgesinde kalmayı bir ayrıcalık sayan genç sanatçılar, kendi renklerini bulamadan silinip gitmeye mahkûmdur.
III. Mevcut sanatsal tıkanıklıklardan yakınmak yerine ortaya konacak küçük bir yaratıcı eylem, estetik dönüşümün ilk kıvılcımıdır.
IV. Sanatta yönünü ve varmak istediği hedefi netleştirmemiş bir yaratıcı için dışsal koşulların elverişli olması hiçbir anlam ifade etmez.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I-b, II-a, III-d, IV-c
Verilen cümlelerdeki mecazlı ve soyut ifadeler, diğer gruptaki somut ve kavramsal açıklamalarla tam olarak eşleşmektedir. Zihinsel kalıpların dışına çıkamamak risk almamakla; ustaların gölgesinde kalmak özgün kimlik oluşturamamakla; yakınmak yerine eyleme geçmek şikayet yerine somut adım atmakla; hedefsizlik ise elverişli imkanları değerlendirememekle örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümlenin temel kavramlarının ve yargısının çözümlenmesi
Birinci cümledeki 'zihinsel kalıpların dışına çıkma cesareti gösterememek' ifadesi 'risk almaktan kaçınmak'la, 'yeni bir soluk getirememek' ise 'özgün ve yaratıcı fikirler ortaya koyamamak'la uyuşmaktadır. Bu doğrultuda I numaralı cümle, 'Bilinmeyen alanlara yönelip risk almaktan kaçınanlar, özgün ve yaratıcı fikirler ortaya koyamazlar.' cümlesiyle eşleşir.
Cümleler arasındaki kavramsal paralelliği ve eş anlamlı kelime gruplarını tespit etmek.
2
İkinci cümlenin temel kavramlarının ve yargısının çözümlenmesi
İkinci cümledeki 'büyük ustaların gölgesinde kalmak' sözü 'güçlü figürlerin koruyucu ve baskın sınırları dışına çıkamamak' durumunu, 'kendi renklerini bulamadan silinip gitmek' ise 'kendilerine has bir kimlik geliştirememek' yargısını karşılamaktadır. Bu doğrultuda II numaralı cümle, 'Güçlü figürlerin koruyucu ve baskın sınırları dışına çıkamayan bireyler, kendilerine has bir kimlik geliştiremezler.' cümlesiyle eşleşir.
Mecazi kullanımların (gölgede kalmak, kendi rengini bulmak) gerçek yaşamdaki kavramsal karşılıklarını bulmak.
3
Üçüncü cümlenin temel kavramlarının ve yargısının çözümlenmesi
Üçüncü cümledeki 'yakınmak yerine ortaya konacak küçük bir eylem' ifadesi 'şikâyet etmekle yetinmek yerine somut adım atmak' fikriyle, 'estetik dönüşümün ilk kıvılcımı' olması ise 'daha yapıcı olması' niteliğiyle bağdaşmaktadır. Bu doğrultuda III numaralı cümle, 'Sorunları dile getirip şikâyet etmekle yetinmek yerine çözüm doğrultusunda somut adımlar atmak daha yapıcıdır.' cümlesiyle eşleşir.
Eylem odaklı yaklaşımların ve çözüm odaklı ifadelerin anlamsal örtüşmesini belirlemek.
4
Dördüncü cümlenin temel kavramlarının ve yargısının çözümlenmesi
Dördüncü cümledeki 'varmak istediği hedefi netleştirmemiş olmak' durumu 'belli bir amacı ve vizyonu bulunmamak'la, 'dışsal koşulların elverişli olmasının anlamsızlığı' ise 'olumlu olanaklardan yararlanamamak'la anlamca özdeştir. Bu doğrultuda IV numaralı cümle, 'Belli bir amacı ve vizyonu bulunmayan kimseler, çevrelerindeki olumlu olanaklardan da yararlanamazlar.' cümlesiyle eşleşir.
Koşul ve amaç eksikliğinin sonuç üzerindeki etkisini anlatan cümleleri eşleştirmek.

Anahtar Kavram

Yakın ve Özdeş Anlamlı Cümleler
Soru 225Soru →

"Edebiyat, hayatın birebir kopyasını sunan bir albüm değil; gerçeğin insan ruhundaki yankılarını estetik bir dille yeniden inşa eden bir aynadır."

Bu cümleyle anlamca en yakın olan yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Edebi yapıtlar, dış dünyayı olduğu gibi aktarmaktan ziyade, bu gerçekliğin bireyin iç dünyasındaki yansımalarını sanatsal bir duyarlıkla şekillendirir.

Cevap

Edebi yapıtlar, dış dünyayı olduğu gibi aktarmaktan ziyade, bu gerçekliğin bireyin iç dünyasındaki yansımalarını sanatsal bir duyarlıkla şekillendirir.
Doğru olan seçenekteki yargı, öncül cümlede yer alan 'hayatın birebir kopyasını sunmayan' ifadesini 'dış dünyayı olduğu gibi aktarmaktan ziyade' şeklinde; 'gerçeğin insan ruhundaki yankılarını estetik bir dille yeniden inşa eden' ifadesini ise 'gerçekliğin bireyin iç dünyasındaki yansımalarını sanatsal bir duyarlıkla şekillendiren' biçiminde karşılayarak öncül cümleyle özdeş bir anlam sunmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Öncelikle verilen öncül cümledeki anahtar ifadelerin anlamlarını ve cümlenin iletmek istediği temel düşünceyi belirlemek gerekir.
Cümlede edebiyatın dış dünyayı doğrudan yansıtmadığı, gerçeğin insan ruhundaki etkilerini sanatsal bir dille yeniden şekillendirdiği vurgulanmaktadır.
Seçeneklerde bu düşünceyi tam olarak karşılayan yakın veya özdeş anlamlı ifadeyi bulmak.
2
Seçenekleri inceleyerek öncüldeki düşünceyle çelişen, öznel yorum katan veya anlamı daraltan/genişleten ifadeleri elemek gerekir.
Diğer seçeneklerde geçen toplumu eğitme amacı, nesnellik arayışı veya okuru gerçeklerden uzaklaştırma gibi unsurların öncülde yer almadığı tespit edilir.
Hatalı çıkarımları barındıran çeldiricileri doğru bir şekilde ayırt etmek.
3
Belirlenen temel düşünceyle birebir örtüşen, farklı kelimelerle kurulmuş ancak aynı anlam kapısına çıkan seçeneği tespit etmek.
Edebi yapıtların dış dünyayı olduğu gibi aktarmaktan ziyade, bu gerçekliğin bireyin iç dünyasındaki yansımalarını sanatsal bir duyarlıkla şekillendirirdiğini belirten seçeneğin doğru olduğu belirlenir.
Doğru cevaba ulaşmak.

