Osmanlı Devleti Kültür ve Medeniyeti

Osmanlı Devleti'nde esnaf ve zanaatkarların örgütlendiği Lonca teşkilatında, hem üretim kalitesini korumak hem de piyasadaki arz-talep dengesini gözetmek amacıyla çeşitli mesleki ve iktisadi uygulamalar benimsenmiştir.

Bu doğrultuda; bir zanaatkarın usta olup kendi dükkânını açma hakkını ifade eden kavram ile devletin temel ihtiyaç maddeleri için uyguladığı fiyat belirleme sistemi aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Osmanlı hukuk sisteminde yargılama yetkisi (kaza) ile fetva verme yetkisi (ifta) birbirinden ayrı kurumlarca yürütülmüştür. Bu sistemde mahkemelerde bir uyuşmazlığın çözümüne yönelik verilen hükmün hukuki geçerliliği ile bu uyuşmazlığın dini esaslara uygunluğu farklı mercilerce temsil edilmiştir.

Bu işleyiş ve yetki dağılımı göz önüne alındığında, Osmanlı hukuk sistemiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Osmanlı Devleti’nin eyalet ordusunun temelini oluşturan Tımar sistemine göre; dirlik sahiplerinin elde ettikleri yıllık gelirin her belli bir miktarı (genellikle her 3000 akçesi) karşılığında beslemek ve teçhizatlandırmakla yükümlü olduğu atlı askerlere ne ad verilir?

Osmanlı Devleti'nde devletin genel bütçesini oluşturan, kamu gelirlerinin toplandığı, dış ödemelerin yapıldığı ve Defterdarın sorumluluğu altında bulunan hazine aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti’nde mülkiyeti devlete ait olan mirî topraklar, gelirlerinin kullanım amaçlarına ve tahsis edildikleri yerlere göre çeşitli bölümlere ayrılmıştır. Bu toprak sistemi içerisinde geliri doğrudan devlet hazinesine aktarılan ve vergi toplama işlemi genellikle iltizam usulüyle gerçekleştirilen toprak türü aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti’nde $17$. yüzyıldan itibaren tımar sisteminin önemini kaybetmeye başlamasıyla miri toprakların büyük bir kısmı mukataaya dönüştürülmüştür. Başlangıçta iltizam yoluyla üç yıllığına ihale edilen bu topraklar, $1695$ yılından itibaren devletin artan nakit ihtiyacını karşılamak amacıyla 'muaccele' adı verilen peşin bir bedel karşılığında şahıslara ömür boyu tahsis edilmeye başlanmıştır.

Bu bilgiler doğrultusunda, Osmanlı Devleti'nde uygulanan bu sistem ve temel amacı aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Osmanlı Devleti'nin askeri yapısında yer alan Kapıkulu Piyadeleri, kendi içinde farklı uzmanlık alanlarına sahip teknik sınıflara ayrılmıştır. Özellikle kale kuşatmaları sırasında düşman tahkimatlarını aşmak amacıyla yer altından tüneller kazmak, bu tünellere patlayıcılar yerleştirerek surları çökertmek ve ordunun geçebileceği güvenli siperler hazırlamakla görevli olan askeri birim aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti’nde mülkiyeti devlete ait olan mirî araziler, devletin temel ekonomik ve idari ihtiyaçlarını karşılamak üzere kullanım amaçlarına ve gelirlerinin tahsis edildiği yerlere göre çeşitli kategorilere ayrılmıştır. Bu sistem sayesinde devlet, hazinesinden nakit para çıkmadan memur maaşlarını ödemiş, sınır güvenliğini sağlamış ve sosyal kurumları finanse etmiştir.

Buna göre, Osmanlı toprak sisteminde yer alan aşağıdaki arazi türlerinden hangisi, karşısında verilen açıklama ile yanlış eşleştirilmiştir?

Osmanlı Devleti’nde şer’iyye mahkemelerinde görülen davalar sırasında mahkeme salonunda hazır bulunan, bölgenin saygın ve güvenilir kişilerinden oluşan "Şuhudü’l-hal" heyetinin temel bulunma amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti’nde Divan-ı Hümayun, devlet işlerinin görüşüldüğü ve karara bağlandığı en yüksek yönetim organıdır. Bu kurulun asli üyelerinden biri olan Nişancı’nın görev ve yetkileriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Osmanlı Devleti'nde hukuk sistemi şer'i ve örfi olmak üzere iki ana zemine oturmuştur. Şer'i hukukta en yetkili makamlar ilmiye sınıfı mensupları olan Şeyhülislam ve Kazasker iken; örfi hukuk, hükümdarın yasama yetkisini (yasakname, kanunname) kullanmasıyla şekillenirdi.

