Anayasa Hukuku ve Türk Anayasa Tarihi
537 questions
Anayasası ( ), Türk anayasa tarihinde 'yumuşak' anayasa dönemini kapatarak 'sert' (katı) bir anayasa modelini başlatmıştır. Bu anayasanın sertlik özelliğini ve 'anayasasının üstünlüğü' ilkesini güvence altına alan teknik düzenlemeler dikkate alındığında, anayasa değişikliği süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Anayasa hukukunda iktidar; anayasayı yapan "kurucu iktidar" ve anayasa ile yetkilendirilen "kurulu iktidarlar" (yasama, yürütme, yargı) olarak iki temel kategoriye ayrılır. Kurucu iktidar da kendi içinde "asli kurucu iktidar" ve "tali kurucu iktidar" şeklinde bir ayrıma tabi tutulur. Bu iktidar türlerinin hukuki nitelikleri, yetki sınırları ve anayasa türleri ile olan ilişkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
1982 Anayasası, hazırlık sürecinden itibaren Milli Güvenlik Konseyi ve Danışma Meclisi'nden oluşan Kurucu Meclis tarafından 'sert' ve 'kazuistik' bir metin olarak tasarlanmıştır. Bu hazırlık sürecinde sivil kanadı temsil eden Danışma Meclisi'nin oluşum kriterleri dikkate alındığında; aşağıdakilerden hangisi 1961 Anayasası'nın sivil kanadı olan Temsilciler Meclisi'nin üyelik yapısından ayrılan en temel hukuksal farktır?
Bir devletin anayasa metninde; anayasa değişikliği için parlamento üye tamsayısının nitelikli çoğunluğunun aranması ve bu değişikliğin zorunlu halkoyuna sunulması öngörülmüştür. Ayrıca metinde, devlet organlarının işleyişinin yanı sıra temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılmasına ilişkin oldukça detaylı hükümlere yer verilmiştir. Buna göre, söz konusu özelliklere sahip bir anayasa, anayasa türleri sınıflandırmasında aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanır?
1876 Kanun-i Esasi ile Türk hukuk tarihinde ilk kez çift meclisli bir parlamento (Meclis-i Umumi) yapısı oluşturulmuştur. Bu yapının bir parçası olan Heyet-i Ayan üyeleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Anayasası ( ), Türk anayasa tarihinde bazı maddelerin değiştirilmesini yasaklayarak "sert" bir yapı benimsemiştir. Buna göre, Anayasası'nda aşağıdakilerden hangisi hakkında herhangi bir değişiklik teklifi dahi yapılamayacağı hüküm altına alınmıştır?
1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu), Milli Mücadele döneminin olağanüstü şartlarında "Kuvvetler Birliği" ve "Meclis Hükümeti Sistemi" esaslarına göre kurgulanmıştır.
Buna göre, yılındaki anayasa değişiklikleri öncesindeki dönemde, yürütme erkinin oluşumu ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi bu sistemin temel özelliklerinden biridir?
Anayasa hukukunda kurucu iktidar teorisi; yetkinin kaynağı, meşruiyeti ve hukuki süreklilik ile olan ilişkisi bakımından ikili bir ayrım yapar. Bu teorik çerçeveye göre, bir darbe, devrim veya savaş gibi hukuk düzeninin kesintiye uğradığı durumlarda ortaya çıkan "asli kurucu iktidar" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, hem hazırlanış koşulları hem de getirdiği köklü yenilikler bakımından Türk anayasa tarihinde istisnai bir yere sahiptir. Ekim tarihinde yapılan anayasa değişiklikleri ise bu metni Cumhuriyet rejiminin gereklerine uygun hale getirmiş ve devletin kurumsal kimliğini netleştirmiştir.
Buna göre Anayasası ve yılı değişiklikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlış bir bilgidir?
1982 Anayasası’nın hazırlık aşamasında görev yapan 'Kurucu Meclis'in yetki dağılımı, işleyişi ve bu sürecin 1961 Anayasası hazırlık süreciyle karşılaştırılmasına ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Bir anayasal düzende, anayasa değişikliği için öngörülen tüm usuli süreçlere (şekli sınırlara) eksiksiz uyulmasına rağmen; anayasanın değiştirilemeyecek hükümlerinden birinin (maddi sınır) içeriğinin başkalaştırılması veya yürürlükten kaldırılması, kurucu iktidar teorisi çerçevesinde hukuken nasıl nitelendirilir?