Anahtar Kavram

Yakın ve Özdeş Anlamlı Cümleler
Soru 226Soru →

Aşağ��daki cümlelerin hangisinde nesnel bir veri, kişisel bir değerlendirmeyle birlikte verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Son yıllarda yapılan kazılarda gün ışığına çıkarılan antik tiyatro, 15 bin kişilik oturma kapasitesiyle dönemin mimari dehasını gözler önüne seriyor.

Cevap

Son yıllarda yapılan kazılarda gün ışığına çıkarılan antik tiyatro, 15 bin kişilik oturma kapasitesiyle dönemin mimari dehasını gözler önüne seriyor.
Doğru yanıt olan cümlede, antik tiyatronun kapasitesine dair sunulan '15 bin kişilik oturma kapasitesi' ifadesi nesnel ve kanıtlanabilir bir veriyken; bu veriye dayandırılan 'dönemin mimari dehasını gözler önüne seriyor' tespiti yazarın kişisel yorumunu ve beğenisini yansıttığı için özneldir. Dolayısıyla nesnel veri ile öznel değerlendirme bir arada verilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki cümlelerin nesnel (kanıtlanabilir) ve öznel (kişisel yorum içeren) unsurlarını analiz etmek.
Göz önünde bulundurulan cümlelerden biri hem kanıtlanabilir sayısal veriler barındırmakta hem de yazarın takdir ve beğeni bildiren yorumunu içermektedir.
Sorunun bizden nesnel veri ile kişisel değerlendirmenin (öznelliğin) bir arada sunulduğu cümleyi bulmamızı istemesi.
2
Doğru seçenekteki unsurları ayrıştırmak.
'15 bin kişilik oturma kapasitesi' ifadesi ölçülebilir ve kanıtlanabilir nesnel bir veridir; ancak bu veriden yola çıkılarak yapılan 'dönemin mimari dehasını gözler önüne seriyor' yorumu tamamen özneldir.
Cümledeki hangi kısmın nesnel, hangi kısmın öznel olduğunu netleştirerek doğruluğu kesinleştirmek.

Anahtar Kavram

Öznel ve Nesnel Anlatım
Soru 227Soru →

Nitelikli bir çeviri; kaynak metindeki sözcükleri bire bir hedef dile aktarmakla değil, satır aralarında gizlenen duygu ve düşünce dünyasını hedef dilin kendi anlatım olanaklarıyla yeniden biçimlendirmekle ortaya çıkar.

Bu cümleyle anlamca en yakın olan yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir çevirinin başarısı, kaynak metnin kelimelerini aynen korumaktan ziyade, metindeki örtük anlamı hedef dilin özgün yapısı içinde yeniden üretmeye dayanır.

Cevap

Bir çevirinin başarısı, kaynak metnin kelimelerini aynen korumaktan ziyade, metindeki örtük anlamı hedef dilin özgün yapısı içinde yeniden üretmeye dayanır.
Verilen cümlede nitelikli bir çevirinin sadece kelimelerin doğrudan aktarılmasıyla değil, metindeki gizli anlamların hedef dilin özellikleri çerçevesinde yeniden yapılandırılmasıyla mümkün olduğu belirtilmiştir. Doğru cevap olan seçenekte de benzer şekilde, başarının kelimeleri aynen korumaktan ziyade örtük anlamı hedef dilin özgün yapısı içinde yeniden üretmeye dayandığı ifade edilerek cümleyle anlamca özdeş bir yargıya yer verilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Öncül cümlenin anahtar kavramlarını analiz etme
Cümle iki temel yargı üzerine kurulmuştur: Birincisi, kelimelerin doğrudan/bire bir çevirisinin yetersiz olduğudur ('sözcükleri bire bir hedef dile aktarmakla değil'). İkincisi ise örtük anlamın hedef dile uyarlanarak aktarılması gerektiğidir ('satır aralarında gizlenen duygu ve düşünce dünyasını hedef dilin kendi anlatım olanaklarıyla yeniden biçimlendirmek').
Çeviri sürecindeki asıl başarının hangi ölçütlere dayandığını netleştirmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki ifadeleri öncüldeki yargılarla karşılaştırma
Doğru seçenekte geçen 'kaynak metnin kelimelerini aynen korumaktan ziyade' ifadesi öncüldeki 'bire bir aktarmakla değil' kısmıyla; 'metindeki örtük anlamı hedef dilin özgün yapısı içinde yeniden üretmeye dayanır' ifadesi ise 'satır aralarındaki dünyayı hedef dilin anlatım olanaklarıyla biçimlendirmek' kısmıyla tam olarak eşleşmektedir.
Öncül cümle ile anlamca özdeş olan yargıyı tespit etmek amacıyla seçenekler taranmıştır.