Buna göre, Osmanlı hukukunda örfi kuralların derlenmesinden, padişah adına hazırlanan kanunnamelerin örf ve adetlere uygunluğunun kontrol edilmesinden ve bu belgelere hükümdarın imzasını (tuğra) çekmekten sorumlu olan Divan üyesi aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nde toplumsal yapı; devletin bekasını korumak ve toplumsal düzeni sağlamak amacıyla "Yönetenler" (Askeri) ve "Yönetilenler" (Reaya) şeklinde iki ana gruba ayrılmıştır. Bu yapıda, yönetilenler sınıfından bir bireyin eğitim veya askeri başarı yoluyla yönetenler sınıfına geçmesi mümkündür.

Buna göre, reaya sınıfından gelerek medrese eğitimi dışında bir süreçle bürokraside uzmanlaşan; devletin iç ve dış yazışmalarını yürüten, tapu tahrir kayıtlarını tutan ve mali işleyişi takip eden Kalemiye sınıfına dahil olan bir görevli aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti’nde sınırların güvenliğini sağlamak amacıyla geliri uç beylerine ve sınır boylarında görev yapan akıncılara ayrılan miri arazi türü aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı toprak hukukunda, mülkiyeti devlete ait olan mirî arazileri işleyen köylüler; toprağı satamaz, hibe edemez veya vakfedemezlerdi. Ancak toprağı mazeretsiz olarak üç yıl üst üste boş bırakmamak ve vergilerini ödemek kaydıyla araziyi süresiz olarak kullanma hakkına sahiplerdi. Buna göre, Osmanlı toprak sistemiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Osmanlı Devleti'nin klasik dönem taşra teşkilatlanmasında, en büyük idari birim olan eyaletlerin genel yönetiminden, güvenliğinden ve yürütme işlerinden sorumlu olan en üst düzey görevli aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nin klasik dönem iktisadi sisteminde vergiler; kaynağını İslam hukukundan alan 'Şer'i vergiler' ve hükümdarın yasama yetkisine dayanarak örfe göre belirlenen 'Örfi vergiler' olarak iki ana gruba ayrılmıştır. Örfi vergilerin temel amaçlarından biri, üretimin sürekliliğini sağlamak ve sosyal düzeni korumaktır.

Buna göre; mülkiyeti devlete ait olan (Miri) arazisini mazeretsiz olarak üst üste üç yıl boş bırakan veya toprağını terk eden üreticiden, üretimi aksattığı gerekçesiyle tazminat niteliğinde alınan 'Örfi' vergi aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti’nin Klasik Dönem merkez teşkilatında "İlmiye" sınıfını temsil eden ve Divan-ı Hümayun’un asli üyeleri arasında yer alan Kazaskerlerin yetki ve sorumlulukları oldukça kapsamlıdır. Buna göre, Kazaskerlerin görev ve özellikleri ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Osmanlı Devleti'nde XIX. yüzyılda II. Mahmud döneminden itibaren gerçekleştirilen idari reformlar sonucunda, klasik merkez teşkilatının temelini oluşturan Divan-ı Hümayun kaldırılmış ve yerine Avrupaî tarzda nezaretler (bakanlıklar) kurulmuştur. Bu değişim süreciyle birlikte geleneksel görevlilerin yetki ve sorumlulukları yeni oluşturulan bu kurumlara devredilmiştir.

Buna göre, aşağıda verilen klasik dönem görevlisi ve bu görevlinin yetkilerinin devredildiği modern kurum eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Osmanlı Devleti’nde padişahın mutlak vekili sıfatıyla hareket eden ve onun mührünü taşıyan sadrazam, yürütme gücünün en üst temsilcisidir. Padişahın bizzat el yazısıyla veya iradesiyle çıkan emirlere 'Hatt-ı Hümayun' veya 'Ferman' denilirken, sadrazamın kendi yetki alanı çerçevesinde verdiği yazılı emirlere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nde Klasik Dönem'de; üç ayda bir kapıkulu askerlerine "ulufe" adı verilen maaşların dağıtıldığı günlerde toplanan ve aynı zamanda yabancı elçilerin kabulünün gerçekleştirildiği, devletin askeri ve mali gücünü sergileme amacı da taşıyan Divan-ı Hümayun toplantısı aşağıdakilerden hangisidir?