Osmanlı hukuk tarihinde anayasallaşma sürecinin iki önemli dönüm noktası olan tarihli Sened-i İttifak ile tarihli Tanzimat Fermanı, padişahın mutlak otoritesinin kısıtlanması bakımından farklı nitelikler taşır. Bu iki belgenin hukuki kaynağı, hazırlanış yöntemi ve hedeflediği toplumsal düzen dikkate alındığında; Tanzimat Fermanı'nı Sened-i İttifak'tan ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Osmanlı Devleti'nde anayasallaşma sürecinin dönüm noktaları kabul edilen 1808 tarihli Sened-i İttifak ve 1839 tarihli Tanzimat Fermanı, devlet otoritesinin hukukla sınırlandırılması bakımından ortak bir amaca hizmet etseler de hukuki mahiyetleri ve ortaya çıkış biçimleri açısından temel farklılıklara sahiptirler. Buna göre, Sened-i İttifak'ı Tanzimat Fermanı'ndan ayıran en temel hukuki nitelik aşağıdakilerden hangisidir?
1924 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu) döneminde, Türk demokrasi tarihinde önemli bir dönüm noktası olarak kabul edilen 1946 seçimleri öncesinde seçim kanununda köklü bir değişikliğe gidilmiştir. Bu düzenleme ile halkın, milletvekillerini belirlemek için önce 'ikinci seçmenleri' seçmesi usulüne son verilmiş; her seçmenin doğrudan milletvekili adayına oy vermesi esası kabul edilmiştir.
Buna göre, 1946 yılında Türk seçim sistemine dahil edilen bu ilke aşağıdakilerden hangisidir?
1961 Anayasası, devlet organları arasında denge ve denetleme mekanizmalarını kurmayı hedeflemiş ve bu doğrultuda Türk anayasa tarihinin ilk "anayasa yargısı" kurumu olan Anayasa Mahkemesi'ni tesis etmiştir. Mahkemenin oluşumunda; yargı organlarının, yasama organının (Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu) ve yürütmenin katılımını öngören çoğulcu bir seçim yöntemi benimsenmiştir.
Buna göre, 1961 Anayasası'nın 1971-1973 değişiklikleri öncesindeki ilk metni dikkate alındığında Anayasa Mahkemesi'nin kuruluşu ve üye seçimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Hükümet sistemlerinin tasnifinde yasama ve yürütme organlarının birbirlerine müdahale edebilme imkânları ve iş birliği dereceleri esas alınmaktadır. Sert kuvvetler ayrılığının geçerli olduğu başkanlık sistemi ile yumuşak kuvvetler ayrılığının uygulandığı parlamenter sistem arasındaki yapısal farklılıklar gözetildiğinde, parlamenter sisteme özgü olan ancak başkanlık sisteminde yer almayan uygulama aşağıdakilerden hangisidir?
1982 Anayasası'nda 2017 yılında gerçekleştirilen anayasa değişiklikleri ile kabul edilen 'Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi' ve demokrasi modellerinin uygulama biçimleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Hükümet sistemleri; kuvvetler ayrılığının uygulanış biçimi, yürütme organının yapısı ve organlar arasındaki siyasi sorumluluk ilişkileri bakımından temel farklılıklara sahiptir.
Buna göre, hükümet sistemlerinin özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Anayasa hukukunda; devletin temel yapısını, işleyişini ve kişilerin temel haklarını sadece genel hatlarıyla düzenleyen, ayrıntılı hükümlere yer vermeyen kısa ve öz nitelikteki anayasa türü aşağıdakilerden hangisidir?
Osmanlı-Türk anayasal gelişmeleri kapsamında yer alan 1808 tarihli Sened-i İttifak ile 1839 tarihli Tanzimat Fermanı, padişahın mutlak otoritesinin sınırlandırılması bakımından dönüm noktası kabul edilir. Bu iki belgenin hukuki nitelikleri, tarafları ve iktidarı sınırlandırma biçimleri dikkate alındığında, aralarındaki temel farka ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?