Anahtar Kavram

Yakın ve Özdeş Anlamlı Cümleler
Soru 228Soru →

Sol sütunda verilen cümleleri, sağ sütundaki anlamca en yakın (özdeş) olan karşılıklarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bir eserin geleceğe kalması, kendi döneminin insanına ne ölçüde dokunabildiği ve onun dertlerine ne kadar içtenlikle ortak olabildiğiyle ilgilidir.
Kendi kusurlarını görmezden gelen bir bilim insanı, başkalarının buluşlarını eleştirirken nesnel bir ölçüt geliştiremez.
Geniş kitlelerin beğenisini kazanma arzusu, sanatçının özgün üslubunu törpüleyen en büyük engellerden biridir.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle ile birinci seçenek; ikinci cümle ile ikinci seçenek; üçüncü cümle ile üçüncü seçenek eşleşmektedir. Bu eşleşmeler sırasıyla kalıcılık ve dönemini yansıtma ilişkisine, nesnel değerlendirme ve öz eleştiri ilişkisine, özgünlük ile popüler olma kaygısı arasındaki çatışmaya dayanmaktadır.
Sol sütundaki birinci cümle, kalıcılığın üretilen dönemin gerçekliklerini samimi yansıtmaktan geçtiğini savunur; bu da sağ sütundaki birinci cümleyle örtüşür. İkinci cümle, nesnel eleştirinin kendi hatalarını bilmekle mümkün olduğunu söyler; bu durum sağ sütundaki ikinci cümleyle eşleşir. Üçüncü cümle ise popüler olma arzusunun özgünlüğü öldürdüğünü söyler; bu da sağ sütundaki üçüncü cümleyle anlamca özdeştir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümleyi analiz etme
Birinci cümlede bir sanat yapıtının kalıcılığının (geleceğe kalmasının), kendi döneminin insanının sorunlarını içtenlikle yansıtmasına bağlı olduğu belirlenmiştir.
Anlamca özdeş cümleyi bulabilmek için anahtar kavramları belirlemek gerekir.
2
İlk cümleyle örtüşen ifadeyi arama
Sağ sütundaki birinci cümlede yer alan 'zamanın yıpratıcı etkisine karşı koymak' kalıcılığı, 'üretildiği çağın gerçekliklerini ve acılarını samimi aktarmak' ise dönemi içtenlikle yansıtmayı karşıladığı için bu iki cümle eşleşir.
Eş anlamlı veya yakın anlamlı kelime gruplarını karşılaştırarak doğru eşi bulmak.
3
İkinci cümleyi analiz etme ve eşleştirme
İkinci cümlede nesnel/tarafsız değerlendirmenin koşulunun kendi hatalarını kabul etmek olduğu söylenmiştir. Sağ sütundaki ikinci cümle ile 'kusur/eksiklik farkındalığı' ve 'nesnel/tarafsız eleştiri' yönünden tam bir örtüşme sağlanmıştır.
Koşul ve sonuç ilişkilerinin yönünü ve anlamını doğrulamak.
4
Üçüncü cümleyi analiz etme ve eşleştirme
Üçüncü cümlede çokça beğenilme isteğinin özgünlüğü yok ettiği savunulmuştur. Sağ sütundaki üçüncü cümledeki 'kendine has dili kaybetme' (özgünlüğün yitimi) ve 'beğendirme kaygısı' ifadeleri bu düşünceyle özdeştir.
Son eşleşmeyi de anlam yönünden kontrol ederek süreci tamamlamak.

Anahtar Kavram

Cümleler Arası Anlam İlişkileri (Yakın ve Özdeş Anlam)
Soru 229Soru →

"Zihni hazır bilgilerle doldurarak onu bir depo hâline getirmek insanı gerçek bir düşünür yapmaz; asıl düşünürlük, o bilgileri zihnin kendi laboratuvarında işleyip onlardan özgün sentezler üretebilmektir."

Bu cümlede anlatılmak istenene anlamca en yakın olan cümle aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Entelektüel olgunluk, bilgilerin edilgen bir şekilde zihinde biriktirilmesini değil, o bilgilerin özümsenerek yeni ve özgün düşüncelere dönüştürülmesini gerektirir.

Cevap

Entelektüel olgunluğun, bilgilerin edilgen biçimde biriktirilmesiyle değil, özümsenip yeni ve özgün düşüncelere dönüştürülmesiyle elde edileceğini belirten seçenek doğru yanıtı ifade etmektedir.
Doğru seçenek, öncül cümledeki 'zihni hazır bilgilerle depo hâline getirmek' eylemini 'bilgilerin edilgen şekilde zihinde biriktirilmesi' olarak; 'bilgileri zihnin kendi laboratuvarında işleyip özgün sentezler üretmek' eylemini ise 'bilgilerin özümsenerek yeni ve özgün düşüncelere dönüştürülmesi' şeklinde tam olarak karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Öncülde verilen cümlenin ana fikrini ve anahtar kavramlarını saptamak.
Cümlede zihnin hazır bilgilerle doldurulmasının (bilgi deposu olmasının) yetersizliği vurgulanmış, bilgilerin işlenerek özgün sentezlere ulaştırılması gerektiği ifade edilmiştir.
Soruda istenen anlamdaş/yakın anlamlı cümleyi bulabilmek için öncelikle verilen cümlenin sınırlarını ve temel iletisini doğru belirlemek gerekir.
2
Seçenekleri inceleyerek öncüldeki kavramsal çerçeveyle birebir örtüşen cümleyi aramak.
Zihinde bilgi biriktirmeyi 'bilgilerin edilgen şekilde biriktirilmesi', zihinsel laboratuvarda işlemeyi ve sentezlemeyi ise 'özümsenerek yeni ve özgün düşüncelere dönüştürülmesi' ifadeleriyle karşılayan cümle saptanmıştır.
Özdeş anlamlı cümle sorularında doğrudan sözcük tekrarı yerine, kavramların yakın anlamlı veya farklı söz dizimsel kalıplarla ifade edilmiş biçimleri doğru yanıtı oluşturur.
3
Çeldirici seçeneklerdeki anlam kaymalarını, aşırı yorumları veya yanlış mantıksal ilişkileri tespit edip elemek.
Pratik hayatta uygulama, eğitim sistemi, zihinsel kapasitenin yok olması veya geçmiş bilgilerin bütünüyle reddedilmesi gibi öncülde doğrudan yer almayan öznel eklemeler içeren seçenekler elenmiştir.
Öğrencilerin en çok yaptığı hatalardan biri, metne kendi öznel düşüncelerini katarak veya seçeneklerdeki aşırı genellemeleri fark etmeyerek yanlış şıklara yönelmesidir.

Anahtar Kavram

Yakın ve Özdeş Anlamlı Cümleler
Soru 230Soru →

(I) Bilim insanları, kutup bölgelerindeki buzul erimelerinin derin deniz akıntılarına etkisini gözlemlemek amacıyla Atlas Okyanusu'nda uzun soluklu bir araştırma başlattı. (II) Araştırma ekibi, zorlu kış şartlarında veri kaybı yaşamamak için okyanus tabanına yerleştirilecek ölçüm cihazlarını özel bir yalıtım malzemesiyle kapladı. (III) Bölgedeki şiddetli fırtınalar deniz trafiğini tehlikeye soktuğundan ölçüm istasyonlarının konumu kıyıya daha yakın güvenli bölgelere kaydırıldı. (IV) Toplanan verileri anlık olarak ana merkeze iletmek üzere uydularla entegre çalışan yüksek frekansl�� bir iletişim sistemi kuruldu. (V) Projenin ikinci aşamasında elde edilen bulguları uluslararası kamuoyuyla paylaşmak için geniş kapsamlı bir sempozyum düzenlenmesi planlanıyor.

Bu parçada numaralanm��ş cümlelerin hangisinde yargı, gerekçesiyle birlikte verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III

Cevap

Üçüncü cümlede yargı gerekçesiyle birlikte verilmiştir.
Üçüncü cümlede yer alan 'Bölgedeki şiddetli fırtınalar deniz trafiğini tehlikeye soktuğundan...' ifadesinde fırtınaların deniz trafiğini tehlikeye sokması gerçekleşmiş bir olgudur ve ölçüm istasyonlarının konumunun kaydırılmasının gerekçesini (nedenini) oluşturmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçada numaralanmış cümlelerdeki yargılar arası anlam ilişkilerini incelemek.
Cümlelerde 'amacıyla', 'için', '-dığından', '-mek üzere' gibi anlam ilişkisi kuran ögeler tespit edildi.
Yargıların hangi gerekçe veya amaç doğrultusunda kurulduğunu belirlemek için.
2
Amaç-sonuç ilişkisi kuran yapıları saptamak.
Birinci cümlede 'gözlemlemek amacıyla', ikinci cümlede 'yaşamamak için', dördüncü cümlede 'iletmek üzere' ve beşinci cümlede 'paylaşmak için' yapılarının birer hedef ve amaç belirttiği görüldü.
Çeldirici cümleleri elemek için.
3
Neden-sonuç (gerekçe) ilişkisi kuran yapıyı bulmak.
Üçüncü cümledeki 'tehlikeye soktuğundan' ifadesinin eylemin gerçekleşme nedenini/gerekçesini açıkladığı belirlendi.
Doğru yanıtı saptamak için.

Anahtar Kavram

Cümlede Neden-Sonuç ve Amaç-Sonuç İlişkisi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 231Soru →

Aşağıdaki I. grupta verilen cümleleri, II. grupta verilen ve bu cümlelerle anlamca en yakın (özdeş) olan karşılıklarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bir dilin sözcük dağarcığını zenginleştirmek, o dili konuşanların dünyayı algılama biçimlerini çeşitlendirmek demektir.
Gerçek bir klasik, her okunduğunda yeni bir anlam katmanı sunan değil; okurun kendi dönüşümünü onda seyrettiği bir aynadır.
Bellek, geçmişin olduğu gibi korunduğu bir arşiv değil; şimdiki zamanın ihtiyaçlarına göre yeniden kurulan bir anlatıdır.
Bilimsel bir kuramın değeri, açıkladığı olguların sayısından çok, yeni sorular sorma becerisinde gizlidir.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki cümleler sırasıyla sağ sütundaki karşılıklarıyla (1-1, 2-2, 3-3, 4-4 şeklinde) eşleşmektedir. Yani; dil ve algı cümlesi dil ve gerçekliği yorumlama cümlesiyle; klasiğin ayna olması cümlesi okurun içsel gelişimi cümlesiyle; bellek ve arşiv ilişkisi hafıza ve yeniden biçimlendirme cümlesiyle; bilimsel kuram ve soru sorma cümlesi ise teori ve yeni sorgulamalar cümlesiyle eşleşir.
Eşleştirilen cümle çiftleri, aynı düşünceleri farklı sözcük dağarcıkları ve cümle yapılarıyla ifade etmektedir. Örneğin, dilin sözcük dağarcığı ile algı dünyası arasındaki doğrudan ilişkiyi kuran cümleler birbirini karşılamaktadır. Aynı şekilde, bellek ile arşiv/depo karşılaştırması üzerinden hafızanın yeniden kurucu doğasını vurgulayan cümleler de birbirinin özdeşidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin anahtar kavramlarını belirleyin.
Sol sütundaki cümlelerin ana temaları sırasıyla: dil-algı ilişkisi, klasik eser-okur dönüşümü, bellek-geçmişi yeniden inşa etme ve bilimsel kuram-sorgulama gücü olarak belirlendi.
Eşleştirme yaparken her bir cümlenin iletmek istediği temel mesajı ve anahtar sözcükleri saptamak, doğru karşılığı bulmayı kolaylaştırır.
2
Sağ sütundaki cümleleri analiz ederek sol sütundakilerle eşleştirin.
Sağ sütundaki birinci cümlenin dilin kelime hazinesinin algıyı zenginleştirmesiyle ilgili olduğu görülerek birinci cümleyle; ikinci cümlenin okurun kendi gelişimini izlemesiyle ilgili olduğu görülerek ikinci cümleyle; üçüncü cümlenin hafızanın bugünün ihtiyaçlarına göre geçmişi biçimlendirmesiyle ilgili olduğu görülerek üçüncü cümleyle; dördüncü cümlenin ise teorinin sorgulama gücüyle ilgili olduğu görülerek dördüncü cümleyle eşleştiği saptandı.
Farklı sözcüklerle yapılmış eş anlamlı veya yakın anlamlı açıklamaları bulmak, kavramsal örtüşmeyi test etmemizi sağlar.
3
Eşleştirmeleri doğrulayın.
Her bir çiftin birbirini tam olarak karşıladığı ve hiçbir anlam kayması barındırmadığı onaylandı.
Hatalı bir eşleştirme yapılmadığından emin olmak için her iki cümle çifti yan yana okunarak anlam özdeşliği kontrol edilmelidir.

Anahtar Kavram

Yakın ve Özdeş Anlamlı Cümleler
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 232Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yargı, gerekçesiyle birlikte verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şairin çocukluk yıllarını geçirdiği coğrafyanın kültürel dokusu eserlerine yansıdığından şiirlerinde yerel söyleyişler ağır basmaktadır.

Cevap

Şairin çocukluk yıllarını geçirdiği coğrafyanın kültürel dokusu eserlerine yansıdığından şiirlerinde yerel söyleyişler ağır basmaktadır.
Doğru seçenekte yer alan cümlede, şiirlerde yerel söyleyişlerin ağır basması durumu bir sonuçtur. Bu sonucun ortaya çıkmasının nedeni yani gerekçesi ise şairin çocukluğunun geçtiği coğrafyanın kültürel dokusunun eserlerine yansımasıdır. Yargı, gerçekleşmiş gerekçesiyle birlikte verildiği için doğru yanıttır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerde yer alan cümlelerin yüklemlerini ve bu yüklemlere bağlı yargıların anlam ilişkilerini belirlemek.
Cümlelerin hangilerinde amaç-sonuç, hangilerinde neden-sonuç ve koşul-sonuç ilişkileri kurulduğu incelenir.
Yargının gerekçesiyle birlikte verilmesi ifadesi, dil bilgisinde neden-sonuç ilişkisini ifade eder.
2
Amaç-sonuç ilişkisi barındıran cümleleri elemek.
Yönetmen, yazar ve araştırmacı ile ilgili verilen cümlelerde eylemlerin henüz gerçekleşmemiş bir hedefe yönelik yapıldığı (-mek üzere, -mek amacıyla, -mak için ifadeleriyle) tespit edilir ve bu seçenekler elenir.
Amaç-sonuç cümleleri eylemin gerekçesini değil, yöneldiği hedefi bildirir.
3
Koşul-sonuç ilişkisi barındıran cümleyi elemek.
Eleştirmen ile ilgili kurulan cümlede rehberlik etmenin bir şarta bağlandığı (-diği takdirde ifadesiyle) görülür ve bu seçenek elenir.
Şarta bağlılık bildiren yargılar neden-sonuç ilişkisi kurmaz.
4
Neden-sonuç (gerekçe) bildiren doğru cümleyi saptamak.
Şair ile ilgili kurulan cümlede yerel söyleyişlerin ağır basması durumunun gerekçesinin, şairin çocukluğunun geçtiği coğrafyanın izlerinin eserlerine yansıması olduğu görülür. Bu durum gerçekleşmiş bir gerçektir ve '-dığından' ekiyle bağlanmıştır.
Eylemin veya durumun gerçekleşme nedeni açıkça ortaya konmuştur.

Anahtar Kavram

Cümlede Neden-Sonuç ve Amaç-Sonuç İlişkileri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 233Soru →

(I) Bilim insanları, okyanus taban��ndaki yüksek basınçlı ekosistemleri daha yakından gözlemlemek üzere özel tasarlanmış derin deniz araçları geliştiriyor. (II) Bu araçların gövdesinde basınca dayanıklı titanyum alaşımlar kullanılıyor çünkü en ufak bir yapısal hata tonlarca ağırlıktaki suyun altında büyük bir felakete yol açabilir. (III) Son yıllarda geliştirilen yeni nesil sonar cihazları, deniz haritalama çalışmalarında daha önce ulaşılamayan çözünürlükte veriler elde edilmesini sağladı. (IV) Işık almayan bu karanlık bölgelerde yaşayan bazı organizmalar, avcılarından korunabilmek amacıyla vücutlarındaki kimyasal tepkimelerle biyolüminesans ışığı üretir. (V) Güneş ışığının ulaşmadığı okyanus derinliklerindeki bu zorlu ortam, fotosentez yerine kemosentez yapan canlıların evrimsel süreçlerini kavramamızda önemli bir rol oynamaktadır.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangilerinde sırasıyla 'amaç-sonuç' ve 'neden-sonuç' ilişkisi kurulmuştur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

I ve II
Birinci cümlede geçen '-mek üzere' edatı cümleye amaç anlamı katmıştır. Bilim insanlarının derin deniz araçları geliştirmesindeki amaç, okyanus tabanındaki yüksek basınçlı ekosistemleri daha yakından gözlemlemek olarak ifade edilmiştir. İkinci cümlede yer alan 'çünkü' bağlacı ise cümleye gerekçe (neden) anlamı kazandırmıştır. Derin deniz araçlarında titanyum alaşımların kullanılmasının gerekçesi (nedeni), en ufak bir yapısal hatanın su altında felakete yol açabilme ihtimalidir. Bu durum, 'I ve II' numaralı cümlelerde sırasıyla amaç-sonuç ve neden-sonuç ilişkisinin kurulduğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki cümlelerin yargılarını ve bu yargılar arasındaki anlam ilişkilerini belirlemek için yüklemlere 'hangi amaçla' ve 'hangi gerekçeyle/nedenle' soruları yöneltilir.
Cümlelerin amaç-sonuç veya neden-sonuç bildirme durumları tespit edilir.
Amaç-sonuç ile neden-sonuç cümlelerini birbirinden ayırt etmek için cümlenin hangi soruya yanıt verdiğini saptamak gerekir.
2
Birinci cümledeki '-mek üzere' edatının işlevi incelenir.
Araç geliştirmenin amacının 'gözlemlemek' olduğu görülür, yani amaç-sonuç ilişkisi vardır.
Eylemin hangi amaçla gerçekleştirildiğini belirlemek için.
3
İnceleme konusu olan ikinci cümledeki 'çünkü' bağlacının kurduğu anlam ilgisi incelenir.
Titanyum alaşımlar kullanılmasının gerekçesi açıklandığı için neden-sonuç ilişkisi tespit edilir.
Eylemin yapılma gerekçesini ortaya koymak için.

Anahtar Kavram

Cümlede Anlam İlişkileri (Amaç-Sonuç ve Neden-Sonuç)
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 234Soru →

(I) Doğadaki benzersiz tasarımları insan yapımı sistemlere uyarlama disiplini olan biyomimikri, son yıllarda sürdürülebilir mühendisliğin temel taşlarından biri hâline gelmiştir. (II) Araştırmacılar, hızlı trenlerin tünellerden geçerken çıkardığı yüksek gürültüyü azaltabilmek amacıyla yalıçapkını kuşlarının gaga yapısını modellemişlerdir. (III) Kuşun suya dalarken gösterdiği aerodinamik uyum, trenin hava direncini asgariye indirerek enerji verimliliğini artmıştır. (IV) Yeni nesil trenler, doğadan ödünç alınan bu aerodinamik form sayesinde tünel çıkışlarında oluşan yüksek basınç dalgalarını engellemektedir. (V) Doğa, milyarlarca yıllık deneme yanılma süreciyle mükemmelleştirdiği tasarımları barındırdığından bilim insanları için tükenmez bir laboratuvar vazifesi görmektedir.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangilerinde sırasıyla "amaç-sonuç" ve "neden-sonuç" ilişkisi bulunmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II ve V

Cevap

İkinci ve beşinci cümlelerin sırasıyla amaç-sonuç ve neden-sonuç ilişkisi barındırdığını belirten seçenek doğrudur.
İkinci cümlede modelleme eyleminin yapılma amacı 'gürültüyü azaltabilmek' olarak belirtilmiş ve bu amaç henüz gerçekleşmemiştir. Beşinci cümlede ise bilim insanları için doğanın bir laboratuvar olması, doğanın bu tasarımları 'barındırması' nedeniyle gerekçelendirilmiştir. Bu iki cümle sırasıyla amaç-sonuç ve neden-sonuç ilişkisine sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki cümleler tek tek okunarak yargıların gerçekleşme durumları ve gerekçeleri analiz edilir.
Cümlelerin taşıdığı anlam ilişkileri tespit edilir.
Hangi cümlelerin gerekçe veya amaç barındırdığını saptayabilmek için ilk inceleme adımıdır.
2
İkinci cümledeki eylemin yapılma gayesi incelenir.
İkinci cümlede yer alan 'azaltabilmek amacıyla' ifadesinin, henüz gerçekleşmemiş ve yönelinen bir hedefi (amacı) gösterdiği belirlenir.
Amaç-sonuç cümlelerinde sonucun hangi hedefe yönelik yapıldığının belirlenmesi gerekir.
3
Beşinci cümledeki yargının gerçekleşme gerekçesi incelenir.
Beşinci cümledeki '-dığından' ekinin, gerçekleşmiş bir durumu (doğanın tasarımları barındırmasını) gerekçe göstererek neden-sonuç ilişkisi kurduğu saptanır.
Neden-sonuç cümlelerinde neden bölümündeki eylemin veya durumun gerçekleşmiş olması şarttır.

Anahtar Kavram

Amaç-sonuç ve neden-sonuç cümlelerinin ayırt edilmesinde gerekçenin gerçekleşme durumu belirleyicidir. Amaç-sonuç ilişkisinde eylem henüz gerçekleşmemiş bir hedefe yönelikken neden-sonuç ilişkisinde gerekçe gerçekleşmiş bir olgudur.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 235Soru →

(I) Son yıllarda ekolojik dengenin korunması amacıyla yürütülen yeşil dönüşüm projeleri, sanayi kuruluşlarının üretim süreçlerini yeniden yapılandırmasını zorunlu kılmıştır. (II) Birçok firma, karbon ayak izini azaltmak üzere sürdürülebilir enerji kaynaklarına yatırım yapmaya başlamıştır. (III) Bu doğrultuda rüzgâr ve güneş enerjisi tesislerinin kurulumu hız kazanmış, çevre dostu teknolojiler yaygınlaşmıştır. (IV) Yatırımların kısa sürede yüksek maliyetler doğurması ise bazı yerel işletmelerin finansal darboğaza girmesine yol açmıştır. (V) Dönüşüm sürecinde yaşanan bu ekonomik zorluklar nedeniyle devlet, yeşil enerji yatırımlarına yönelik yeni bir hibe ve teşvik paketi açıklamı��tır.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I. ve II. cümlede yargı amacıyla birlikte, IV. ve V. cümlede ise gerekçesiyle birlikte verilmiştir.

Cevap

Birinci ve ikinci cümlede yargıların amacıyla birlikte (amaç-sonuç), dördüncü ve beşinci cümlede ise gerekçesiyle birlikte (neden-sonuç) verildiğini belirten seçenek doğrudur.
Doğru seçenekte belirtildiği üzere, birinci cümlede 'ekolojik dengenin korunması amacıyla' ve ikinci cümlede 'karbon ayak izini azaltmak üzere (-mak amacıyla)' ifadeleriyle yargılar amaç-sonuç ilişkisi barındırır. Dördüncü cümlede 'maliyetlerin doğması' işletmelerin darboğaza girmesine yol açmıştır (neden-sonuç). Beşinci cümlede ise 'ekonomik zorluklar nedeniyle' teşvik paketi açıklanmıştır (neden-sonuç). Bu durum yargıların kendi gerekçeleriyle birlikte verildiğini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki birinci ve ikinci cümlelerin anlam ilişkilerini belirleme
Birinci cümledeki 'ekolojik dengenin korunması amacıyla' ifadesi bir hedefe yöneliktir (amaç-sonuç). İkinci cümledeki 'karbon ayak izini azaltmak üzere' ifadesi de 'azaltmak amacıyla' anlamına geldiği için amaç-sonuç ilişkisi kurmaktadır.
Yargıların hangi hedeflere yönelik gerçekleştirildiğini tespit etmek amacıyla yapılır.
2
Parçadaki dördüncü ve beşinci cümlelerin anlam ilişkilerini belirleme
Dördüncü cümledeki yüksek maliyetlerin doğması yerel işletmelerin darboğaza girmesine neden olmuştur. Beşinci cümledeki ekonomik zorluklar ise devletin teşvik paketi açıklamasına gerekçe teşkil etmiştir. Her iki durumda da gerçekleşmiş nedenlere bağlı olarak ortaya çıkan sonuçlar söz konusudur (neden-sonuç).
Yargıların hangi gerçekleşmiş sebeplere veya gerekçelere dayandığını saptamak amacıyla yapılır.
3
Belirlenen anlam ilişkilerini seçeneklerle karşılaştırma
Birinci ve ikinci cümlelerin amaç-sonuç (yargının amacıyla verilmesi), dördüncü ve beşinci cümlelerin ise neden-sonuç (yargının gerekçesiyle verilmesi) olduğunu doğru biçimde eşleştiren seçeneğe ulaşılır.
Elde edilen verileri analiz ederek doğru cevabı saptamak amacıyla yapılır.

Anahtar Kavram

Neden-sonuç cümlelerinde yargı gerçekleşmiş bir gerekçeye dayanırken, amaç-sonuç cümlelerinde henüz gerçekleşmemiş, ulaşılmak istenen bir hedefe dayanır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 236Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin gerçekleştirilmesindeki temel amaç belirtilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genç araştırmacı, tezinde kullanacağı verilerin güvenilirliğini denetlemek üzere bölgedeki farklı meteoroloji istasyonlarından gelen raporları karşılaştırdı.

Cevap

Genç araştırmacı, tezinde kullanacağı verilerin güvenilirliğini denetlemek üzere bölgedeki farklı meteoroloji istasyonlarından gelen raporları karşılaştırdı.
Genç araştırmacı ile başlayan cümlede yer alan 'denetlemek üzere' ifadesi, 'denetlemek amacıyla' anlamı taşımaktadır. Araştırmacının raporları karşılaştırma eylemi, geleceğe yönelik henüz gerçekleşmemiş bir hedefi (verilerin güvenilirliğini denetleme amacı) gerçekleştirmek için yapılmıştır. Dolayısıyla bu cümle amaç-sonuç ilişkisine sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin temel eylemlerini (yüklemlerini) ve bu eylemlere bağlanan yan yargıları tespit etmek.
Seçeneklerdeki temel eylemler (karşılaşt��rdı, uzattı, artırdı, inceleniyor, erteledi) belirlendi.
Anlam ilişkisinin (neden-sonuç veya amaç-sonuç) hangi eylem üzerinden kurulduğunu netleştirmek gerekir.
2
Eylemlerin gerçekleşme gerekçelerini sorgulamak amacıyla yüklemlere 'hangi amaçla' ve 'hangi gerekçeyle (neden)' sorularını yöneltmek.
Doğru seçenekteki eyleme 'hangi amaçla' sorusunun, diğer seçeneklerdeki eylemlere ise 'hangi gerekçeyle' sorusunun yanıt verdiği görüldü.
Neden-sonuç cümlelerinde gerekçe gerçekleşmiş bir olguya dayanırken, amaç-sonuç cümlelerinde henüz gerçekleşmemiş, ulaşılmak istenen bir hedef söz konusudur.
3
Doğru seçenekte yer alan '-mak üzere' edat yapısının yerine '-mak amacıyla' ifadesini koyarak anlamı test etmek.
'denetlemek üzere' ifadesinin 'denetlemek amacıyla' anlamına geldiği ve eylemin henüz gerçekleşmemiş bir hedefe yönelik olduğu teyit edildi.
Türkçede '-mak üzere' edatı hem amaç-sonuç hem de zaman/koşul ilişkisi kurabildiğinden, işlevinin netleştirilmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Neden-sonuç cümlelerinde yargının gerekçesi gerçekleşmiş bir nedene dayanırken, amaç-sonuç cümlelerinde eylem henüz gerçekleşmemiş olan bir hedefe (amaca) yöneliktir.
Soru 237Soru →

(I) Klasik ebru sanatında, suyun yoğunluğunu artırıp boyaların yüzeyde kalmasını sağlamak amacıyla kitre adı verilen bitkisel bir zamk kullanılır. (II) Kitre, doğada kendiliğinden yetişen geven otunun gövdesinden süzülen bir öz su olduğundan tamamen organik ve sürdürülebilir bir yapıya sahiptir. (III) Hazırlanan kitreli suyun üzerine damlatılan boyaların dibe çökmeden homojen bir biçimde yayılması amacıyla karışıma öd sıvısı eklenir. (IV) Öd sıvısı, boyaların birbirine karışmasını engellemek üzere renklerin arasına görünmez bir gerilim duvarı örer. (V) Ebru yapımında yüzyıllardır bu doğal ve geleneksel formüllerden yararlanıldığından, günümüze kadar ulaşan eserler renklerinin canlılığını korumayı başarmıştır.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangilerinde amaç-sonuç ilişkisi kurulmuştur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I, III ve IV

Cevap

I, III ve IV
Metindeki birinci cümlede yer alan 'boyaların yüzeyde kalmasını sağlamak amacıyla', üçüncü cümlede yer alan 'boyaların dibe çökmeden homojen bir biçimde yayılması amacıyla' ve dördüncü cümlede yer alan 'boyaların birbirine karışmasını engellemek üzere' ifadeleri, kendilerinden sonra gelen eylemlerin hangi amaç doğrultusunda yapıldığını göstermektedir. Bu doğrultuda birinci, üçüncü ve dördüncü cümleler amaç-sonuç ilişkisi taşımaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümleyi amaç-sonuç yönünden incelemek.
Birinci cümledeki 'sağlamak amacıyla' ifadesi, kitre kullanılmasının amacını ortaya koymaktadır. Bu nedenle amaç-sonuç ilişkisi mevcuttur.
Eylemin hangi hedefe yönelik yapıldığını belirlemek.
2
İkinci cümleyi neden-sonuç yönünden incelemek.
İkinci cümledeki '-duğundan' eki, kitrenin organik yapıya sahip olmasının nedenini (geben otunun gövdesinden süzülen bir öz su olması) açıklamaktadır. Dolayısıyla neden-sonuç ilişkisi vardır.
Yargının gerekçesini saptamak.
3
Üçüncü cümleyi amaç-sonuç yönünden incelemek.
Üçüncü cümledeki 'yayılması amacıyla' ifadesi, öd sıvısı eklenmesinin amacını belirtmektedir. Bu nedenle amaç-sonuç ilişkisi mevcuttur.
Eylemin gerçekleştirilme amacını teyit etmek.
4
Dördüncü cümleyi amaç-sonuç yönünden incelemek.
Dördüncü cümledeki '-mek üzere' edat grubu, öd sıvısının renklerin arasına gerilim duvarı örmesinin amacını (karışmasını engellemek) bildirmektedir. Dolayısıyla amaç-sonuç ilişkisi vardır.
Amaç anlamı katan edat yapılarını analiz etmek.
5
Beşinci cümleyi neden-sonuç yönünden incelemek.
Beşinci cümledeki 'yararlanıldığından' ifadesi, günümüze ulaşan eserlerin renklerini korumasının nedenini/gerekçesini belirtmektedir. Dolayısıyla neden-sonuç ilişkisi vardır.
Neden bildiren fiilimsi yapılarını ayırt etmek.

Anahtar Kavram

Cümlede Neden-Sonuç ve Amaç-Sonuç İlişkisi
Soru 238Soru →

(I) Sanat eserlerinin insan zihninde uyandırdığı estetik hazzı sinir bilimi yöntemleriyle çözümlemek amacıyla son yıllarda nöroestetik çalışmaları hız kazanmıştır. (II) Bu yeni disiplin çerçevesinde yürütülen araştırmalar sayesinde, beynin sanat algısı sırasındaki elektriksel tepkileri somut verilerle ortaya konmaktadır. (III) Araştırmacılar, estetik deneyimlerin nörolojik temellerini tam olarak haritalandırmak üzere katılımcılara farklı sanat akımlarına ait tablolar göstermektedirler. (IV) Bireylerin sanat eserleri karşısında hissettiği duygusal coşku, beyindeki ödül merkezlerinin uyarılmasıyla doğrudan bağlantılı olduğundan nöroestetik çalışmaları sanat çevrelerince de ilgiyle takip edilmektedir. (V) Ancak estetik beğeninin tamamen kişisel ve kültürel kodlara bağlı olduğunu savunan bazı sanat tarihçileri, bu biyolojik indirgemeciliğe temkinli yaklaşmaktadır.

Bu parçada numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. cümlede, katılımcılara farklı tablolar gösterilmesinin amacı belirtilmiştir.

Cevap

Üçüncü cümlede, katılımcılara farklı tablolar gösterilmesinin amacının belirtildiğini ifade eden yargıdır.
Üçüncü cümlede geçen 'estetik deneyimlerin nörolojik temellerini tam olarak haritalandırmak üzere' ifadesi, araştırmacıların katılımcılara tablo gösterme eylemini hangi amaçla yaptıklarını bildirmektedir. Dolayısıyla bu cümlede eylemin amacının açıklandığı bilgisi doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki numaralandırılmış cümlelerin anlam ilişkilerini analiz etmek.
Birinci cümlede 'çözümlemek amacıyla' ifadesiyle amaç-sonuç, üçüncü cümlede '-mek üzere' edatıyla amaç-sonuç, dördüncü cümlede ise '-diğinden' ekiyle neden-sonuç ilişkisi kurulduğu belirlenir.
Cümlelerin bildirdiği yargıların hangi amaçla mı yoksa hangi gerekçeyle mi yapıldığını saptamak.
2
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu cümlelerin gerçek yapılarıyla karşılaştırmak.
Üçüncü cümlede tablo gösterilmesi eyleminin amacının açıklandığı belirlenerek doğru cevaba ulaşılır.
Soruda istenen doğru değerlendirmeyi seçenekler arasından tespit etmek.

Anahtar Kavram

Neden-Sonuç ve Amaç-Sonuç İlişkili Cümleler
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 239Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem amaç-sonuç hem de neden-sonuç ilişkisine yer verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Klasik dönem şairleri, şiirde ahengi yakalamak üzere hece ölçüsünü benimsemiş; halkın beğenisini kazanmanın yolunun ritimden geçtiğine inandıklarından bu tercihlerinden vazgeçmemişlerdir.

Cevap

Klasik dönem şairlerinin hece ölçüsünü benimsemesinin amacını ve bu tercihten vazgeçmeme nedenini içeren cümle
Klasik dönem şairlerinin anlatıldığı cümlede hem amaç-sonuç hem de neden-sonuç ilişkisi bir arada kullanılmıştır. 'Şiirde ahengi yakalamak üzere' ifadesi hece ölçüsünün benimsenmesinin amacını belirtirken (amaç-sonuç), 'ritimden geçtiğine inandıklarından' ifadesi ise bu tercihten vazgeçilmemesinin gerekçesini yani nedenini ortaya koymaktadır (neden-sonuç).

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yargıların gerçekleşme amaçlarını ve gerekçelerini (nedenlerini) belirlemek üzere '-mek amacıyla / -mek üzere' (amaç) ve '-diğinden / çünkü / yüzünden' (neden) gibi ek veya bağlaçları tespit edin.
Doğru seçenekte 'ahengi yakalamak üzere' ifadesinin amaç, 'ritimden geçtiğine inandıklarından' ifadesinin ise neden bildirdiği görülür.
Yargıların hangi hedefe yönelik (amaç) ve hangi gerekçeyle (neden) yapıldığını ayırt etmek sorunun çözüm anahtarıdır.
2
Diğer seçeneklerdeki cümleleri inceleyerek amaç-sonuç ve neden-sonuç birlikteliğinin bulunup bulunmadığını kontrol edin.
Diğer seçeneklerde sadece tek bir ilişki türünün yer aldığı veya koşul-sonuç gibi farklı anlam ilişkilerinin kurulduğu doğrulanır.
Çeldirici seçeneklerin elenmesi ve doğru yanıtın kesinleştirilmesi için bu analiz gereklidir.

Anahtar Kavram

Cümlelerin bildirdiği amaç-sonuç ve neden-sonuç anlam ilişkilerinin ayırt edilmesi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 240Soru →

(I) Deneysel arkeoloji, antik dönem seramik üretim teknolojilerini yerinde incelemek amacıyla kazı alanında replika fırınlar inşa etmiştir. (II) Araştırmacılar fırınların iç sıcaklığını ölçmek üzere yüksek ısıya dayanıklı modern sensörler kullanmışlardır. (III) Kazı raporlarında seramiklerin pişirilme derecelerine dair kesin veriler bulunmad��ğından fırınlama aşamasında farklı sıcaklıklar denenmiştir. (IV) Yapılan denemeler sonucunda bazı seramiklerde çatlaklar oluştuğu için fırının yalıtım malzemesi yeniden gözden geçirilmiştir. (V) Replika fırınlardan elde edilen veriler, antik dönemdeki fırınlama teknolojisinin sanılandan daha gelişmiş olduğunu ortaya koymuştur.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II. cümlelerde eylemin gerçekleştirilme amacı belirtilmişken III ve IV. cümlelerde eylemin gerekçesi açıklanmıştır.

Cevap

Birinci ve ikinci cümlelerde eylemin amacının belirtildiği, üçüncü ve dördüncü cümlelerde ise eylemin gerekçesinin açıklandığı yargı doğrudur.
Parçadaki birinci cümlede geçen '-mek amacıyla' edat grubu ve ikinci cümlede kullanılan '-mek üzere' edatı, eylemlerin henüz gerçekleşmemiş bir hedef doğrultusunda yapıldığını göstermektedir. Bu durum her iki cümlede de amaç-sonuç ilişkisinin kurulduğunu gösterir. Üçüncü cümledeki '-dığından' zarf-fiil yapısı ve dördüncü cümledeki '-dığı için' edat grubu ise eylemlerin gerçekleşmesine yol açan tamamlanmış nedenleri belirtir ve gerekçe bildirir. Bu nedenle bu iki cümlede neden-sonuç ilişkisi mevcuttur. Eylemlerin amacının ve gerekçesinin doğru gruplandırıldığı ifade söylenebilir niteliktedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci ve ikinci cümlelerin yüklemlerine yönelik yöneltilen 'hangi amaçla' sorusunun cevabını incelemek.
Birinci cümlede inşa etme eyleminin amacı 'antik dönem seramik üretim teknolojilerini yerinde incelemek' olarak, ikinci cümlede sensör kullanma eyleminin amacı ise 'fırınların iç sıcaklığını ölçmek' olarak belirlenir. Her iki eylem de henüz gerçekleşmemiş, hedeflenen bir amaca yöneliktir (-mak amacıyla / -mak üzere).
Amaç-sonuç cümlelerinde eylemin yöneldiği hedefin belirlenmesi gerekir.
2
Üçüncü ve dördüncü cümlelerin gerekçelerini ve gerçekleşme durumlarını analiz etmek.
Üçüncü cümlede deneme yapılmasının nedeni 'kesin veriler bulunmaması' (gerçekleşmiş bir olumsuz durum), dördüncü cümlede malzemenin gözden geçirilmesinin nedeni ise 'çatlaklar oluşması' (gerçekleşmiş bir olay) olarak belirlenir. Bu cümlelerde eylemler gerçekleşmiş nedenlere/gerekçelere dayanmaktadır (-dığından / -dığı için).
Neden-sonuç cümlelerinde eylemin ortaya çıkmasına yol açan gerçek nedenin saptanması gerekir.
3
Elde edilen analizleri seçeneklerle karşılaştırarak söylenebilir olan yargıyı belirlemek.
Analizler doğrultusunda birinci ve ikinci cümlelerin amaç-sonuç (eylemin amacı), üçüncü ve dördüncü cümlelerin ise neden-sonuç (eylemin gerekçesi) ilişkisi taşıdığını ifade eden seçeneğin doğru olduğu doğrulanır.
Doğru seçeneğe ulaşmak için her cümlenin işleviyle seçeneklerdeki iddiaların eşleştirilmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Cümleler Arasındaki Anlam İlişkileri: Amaç-Sonuç ve Neden-Sonuç İlişkileri
ÖncekiSayfa 12 / 13Sonraki
Cümlede Anlam Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) — Sayfa 12 | Examkin